e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Επικαιρότητα

Ευφροσύνη Παυλακούδη: Ευρωπαϊκή Ένωση – Το 2027 σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα εποχή γεωπολιτικών, οικονομικών και θεσμικών προκλήσεων

Το 2027 θα είναι η χρονιά των σκληρών συμβιβασμών, καθώς αποτελεί έτος-σταθμό για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού σηματοδοτεί τη λήξη του τρέχοντος επταετούς προϋπολογισμού και τη μετάβαση σε μια νέα εποχή γεωπολιτικών, οικονομικών και θεσμικών προκλήσεων. Ενδεικτικά και μόνο να θυμίσω τα ακόλουθα: Οικονομία και Ανταγωνιστικότητα, Γεωπολιτική Ασφάλεια και Διεύρυνση, Ψηφιακή Μετάβαση και Τεχνητή Νοημοσύνη, Κλιματική Πολιτική και Πράσινη Μετάβαση… Η ΕΕ καλείται (α) να υλοποιήσει τον φιλόδοξο οδικό χάρτη «One Europe, One Market» με καταληκτική ημερομηνία το τέλος του 2027, με στόχο τη μείωση των γραφειοκρατικών εμποδίων κατά 25% και την εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών και (β) να προχωρήσει στην τελική φάση του σχεδιασμού για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ και την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας... Συμπέρασμα: τα δύσκολα είναι μπροστά. Προσδεθείτε. Kαι όταν με το καλό πάτε στην κάλπη, συνεκτιμήστε τη θέση της χώρας μας σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, ποιος μπορεί να διαχειριστεί μείζονα ζητήματα και ποια κατεύθυνση θέλετε να πάρει η Eλλάδα τα επόμενα χρόνια. Η ψήφος σας δεν αφορά απλά ή μόνον την καθημερινότητά σας, καθώς τα διάφορα προβλήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή μετάβαση, η επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορούν να επιλυθούν σε απομονωμένο, εθνικό επίπεδο, αλλά μέσω της αναζήτησης κοινών, υπερεθνικών λύσεων που απαιτούν συμβιβασμούς και συμμαχίες. Δείτε τη «μεγάλη εικόνα», λοιπόν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δείτε εδώ περισσότερα.

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Μετά το «μετά την Κορυφή του ΝΑΤΟ» για τα ΕλληνοΤουρκικά 

Η συζήτηση για το «μετά την Κορυφή του ΝΑΤΟ», δηλαδή την ευρύτατη σειρά συζητήσεων και συναντήσεων που κατά πολύ υπερέβησαν την επίσημη Σύνοδο των ηγετών – το δείχνει αυτό, αν μη τι άλλο, το «εξοπλιστικό τζάμπορι» που οργανώθηκε στο περιθώριο της Κορυφής, με ντηλ άνω των 50 δις δολαρίων και με κάλεσμα Ρούττε για “Made in NATO” – σ’ εμάς στάθηκε στο με ποιαν εθιμοτυπία /ποιο εμβατήριο έγινε δεκτός ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Ακ-Σαράϊ ή πώς χαιρετίστηκε το ζεύγος Ρετζέπ-Εμινέ από, αντιστοίχως, Κυριάκο-Μαρέβα. Όμως μένει πίσω και ένα ουσιαστικό/πολύ ουσιαστικό ίχνος στα ΕλληνοΤουρκικά. Και δεν αναφερόμαστε απλώς στην επιδεικτική απογείωση του κεντρικού ρόλο της Τουρκίας, ιδιαίτερα με την προώθηση της στρατηγικής συνεργασιών στα ευρωεξοπλιστικά που κυριολεκτικά  αφήνει στο περιθώριο τους χειρισμούς περί το SAFEκαι την εκεί μη-παρουσία (καλά: μη-επίσημη/θεσμική παρουσία) της Άγκυρας... Τουλάχιστον ως προς τις συνέπειες της επιλογής Τουρκίας για MCC και IAMD, με ό,τι πιο συγκεκριμένο προκύψει. (Πλην αν η όλο και πιο αγριεμένη δημόσια συζήτηση εν όψει Ελληνικών εκλογών καταλήξει να την πνίξει ή να την ξεστρατίσει την εν λόγω συζήτηση). Αυτό είναι το μετά το «μετά την Κορυφή του ΝΑΤΟ» ως προς τα ΕλληνοΤουρκικά. Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 10/7). 

Δημήτρης Ελαφρόπουλος: Ευρωβαρόμετρο - Γιατί στην Ελλάδα αισθανόμαστε πιο άσχημα από όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση 

Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αρνητικών συναισθημάτων στην ΕΕ, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, με την αβεβαιότητα, το άγχος και την απογοήτευση να κυριαρχούν στην καθημερινότητα των πολιτών. Τα δεδομένα από το Ευρωβαρόμετρο φέρνουν στο προσκήνιο μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων. Σχεδόν δύο στους τρεις πολίτες στην Ελλάδα (65%) δηλώνουν αρνητικά συναισθήματα, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο στην ΕΕ. Αυτό το στιγμιότυπο της κοινωνικής πραγματικότητας αποτυπώνει τον τρόπο που οι πολίτες βιώνουν την καθημερινότητά τους εμφανίζοντας αισθήματα αβεβαιότητας, απογοήτευσης και άγχους μεταξύ άλλων. Σε μια περίοδο όπου το ευρωπαϊκό οικοδόμημα προσπαθεί να απορροφήσει τους κραδασμούς διαδοχικών κρίσεων, η ελληνική κοινωνία φαίνεται να λειτουργεί υπό καθεστώς παρατεταμένης πίεσης. Η κοινωνική δυσφορία χτυπάει κόκκινο, εμφανίζοντας πολλαπλές συναισθηματικές ρωγμές. Στο σύνολο των 27 κρατών-μελών, η συναισθηματική κατανομή εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο. Το 44% των Ευρωπαίων αναφέρει την «αβεβαιότητα» ως κυρίαρχο συναίσθημα, ενώ το 43% αντιπαραβάλλει την «ελπίδα». Τα ευρήματα αυτά  αντικατοπτρίζουν μια κοινωνία σε μετάβαση, η οποία μεν ανησυχεί, αλλά διατηρεί σημαντικά αποθέματα αισιοδοξίας. Στην Ελλάδα, εμφανίζεται μια δραματική εικόνα. Τα αισθήματα δυσφορίας των πολιτών εγείρουν έντονο προβληματισμό. Δείτε εδώ το άρθρο ("Βήμα", 4/7).                    

Γιάννης Κωνσταντινίδης: «Τα κόμματα πλέον παλιώνουν πολύ γρήγορα» (Συνέντευξη: Γιάννης Πανταζόπουλος, lifo.gr, 7/7)

«Ακριβώς λόγω της απουσίας κομματικών ταυτίσεων, οι ψηφοφόροι στην Ελλάδα σήμερα είναι εξαιρετικά ανοιχτοί σε νέες επιλογές κομμάτων. Παρότι ο αυξημένος πολιτικός κυνισμός έχει ωθήσει μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων μακριά από τις κάλπες, η αναζήτηση επιλογών από όσους παραμένουν στο εκλογικό σώμα είναι έντονη. Τα νέα κόμματα έχουν προβάδισμα ως επιλογές, καθώς δεν φέρουν το βάρος προηγούμενων ματαιώσεων. Στην περίπτωση της «Ελπίδας» της Μαρίας Καρυστιανού, αυτό είναι αυταπόδεικτο. Αλλά και στην περίπτωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξη Τσίπρα, η απόσταση που το νέο κόμμα φαίνεται να τηρεί από τον ΣΥΡΙΖΑ και η προβολή νέων προσώπων χωρίς πολιτικό παρελθόν έχουν πετύχει να δημιουργήσουν την εικόνα του νέου. Η δυναμική καταγραφή και των δύο στις δημοσκοπήσεις είναι λοιπόν λογική. Θα πρέπει, πάντως, να έχουμε κατά νου ότι τα κόμματα «παλιώνουν» πλέον πολύ γρήγορα... Εκτιμώ πως οι εκλογές που έρχονται θα είναι οι εκλογές του θυμού. Συγκρατημένου ή αχαλίνωτου, αλλά πάντως του θυμού. Μένει να φανεί το πώς θα εκφραστεί ο θυμός στην κάλπη, κάτι που δεν είναι εύκολο εκ των πραγμάτων, καθώς στην κάλπη ρίχνονται «θετικές ψήφοι»... Γι’ αυτό και η επιλογή μη προσέλευσης στην κάλπη μοιάζει να είναι ελκυστική. Το αποτέλεσμα της επόμενης κάλπης θα κριθεί από το πόσοι θα είναι εκείνοι που θα επιλέξουν να εκφράσουν τον θυμό τους μακριά από την κάλπη». Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

Λουκάς Βελιδάκης – Συζήτηση με τον Γιάννη Μπαλαμπανίδη και τον Γιώργο Τράπαλη: Η γενιά της αβεβαιότητας - Γιατί η Gen Z ξενέρωσε με την πολιτική 

Είναι η Gen Z το μεγάλο εκλογικό «τρόπαιο»;... Η αποχή των νέων αυξάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, ενώ σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο οι νέοι ενημερώνονται πλέον κυρίως από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δηλώνουν ότι η ακρίβεια και το κόστος ζωής αποτελούν τη μεγαλύτερη ανησυχία τους. Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς δείκτες καταγράφουν υποχώρηση της εμπιστοσύνης προς τους δημοκρατικούς θεσμούς σε πολλές δυτικές κοινωνίες... Τι θα χρειαζόταν να ακούσει αυτή η γενιά για να στρέψει ξανά το βλέμμα προς την πολιτική; Η απάντηση Τράπαλη είναι απλή: οικονομία, θέσεις εργασίας, χρήματα στην τσέπη. Και εδώ ακριβώς εντοπίζει το λάθος του κυβερνητικού αφηγήματος περί χαμηλότερης ανεργίας δεκαετιών: «Ενώ υπάρχει χαμηλότερη ανεργία, πρέπει να δούμε την οικονομική δύναμη του καθενός. Αν όλοι παίρνουν κάποια χρήματα τα οποία όμως δεν τους βοηθάνε να ζήσουνε ανεκτά, αξιοπρεπώς και αυτόνομα, τότε το περίφημο σύνθημα ότι “παλεύουμε για τις επόμενες γενιές και όχι για τις επόμενες εκλογές” αυτοαναιρείται»... Ο Γ. Μπαλαμπανίδης κλείνει με μια ανησυχητική πρόβλεψη. Οι νεότερες γενιές έχουν ανάμεικτα χαρακτηριστικά - «πολιτικά, αξιακά, αντιπολιτικά, αριστερά και δεξιά». Αλλά συνολικά «δείχνουν να αποτραβιούνται από την πολιτική συμμετοχή όπως την εννοούμε. Αν αυτό συνεχιστεί επί μακρόν, δημιουργεί προϋποθέσεις υπονόμευσης της δημοκρατίας». Δείτε εδώ το άρθρο (athensvoice.gr, 8/7). 

Μάχη Γεωργακοπούλου: Τα Δεσμά του Νεποτισμού στην Ελλάδα - Μια Ιδιαίτερη Περίπτωση Θεσμικής Αιχμαλωσίας

Η Ελλάδα συνιστά μια ιδιάζουσα περίπτωση (case study) νεποτισμού στον ευρωπαϊκό χώρο, όχι επειδή η συγγενική αναπαραγωγή της εξουσίας αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, αλλά επειδή η διάρκειά της, η κοινωνική της νομιμοποίηση και η θεσμική της ανθεκτικότητα προσδίδουν στο φαινόμενο χαρακτηριστικά παθολογικής κανονικότητας. Ο νεποτισμός δεν εμφανίζεται ως παρέκκλιση του πολιτικού συστήματος, αντιθέτως, ενίοτε λειτουργεί ως άτυπος μηχανισμός αναπαραγωγής του... Ο νεποτισμός ακυρώνει την ισονομία, διαβρώνει την αξιοκρατία και μετασχηματίζει τη δημοκρατία σε μηχανισμό αναπαραγωγής συγγενικών ελίτ. Η πόλη παύει να ανήκει στους πολίτες και ανήκει πια στους κληρονόμους και πρόθυμους δια συνδεδεμένους... Η ελληνική περίπτωση, επομένως, δεν είναι απλώς πρόβλημα διαφθοράς ή ηθικής. Είναι μια μορφή θεσμικής αιχμαλωσίας (institutional capture), όπου η πρόσβαση στην εξουσία παραμένει άνιση και η δημοκρατία κινδυνεύει να μετατραπεί από κοινότητα πολιτών σε πέλαγος προνομιούχων δικτύων. Η υπέρβαση αυτού του ιστορικού βάρους προϋποθέτει όχι μόνο πολιτική αλλαγή και νέους νόμους αλλά μια βαθύτερη πολιτειακή μεταστροφή όπως την αποκατάσταση της θεσμικής αμεροληψίας ως υπέρτατης δημοκρατικής αρετής. Δείτε εδώ το άρθρο (metarithmisi.gr, 12/7).

Εαρινή Έκθεση 2026 του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου: Αύξηση του ΑΕΠ, αλλά το βιοτικό επίπεδο παραμένει εγκλωβισμένο σε χαμηλές αμοιβές

Η ελληνική οικονομία εμφανίζεται, με βάση την Εαρινή Έκθεση 2026 του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, σε καλύτερη θέση από ό,τι πριν από λίγα χρόνια. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% το 2025, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ για το 2026 το ΕΔΣ εκτιμά νέα μεγέθυνση 1,9%. Την ίδια ώρα, η ανεργία υποχώρησε στο 8,9% το 2025 και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω στο 8,4% το 2026. Πίσω όμως από τη θετική μακροοικονομική εικόνα κρύβεται το πραγματικό πρόβλημα: η ανάπτυξη δεν φτάνει με επαρκή ένταση στην τσέπη των εργαζομένων… Το 2025, η πραγματική αμοιβή των εργαζομένων αυξήθηκε μόλις κατά 0,1%, όταν στην ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 1,8%. Για το 2026 η πρόβλεψη παραμένει επίσης στο 0,1%. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη μείωση της ανεργίας και την αύξηση της απασχόλησης, η αγοραστική δύναμη του μέσου εργαζομένου παραμένει σχεδόν στάσιμη. Η αγορά εργασίας παράγει περισσότερες θέσεις, όχι όμως αρκετά καλύτερες αμοιβές. Η πιο αιχμηρή διαπίστωση της Έκθεσης αφορά το χάσμα με την Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το ΕΔΣ, ο διάμεσος ακαθάριστος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα το 2024 ήταν περίπου 18.000 ευρώ, έναντι 39.808 ευρώ στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με απλά λόγια, ο Έλληνας εργαζόμενος βρίσκεται κάτω από το μισό της ευρωπαϊκής μισθολογικής κλίμακας. Δείτε εδώ περισσότερα (financialreport.gr, 6/7). 

Τεχνητή Νοημοσύνη - Τεχνολογία - Ενέργεια

Κατερίνα Χρυσανθοπούλου: Σωκράτης vs Chatbots - Η μάχη για την ελληνική ψηφιακή κυριαρχία και την αυτονομία της σκέψης 

Στην αλληλεπίδραση με τα σύγχρονα LLMs συμβαίνει ακριβώς αυτό: αντί να λειτουργεί ως «νοητική επέκταση», η παραγωγική ΤΝ ορίζει τη δομή, την ερμηνεία, το εννοιολογικό πλαίσιο και τον σκοπό, υποκαθιστώντας την ανώτερη εκτελεστική λειτουργία της σκέψης και υποβαθμίζοντας τον άνθρωπο από δημιουργό σε παθητικό ελεγκτή... Προσπαθώντας να προσεγγίσω μια λύση στο πρόβλημα της γνωστικής αδράνειας, τον Απρίλιο 2026 παρουσίασα στο συνέδριο HAICAI 2026 για τη συνεργασία ανθρώπου-μηχανής μια πρόταση (υπό δημοσίευση στα πρακτικά από το Springer Nature) που εισάγει εσκεμμένα «παιδαγωγικά εμπόδια» στη διεπαφή του χρήστη ενός μεγάλου γλωσσικού μοντέλου (ΜΓΜ) μέσω ενός Reflexive Prompting Design στην αρχιτεκτονική του. Με απλά λόγια, το σύστημα λειτουργεί ως σωκρατικός συνομιλητής και, αντί να δίνει άμεση απάντηση, ζητά από τον χρήστη να καταγράψει τις υποθέσεις, τον σκοπό και την αρχική του επιχειρηματολογία, και καθοδηγεί βήμα-βήμα την τελική παραγωγή κειμένου. Ο σχεδιασμός ενσωματώνει ένα Thought Version Control System (στα πρότυπα του GitHub), το οποίο καταγράφει με διαφάνεια τα στάδια της ανθρώπινης συλλογιστικής πορείας και τις παρεμβάσεις της μηχανής. Υπολογίζοντας την «απόσταση» ανάμεσα στην ανθρώπινη και τη μηχανική συμβολή, το σύστημα αποτυπώνει το πραγματικό γνωστικό κέρδος του χρήστη. Δείτε εδώ το άρθρο (wired.com.gr, 23/6).

Βασίλης Ρόκος: Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs) αλλάζει ριζικά την παραγωγή και τη σήμανση των τροφίμων στην Ευρώπη

Εγκρίθηκε ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs), ο οποίος αλλάζει ριζικά το τοπίο στην παραγωγή και τη σήμανση των τροφίμων στην Ευρώπη. Η απόφαση αυτή φέρνει στο προσκήνιο έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις και σοβαρούς προβληματισμούς για τα δικαιώματα των καταναλωτών. Ο κανονισμός εισάγει μια νέα προσέγγιση, χωρίζοντας τα φυτά και τα τρόφιμα που προέρχονται από νέες γονιδιωματικές τεχνικές σε δύο βασικές κατηγορίες: Κατηγορία 1 (NGT-1): Περιλαμβάνει φυτά που έχουν υποστεί έως και 20 γενετικές τροποποιήσεις. Η ΕΕ τα θεωρεί «ισοδύναμα με τα συμβατικά», με το επιχείρημα ότι οι μεταλλάξεις αυτές θα μπορούσαν να είχαν συμβεί και με φυσικό τρόπο ή παραδοσιακές μεθόδους. Κατηγορία 2 (NGT-2): Περιλαμβάνει φυτά με πιο σύνθετες και εκτεταμένες γενετικές παρεμβάσεις, για τα οποία θα συνεχίσουν να ισχύουν οι αυστηρότεροι έλεγχοι των κλασικών μεταλλαγμένων (ΓΤΟ)... Στο τελικό προϊόν που φτάνει στο ράφι του σούπερ μάρκετ, η ένδειξη «μεταλλαγμένο» ή «προϊόν γονιδιωματικής τεχνικής» δεν θα είναι υποχρεωτική. Η υποχρέωση ενημέρωσης περιορίζεται μόνο στους σπόρους που αγοράζουν οι αγρότες. Στέρηση του δικαιώματος επιλογής: Οι καταναλωτές πλέον στερούνται τη δυνατότητα να γνωρίζουν με ακρίβεια τι αγοράζουν και τι τρώνε, χάνοντας τον έλεγχο της διατροφής τους. Δείτε εδώ περισσότερα.

Έκθεση Beyond Fossil Fuels (με τη συνδρομή του Green Tank): Χρειάζεται να πληρώνουμε επιπλέον τις μονάδες ορυκτού αερίου;

Η νέα έκθεση του Beyond Fossil Fuels με τη συνδρομή του Green Tank εξετάζει τι συμβαίνει με τους Μηχανισμούς Διασφάλισης Επάρκειας Ισχύος σε 10 χώρες της Ευρώπης. Για την Ελλάδα υπογραμμίζει ότι προχωρά στη διαμόρφωση ενός τέτοιου μηχανισμού χωρίς επαρκή διαφάνεια και χωρίς δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητά του. Με αναφορά στην τελευταία μελέτη του ENTSO-E για την επάρκεια ισχύος σε ολόκληρη την Ευρώπη, η έκθεση επισημαίνει ότι η  Ελλάδα προβλέπεται να αντιμετωπίσει ελάχιστα ζητήματα επάρκειας ισχύος, τα οποία θα μπορούσαν να λυθούν χωρίς να στοιχίσουν ακριβά στους καταναλωτές, με τη βοήθεια ενός απλού μηχανισμού στρατηγικών αποθεμάτων και την παράλληλη απόσυρση των μονάδων αερίου από την αγορά. Καθώς η χώρα συνεχίζει την ενεργειακή της μετάβαση, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στον τεκμηριωμένο ενεργειακό σχεδιασμό και σε λύσεις ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα, όπως οι μπαταρίες, η απόκριση της ζήτησης και οι διασυνδέσεις — αντί για επιδοτήσεις που θα αυξήσουν το ήδη υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές και να παρατείνουν την εξάρτηση από το ορυκτό αέριο. Δείτε εδώ περισσότερα.

                                                     ****************************

Ρένα Σακελλαρίδου: Fancy commercialization - Η καμπύλη γεωμετρία έχει τους κανόνες της  

Είναι βέβαια καλό που νέοι αλλά και πιο ώριμοι αρχιτέκτονες μπορούν πλέον να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους, να ανοιχτούν και να τολμήσουν αυτά που η ελληνική πραγματικότητα δεν επέτρεπε έως πρόσφατα. Πώς να ομολογήσεις όμως ότι σχεδιάζεις μ’ αυτόν τον τρόπο γιατί αυτό θέλει τώρα η αγορά; Καλύπτοντας την πρόθεση κάτω από κάποιο μανδύα θεωρητικό, μπορείς να αγνοήσεις ότι εξυπηρετείς κι εσύ, όπως και πολλοί άλλοι, αυτό που θεωρείται μόδα. Το κάνεις καλά; Τότε μπράβο σου. Το κάνεις άτεχνα ή εκκωφαντικά; Τότε κινδυνεύεις κι εσύ να σε καταπιεί αυτό που ονομάζω «fancy commercialization» ή «φαντεζί εμπορευματοποίηση», να γίνεις δηλαδή κι εσύ σαν όλους τους άλλους, τους πολλούς... Γιατί και η καμπύλη γεωμετρία, όπως και καθετί στην αρχιτεκτονική, έχει τους κανόνες της. Γιατί η αρχιτεκτονική έχει «υπόγειους» κανόνες, κανόνες που αντιλαμβάνεσαι καθώς η εμπειρία σου βαθαίνει και συνειδητοποιείς τη διαφορά ανάμεσα στο περίπλοκο και το σύνθετο, στο οποίο θα έπρεπε να στοχεύουμε με το έργο μας. Γιατί η αρχιτεκτονική δεν είναι ένδυμα, η μόδα του οποίου περνάει γρήγορα. Η αρχιτεκτονική έχει διάρκεια και οφείλει να αντέχει στον χρόνο. Ωστόσο η επανάληψη οδηγεί στην ομοιομορφία και η άκριτη επανάληψη στερεί τη δυνατότητα του καινούργιου. Μπορούμε, ακόμα και μέσα από την επανάληψη του αναμενόμενου, να τολμήσουμε τη, μικρή έστω, παρεμβολή μίας προσωπικής φωνής; Δείτε εδώ το άρθρο (athensvoice.gr, 15/5). 

Roderick Beaton: «Θαυμάζω τους μετανάστες που γίνονται Έλληνες τόσο γρήγορα» (Συνέντευξη: Θοδωρής Αντωνόπουλος, lifo.gr, 24/6)

Μια συζήτηση με τον ελληνιστή ιστορικό, συγγραφέα, ομότιμο καθηγητή του King’s College και πρόεδρο της Βρετανικής Σχολής Αθηνών σερ Ρόντρικ Μπίτον, με αφορμή την παρουσία του ως τιμώμενο πρόσωπο στα Βραβεία Βιβλίου Public 2026, για την εθνική ιστορία, τη γλώσσα, την έννοια της ελληνικότητας, την αθηναϊκή δημοκρατία των κλασικών χρόνων και τις σύγχρονες προκλήσεις. Σκωτσέζος στην καταγωγή, αλλά με βαθιά και διαχρονική σχέση με την Ελλάδα, έχει αφιερώσει δεκαετίες στη μελέτη της ελληνικής ιστορίας, της λογοτεχνίας και της εθνικής μας ταυτότητας, φτάνοντας τελικά να πολιτογραφηθεί Έλληνας... Με αφορμή το πλούσιο επιστημονικό και συγγραφικό του έργο, το βιβλίο του «Οι Έλληνες – Μια παγκόσμια ιστορία» (εκδ. Πατάκη, 2023) αλλά και το νέο του έργο «Europe: A New History», που αναμένεται να κυκλοφορήσει στα ελληνικά, συζητήσαμε για όσα διαμόρφωσαν τη σχέση του με τον ελληνισμό, για τις ιδέες που διαπερνούν το έργο του και για τις μεγάλες προκλήσεις του σήμερα... Πώς ορίζεται η ελληνικότητα και ποια θέση κατέχει η γλώσσα στη διαχρονική της εξέλιξη; Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για τα ελληνικά ή πρόκειται για έναν διαχρονικό φόβο που επανέρχεται σε κάθε εποχή; Παραμένει η Ελλάδα κοιτίδα του πολιτισμού στη συλλογική ευρωπαϊκή συνείδηση, εξακολουθώντας να εμπνέει τον υπόλοιπο κόσμο; Γενικά, τι τον ώθησε να επιχειρήσει μια νέα αφήγηση της ευρωπαϊκής ιστορίας και ποια θεωρεί τα σημαντικότερα διακυβεύματα για την Ελλάδα και την Ευρώπη στον 21ο αιώνα; Δείτε εδώ τη συνέντευξη (βίντεο). 

Τιμ Σάλμον: Τα οφέλη των μονοπατιών

Άρχισα να γυρίζω στα ελληνικά βουνά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Τα χωριά ήταν φτωχά και ήδη είχαν ερημώσει σε μεγάλο βαθμό. Κάτι όμως είχε απομείνει από τον παλιό τρόπο ζωής. Τα μονοπάτια, που επί αιώνες αποτελούσαν τους μοναδικούς δρόμους και διατηρούνταν ανοιχτά από τα χιλιάδες βήματα ανθρώπων και ζώων, εξακολουθούσαν να είναι βατά και αναγνωρίσιμα… Τώρα, ξαφνικά, όπου κι αν πας, όλοι μιλούν για μονοπάτια και τρέχουν να βάλουν χέρι στο δικό τους το μερίδιο από τα 42 εκατ. ευρώ που έχει διαθέσει η κυβέρνηση για την αποκατάσταση μονοπατιών. Το αποτέλεσμα; Ακριβώς όπως θα ανέμενε κάποιος. Η αφύπνιση του ενδιαφέροντος του κοινού για υγιείς υπαίθριες δραστηριότητες, για τη γνωριμία και την εξερεύνηση άγνωστων περιοχών της χώρας και του πολιτισμού μας δεν μπορεί παρά να είναι ευπρόσδεκτη. Ποια είναι όμως η πραγματικότητα;... Τα έργα ανατίθενται σε εργολάβους κατασκευών, οι οποίοι δεν έχουν καμία αντίληψη των πραγματικών αναγκών των πεζοπόρων, που είναι: λεπτομερείς χάρτες, ίχνη GPX, τακτικά σημεία υδροληψίας, σωστή και συνεπής σήμανση, δυνατότητα διάσωσης σε περίπτωση ανάγκης, συστηματική συντήρηση, καταλύματα, οργανωμένοι χώροι κατασκήνωσης, προμήθειες τροφίμων και ειδών για κατασκηνωτές. Και βέβαια, κανείς δεν φαίνεται να έχει αναρωτηθεί ποιοι και πόσοι θα είναι αυτοί που θα κάνουν τον κόπο να επισκεφθούν κάτι απόμερα και άγνωστα χωριά. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 12/7).

Έλσα Νικολαΐδου: Επίκουρος – Φιλία: Βρες κάποιον σαν εσένα

Η φιλία κατέχει κεντρική θέση στον επικούρειο βίο. Ήδη από τη δημιουργία του πρώτου «Κήπου» (όπως ονομάστηκε η Σχολή του Επίκουρου) οι μαθητές συμφιλοσοφούν μαζί και, ακολουθώντας το πρότυπο του Επίκουρου, στηρίζουν ο ένας τον άλλον σε περιπτώσεις ανάγκης και ταραχής... Η «ωφέλεια» που προκύπτει από τη φιλία πρέπει να έρχεται αβίαστα, δεν είναι ο λόγος για τον οποίο θα αναζητήσουμε φίλους. Κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος. Ο Επίκουρος είναι ξεκάθαρος. Η ωφέλεια δεν προκύπτει μετά τη «χρήση», ξεκινάει από τη σκέψη ότι «δεν είμαστε μόνοι στον κόσμο». Αν χρειαστεί να αναζητήσουμε στήριγμα, ο επικούρειος φίλος θα είναι πάντοτε εκεί, και αυτό -πέρα από την ελπίδα για μελλοντική βοήθεια- είναι ένα αίσθημα ασφάλειας απαραίτητο για την ψυχική αταραξία. Ναι, μπορεί να μη χρειαστούμε ποτέ τη βοήθεια των άλλων. Αλλά πάντοτε θα αισθανόμαστε ότι είναι εκεί για εμάς. Μαζί θα διανύσουμε όλες τις δυστοπίες... Ο επικούρειος φίλος -ως όμοιος με εσένα- θα είναι πάντοτε δίπλα σου, όπως θα είσαι και εσύ. Ολόκληρη η Ηθική του Επίκουρου βασίζεται στη ζωή με τους φίλους μας, μια ωφελιμιστική, απολαυστική, πλήρως συνειδητοποιημένη ζωή με στόχο την ηδονή. Και μάλιστα την αταραξία. Όταν υπάρχουν οι φίλοι μας, όλα πηγαίνουν καλά. Αρκεί να είναι όμοιοι με εμάς. Η ευθύνη βαρύνει και τις δύο πλευρές. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 11/7).

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Δείτε εδώ την ηλεκτρονική έκδοση του βιβλίου του Ξενοφώντα Κοντιάδη με τίτλο: «Λεξιλόγιο της Συνταγματικής Αναθεώρησης» (Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου). Το βιβλίο αποσκοπεί να συμβάλει στη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος, αποσαφηνίζοντας τις λέξεις-κλειδιά που απασχολούν τόσο τον αναθεωρητικό νομοθέτη όσο και τον δημόσιο και τον επιστημονικό διάλογο.

To ΚΜΟΠ (Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας) στο πλαίσιο της σειράς διαλόγων - «KMOP Dialogues», διοργανώνει δημόσιες συζητήσεις με Ακαδημαϊκούς, εκπροσώπους της Δημόσιας Διοίκησης, οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών και επαγγελματίες. Η δια ζώσης εκδήλωση με θέμα: «Αντιμετωπίζοντας τον ρατσισμό: Από τα διδάγματα του παρελθόντος στις προκλήσεις του σήμερα» θα γίνει την Τρίτη 14 Ιουλίου 2026, ώρα 17:00-19:00, στον Πειραιά (Τζαβέλλα 106). Η επόμενη διαδικτυακή συζήτηση έχεις ως θέμα: «Πολιτικές Ισότητας για ένα συμπεριληπτικό Πανεπιστήμιο» (Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026, 11:00-12:30). Δείτε εδώ περισσότερα.