e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Λευτέρης Φοίβος Βασιλόπουλος: Η αναγκαία υπέρβαση για τη συμμετοχή των νέων στην πολιτική. Άρθρο στα "Νέα" Σαββατοκύριακου - 18/7

Όταν στα 22 μου, ως φοιτητής μέσω Εράσμους, αποφάσισα να κατέβω στις ευρωεκλογές του 2024 στη Γαλλία, αρκετοί φίλοι μου με ρώτησαν αν είμαι καλά. Παραδόξως, μπορούσα να είμαι υποψήφιος ευρωβουλευτής στη Γαλλία, χωρίς να έχω το δικαίωμα του εκλέγεσθαι στην Ελλάδα, λόγω του ορίου ηλικίας που είναι στα 25 έτη... Στο πνεύμα της άτυπης έναρξης της προεκλογικής περιόδου στη χώρα μας, είναι ευκαιρία να εστιάσουμε στη συμμετοχή των νέων στις εκλογές. Στην Ελλάδα, διακρίνονται τρεις βασικές ελλείψεις, οι οποίες δυσκολεύουν την ανάδειξη νέων ατόμων στην πολιτική. Η πρώτη έλλειψη σχετίζεται με το θεσμικό πλαίσιο και πιο συγκεκριμένα με το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 55 του Συντάγματος ορίζεται, όπως προαναφέρθηκε, στα 25 έτη. Με τη συνταγματική αναθεώρηση αυτό μπορεί να αλλάξει. Κατά την άποψή μου, τα 18 έτη είναι η κατάλληλη ηλικία απόκτησης του δικαιώματος, όπως ήδη ισχύει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Δεύτερο ζήτημα είναι η έλλειψη διόδων πολιτικής συμμετοχής των νέων εντός των κομμάτων. Ο «κομματικός σωλήνας» φαίνεται πως αποτυγχάνει να αναδείξει νέες πολιτικές προσωπικότητες, οδηγώντας στην αναπαραγωγή μιας πεπατημένης οδού για την ανάληψη ενός πολιτικού αξιώματος... Τρίτο στοιχείο, η όλο και πιο έντονη ανάγκη δημοκρατικών καινοτομιών, οι οποίες θα συμπληρώσουν τις εμφανείς ελλείψεις του αντιπροσωπευτικού συστήματος. Ευρύτερα, πρόκειται για τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με την πολιτική. Η πολιτική διευρύνεται σε ένα πεδίο δράσης που υπερβαίνει τη συμμετοχή στους πολιτικούς θεσμούς.  Δείτε εδώ το άρθρο. 

Γιώργος Παπανδρέου: Εισήγηση στην 6η Θερινή Ακαδημία του ΕΛΙΑΜΕΠ (13-17 Ιουλίου 2026, Αρχαία Ολυμπία) με θέμα «Ηγεσία πέρα από τα όρια: Ενδυνάμωση της επόμενης γενιάς σε μια εποχή γεωπολιτικής ροής»

Επιστρέφοντας στην Αρχαία Ολυμπία αυτή την εβδομάδα - τη γενέτειρα του ιδανικού ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να συνυπάρξει με την κοινή ανθρωπότητα - είχα το προνόμιο να εγκαινιάσω την 6η Θερινή Ακαδημία του ΕΛΙΑΜΕΠ-ACG. Το φετινό θέμα, «Ηγεσία πέρα από τα όρια: Ενδυνάμωση της επόμενης γενιάς σε μια εποχή γεωπολιτικής ροής», δεν θα μπορούσε να είναι πιο επείγον. Οι δημοκρατίες μας βρίσκονται υπό πίεση από πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα: Ολιγάρχες και συγκεντρωμένος πλούτος ξαναγράφοντας ήσυχα τους κανόνες του παιχνιδιού. Είναι συμπτώματα της ίδιας ασθένειας: της διάβρωσης της εμπιστοσύνης - στους θεσμούς, μεταξύ τους και στην ιδέα ότι οι απλοί άνθρωποι μπορούν να διαμορφώσουν το μέλλον τους... Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο διάλογος και η συνεργασία μεταξύ των γενεών δεν είναι σύνθημα για μένα. Είναι μια στρατηγική επιβίωσης για την ίδια τη δημοκρατία. Η σοφία της εμπειρίας και το θάρρος της νιότης χρειάζονται το ένα το άλλο - κανένα από τα δύο δεν αρκεί από μόνο του. Η δικαιοσύνη μεταξύ των γενεών, στις οικονομίες μας και στην πολιτική μας, δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι το θεμέλιο της νόμιμης, βιώσιμης αυτοδιοίκησης. Δημοκρατία πέρα από τα σύνορα σημαίνει ακριβώς αυτό: πέρα από την ηλικία, πέρα από τα σύνορα, πέρα από την ψεύτικη επιλογή μεταξύ ρεαλισμού και ελπίδας. Δείτε εδώ περισσότερα.

Επικαιρότητα

Αντώνης Παπαγιαννίδης: «Πώς θα πάμε στην ΔΕΘ», με κάποια στοιχεία από ΙΟΒΕ

Στα δημόσια οικονομικά συνεχίζεται η υπεραπόδοση της τελευταίας περιόδου, με πρωτογενές πλεόνασμα 3,65 δις (που αντιστοιχεί σε 1,4% του ΑΕΠ). Όσον αφορά τον στόχο (περιθώριο) αύξησης των ετήσιων «καθαρών δαπανών» κατά το δημοσιονομικό πλαίσιο ΕΕ για την Ελλάδα [εδώ κάπου... «περιθώριο εξαγγελιών ΔΕΘ»], ενώ ήταν 2,9% για το 2025, «υπόσχεται» να είναι 7% για το 2026... Όσο για τις προβλέψεις για την ανάπτυξη του 2026 – σε φόντο επιβράδυνσης Ευρωζώνης (+0,8%) –  είναι γύρω στο +1,8%, με οδηγό την δημόσια κατανάλωση μάλλον παρά την ιδιωτική. Πρόβλεψη για πληθωρισμό στην περιοχή του 3,7%. Ενώ για το 2027 η αντίστοιχη πρόβλεψη είναι για ανάπτυξη 2% – με Ευρωζώνη στο +0,9% – με, αντεστραμμένα, οδηγό την ιδιωτική κατανάλωση αντί της δημόσιας. Ο  πληθωρισμός μια μονάδα κάτω, στο 2,7%. Πέρα από την «ενδεχόμενη αναζωπύρωση του πολέμου στην Μέση Ανατολή» [ήδη συμβαίνει] και την «είσοδο σε προεκλογική περίοδο» [εδώ κάτι σαν λυγμός, ακόμη και για την τεχνοκρατικότητα ΙΟΒΕ] «ανοικτό το ενδεχόμενο μη-επίτευξης των απαραίτητων πολιτικών συναινέσεων μετά τις εκλογές», συνολικά συγκρατημένη αισιοδοξία. Με τουρισμό να μπορεί να εντείνει την μεγέθυνση, ένα ενισχυμένο ΠΔΕ να λαμβάνει την σκυτάλη από το Ταμείο Ανάκαμψης. Όλα αυτά, συνοπτικά από το ΙΟΒΕ – και «αναμένοντας την ΔΕΘ» κατά τα ειωθότα... Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 20/7). 

Κώστας Καλλίτσης: Τοξικό κοκτέιλ

Η Ελλάδα καίει από τον χρόνο που δεν της περισσεύει, και διολισθαίνει  σε καταστάσεις που - αν μη τι άλλο - καλό δεν προοιωνίζονται. Στο πεδίο της πολιτικής τα πράγματα εξελίσσονται ελαφρώς χειρότερα. Για να αυξηθεί η συσπείρωση της ΝΔ και να ανέβουν τα ποσοστά της πρόθεσης ψήφου, προκρίνεται η πόλωση... Ταυτόχρονα, πληθαίνουν τα πλήγματα στο κράτος δικαίου και το σύνταγμα, όπως φάνηκε από το νέο πραξικόπημα της πλειοψηφίας στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, την περασμένη Τετάρτη, για τις υποκλοπές. Αν αυτά γίνονται επειδή κάποιοι φοβούνται πως στις εκλογές δεν θα κριθεί μόνο η γενική πορεία της χώρας αλλά και η τύχη στενά προσωπικών συμφερόντων τους, τότε θα πρέπει να περιμένουμε ότι η πόλωση θα ενταθεί και θα πάει μέχρι τέλος -μέχρι τις εκλογές... Η επιστροφή στην ομφαλοσκόπηση, η προϊούσα αποτελμάτωσης στην οικονομία, η έντονη ροπή προς την παροχολογία και οι νοοτροπίες που αυτή αναβιώνει, η εντεινόμενη πολιτική οξύτητα, οι απόπειρες πόλωσης και διχασμού, τα τραύματα που πυκνώνουν στο σώμα του κράτους δικαίου, συνθέτουν ένα επικίνδυνα τοξικό κοκτέιλ. Μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδος με τέτοια χαρακτηριστικά θα έχει μεγάλο κόστος για τη χώρα. Το συνετό θα ήταν να την αποφύγουμε. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", kreport.gr, 12/7).

Φλόρεντς Τσελάι: Η υποκρισία τού «Ας καταργήσουμε τις Πανελλαδικές»

Όταν ακούω «να καταργήσουμε τις Πανελλαδικές», ακούω ως πραγματικότητα το να καταργήσουμε το βασικό εργαλείο κοινωνικής κινητικότητας που έχουμε στην Ελλάδα. Πρόκειται για μία βαθιά ταξική, προσβλητικά απλουστευτική και λαϊκιστική εξαγγελία... Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατέγραψε από τα υψηλότερα ποσοστά διεθνώς στην απόλυτη εκπαιδευτική κινητικότητα, αφού σχεδόν το 70% των παιδιών κατάφεραν να φτάσουν σε υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από τους γονείς τους. Γι’ αυτό η ελληνική οικογένεια επένδυσε παραδοσιακά όλες της τις αποταμιεύσεις στις σπουδές των παιδιών. Το σύστημα, έστω και στρεβλά, σπούδασε μαζικά τα παιδιά των αγροτών και των εργατών… Καλό θα ήταν, λοιπόν, όσοι έχουν δημόσιο βήμα, δυνατότητα άσκησης εφαρμοσμένης πολιτικής ή έστω επιρροή, να δουν πρώτα με ενσυναίσθηση την κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα. Αν δεν έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν, ας μη λένε τίποτα πέρα από τα προφανή τσιτάτα ψυχολογικής υποστήριξης. Και όταν θέλουν να κάνουν μια πραγματικά εποικοδομητική πρόταση -όταν λένε να καταργηθούν οι Πανελλαδικές- να προτείνουν και τις εναλλακτικές. Να μας εξηγήσουν γιατί αυτό δεν έχει γίνει νωρίτερα από τόσες κυβερνήσεις και τόσους υπουργούς Παιδείας, που το συζητούσαν ή το εξήγγειλαν όλα αυτά τα χρόνια. Δείτε εδώ το άρθρο ("Ναυτεμπορική", 14/7). 

Γιάννης Μαυρής: ΕΛ.Α.Σ/ Κοινωνική ακτινογραφία στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα (Συνέντευξη: Στέλιος Κούλογλου, tvxs.gr, 12/7)

Ο Γιάννης Μαυρής παρουσιάζει στο Tvxs την ακτινογραφία της ΕΛ.Α.Σ. Ο γνωστός πολιτικός επιστήμονας έκανε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάλυση με βάση τα βιογραφικά των 300 πολιτών, που συνυπέγραψαν τη ιδρυτική διακήρυξη του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, αναλύει τις κοινωνικές δυνάμεις που στηρίζουν το νέο εγχείρημα, όσες απουσιάζουν από αυτό καθώς και τη σχέση της ΕΛ.Α.Σ με τον ΣΥΡΙΖΑ… «Ένα κόμμα που επικαλείται την Αριστερά και φιλοδοξεί να εκπροσωπήσει εργατικά και λαϊκά στρώματα θα έπρεπε να έχει πολύ ισχυρότερη σύνδεση με αυτούς τους κοινωνικούς χώρους. Το ποσοστό των ανθρώπων που προέρχονται από τον παραγωγικό κόσμο είναι ελάχιστο. Η παρουσία τους είναι συμβολική και όχι ουσιαστική. Δεν μπορούν να επηρεάσουν τον πολιτικό προσανατολισμό του κόμματος. Παρά το γεγονός ότι η «παραγωγική ανασυγκρότηση» της χώρας αποτελεί σήμερα στερεότυπη παραδοχή (όχι μόνο για το νέο κόμμα), η απουσία μισθωτών από τους παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας είναι εντυπωσιακή. Ενδεικτικά, στο σύνολο των ιδρυτικών μελών, «Συνδικαλιστές» δηλώνουν μόλις 18 άτομα, που σημαίνει ποσοστό 6%. Κι αυτοί, κατά πλειοψηφία, προέρχονται από τον δημόσιο τομέα και την εκπαίδευση». Δείτε εδώ τη συνέντευξη. 

Γιάννης Κωνσταντινίδης: «Η αδυναμία του ΠΑΣΟΚ έχει γίνει πια στερεότυπο» (Συνέντευξη: Γιάννης Πανταζόπουλος, Στήλη Οπτική γωνία: Τι πραγματικά θα κρίνει τις επόμενες εκλογές;, lifo.gr, 18/7)

Τώρα που η ΕΛ.Α.Σ. απέκτησε διακριτή απόσταση από τα μικρότερα κόμματα, είναι πιθανό ότι θα ενισχυθεί περαιτέρω. Ο πολιτικός ανταγωνισμός στην Ελλάδα δείχνει να βρίσκει λοιπόν το κλασικό σημείο ισορροπίας του. Δεν πρόκειται περί αναδιαμόρφωσης του σκηνικού βεβαίως, αλλά για διαφορετική «διανομή ρόλων» στο ίδιο έργο... Παρά τον τίτλο του ως «αξιωματικής αντιπολίτευσης», το ΠΑΣΟΚ δεν εξελήφθη ποτέ ως δυνητικός αντικαταστάτης της ΝΔ στην κυβέρνηση, για τρεις λόγους. Πρώτον, γιατί το μέγεθός του ήταν μικρό και η ανάδειξή του στην αξιωματική αντιπολίτευση ήταν προϊόν συγκυρίας. Δεύτερον, γιατί η ανάμνηση της συγκυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ υπό τον Αντώνη Σαμαρά την περίοδο 2012-2015 είναι νωπή και θέτει σε αμφιβολία την προοπτική πραγματικής πολιτικής αλλαγής. Τρίτον, γιατί ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ υστερεί ως προς τα επιθυμητά χαρακτηριστικά ηγετικότητας, γεγονός που τον αποδυναμώνει στη σύγκριση με τον πρωθυπουργό. Τα τρία παραπάνω στοιχεία έχουν διαμορφώσει μια στέρεη – σχεδόν στερεοτυπική – εικόνα για το ΠΑΣΟΚ, που δεν φαίνεται εύκολο να αλλάξει στον δρόμο για τις επόμενες εκλογές. Πολύ περισσότερο που η εδραίωση του «κόμματος Τσίπρα» στη δεύτερη δημοσκοπική θέση λειτουργεί ως φυσικός μαγνήτης για όσους αναζητούν εναγωνίως την ήττα της ΝΔ. Δείτε εδώ τη συνέντευξη. 

Η νέα Έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κράτος Δικαίου (Rule of law report 2026). Δύο αντιτιθέμενες απόψεις

Άκης Σκέρτσος: Η Ελλάδα μεταξύ των 13 χωρών της ΕΕ-27 που σημειώνουν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις της νέας έκθεσης για το κράτος δικαίου (Rule of law report 2026)

Ειδικότερα, στη φετινή Έκθεση για την Ελλάδα αναγνωρίζεται πρόοδος όσον αφορά: τη δημιουργία ενός ισχυρού μητρώου επιδόσεων ως προς τις διώξεις και τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς έχει θεσπιστεί το νομοθετικό πλαίσιο για τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027. Τη βελτίωση του πλαισίου για το lobbying, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δράσεις ευαισθητοποίησης. Την ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως σε ό,τι αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και η νομοθεσία κατά των καταχρηστικών αγωγών (anti-SLAPP) βρίσκεται στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσής της. Την ανάπτυξη δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και την απλοποίηση των απαιτήσεων εγγραφής, με στόχο τη διατήρηση ενός ανοικτού πλαισίου λειτουργίας τους, δεδομένου ότι έχει υιοθετηθεί το πλαίσιο για τον δομημένο διάλογο και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη μείωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών και την απλοποίηση των διαδικασιών. Επισημαίνεται, επιπλέον, η αναφορά στην έναρξη της διαδικασίας για συνταγματική αναθεώρηση που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ευθύνη των Υπουργών, τη δικαστική ανεξαρτησία, την προστασία των δημοσιογράφων και την καλή νομοθέτηση. Δείτε εδώ περισσότερα.

Μάχη Γεωργακοπούλου: Κράτος δικαίου - Ανάμεσα στα στοιχεία και την προπαγάνδα

Η διατύπωση που εμφανίζεται στην κυβερνητική ανακοίνωση ότι η Ελλάδα «βελτιώθηκε σε όλες τις συστάσεις» ή ότι ήταν «ανάμεσα στις καλύτερες επιδόσεις» αποτελεί μια ακόμα φαντασίωση της κυβέρνησης παρά αυτούσιο συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής... Η Έκθεση του 2026 για το Κράτος Δικαίου αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο σε τομείς όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς, η διαφάνεια του lobbying, η προστασία των δημοσιογράφων και ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης, την αντιμετώπιση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων... Είναι άλλο πράγμα να αναγνωρίζεται πρόοδος σε συγκεκριμένους τομείς και εντελώς διαφορετικό να παρουσιάζεται η Ελλάδα ως παράδειγμα θεσμικής αριστείας στην Ευρώπη. Αν υπήρχε ευρωπαϊκή κατάταξη για την πολιτική προπαγάνδα, τη διαστρέβλωση των εκθέσεων και τη δημιουργία μιας εικονικής πραγματικότητας, η κυβέρνηση θα διεκδικούσε με αξιώσεις την πρώτη θέση. Δείτε εδώ το άρθρο (metarithmisi.gr, 18/7).

Τρία κείμενα για τη συνέντευξη του Γ. Δημητριάδη

Reporters United: Δημητριάδης - Έδωσε συνέντευξη 213 λεπτών, αλλά δεν είπε λέξη για τον κουμπάρο του που καταδικάστηκε στη δίκη των υποκλοπών

Σε συνέντευξή του στον Θανάση Λάλα - διάρκειας 213 λεπτών - ο ανιψιός και πρώην Γενικός Γραμματέας του πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης αρνήθηκε να πει αν έχει ακόμα επαφές με τον Γιάννη Λαβράνο, κουμπάρο του και καταδικασμένο πρωτόδικα σε 126 χρόνια φυλάκισης (εκτιτέα τα οκτώ) για την παράνομη χρήση του Predator κατά στόχων στην Ελλάδα. (Ο κ. Λαβράνος έχει ασκήσει έφεση και ισχύει το τεκμήριο αθωότητας). Κατά τη διάρκεια της έρευνάς μας, πριν ακόμα ξεσπάσει το σκάνδαλο των υποκλοπών και πιο συγκεκριμένα την Παρασκευή 27η Μαΐου 2022, είχαμε στείλει στον κ. Δημητριάδη ερωτήματα βασισμένα σε πληροφορίες μας για την εμπλοκή του κ. Λαβράνου στην υπόθεση των παρακολουθήσεων... Σύμφωνα με το ρεπορτάζ μας, τον Σεπτέμβριο του 2022 ο κ. Δημητριάδης είπε στη Βουλή ότι δεν γνωρίζει τον Φέλιξ Μπίτζιο, πρώην αναπληρωτή διαχειριστή και μέτοχο στην Intellexa ΑΕ. Ο κ. Δημητριάδης συνέδεσε τις αποκαλύψεις για τις υποκλοπές με «μιντιακά οικοσυστήματα» - εννοώντας τον όμιλο Μαρινάκη. Όμως, το Reporters United - το πρώτο μέσο που τεκμηρίωσε τη σύνδεση του κ. Δημητριάδη με την υπόθεση και κατά του οποίου ο ίδιος κατέθεσε αγωγή αμέσως μετά την παραίτησή του- δεν χρηματοδοτείται από κανέναν επιχειρηματία, εφοπλιστή ή πολιτικό. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Μανώλης Κοττάκης: Σχολιασμός της συνέντευξης του Γρηγόρη Δημητριάδη στον Θανάση Λάλα

Όπως είπε ο κύριος Δημητριάδης, «αν πάρουμε μικρά ποσοστά, υπάρχει ο κίνδυνος της διάσπασης». Μετάφραση: Αυτό σημαίνει ότι θα αρνηθεί ο κύριος Μητσοτάκης να παραιτηθεί αν συρρικνωθεί το κόμμα υπό την ηγεσία του. Θα ταμπουρωθεί στην ηγεσία για να τη χρησιμοποιήσει ως ασπίδα σε τυχόν ποινικές του περιπέτειες. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης όμως, όπως υπενθύμισε και ο ίδιος ο Δημητριάδης στον Λάλα, διακήρυξε πριν από τις εκλογές του 1993 ότι «αν χάσω, θα φύγω»... Ας συγκεφαλαιώσουμε τις τρεις θεματικές τώρα σε μία: απειλή διάσπασης, φόβος φυλακής, έμμεση ομολογία διάπραξης αδικημάτων για τις υποκλοπές τα οποία δεν αποκαλύπτονται. Η θέση μου είναι αιρετική και αντιδημοφιλής, αλλά βασίζεται στην εμπειρία και σε όσα έχει πει ο Κωσταντίνος Καραμανλής : «Οι πρωθυπουργοί δεν πάνε φυλακή, πάνε σπίτι τους». Αλλά για να μην πάνε φυλακή δεν εκβιάζουν και με διάσπαση μεγάλες παρατάξεις των οποίων έτυχε να ηγηθούν. Εάν ήμουν πεπεισμένος ότι αύριο θα γινόταν μια δίκαιη δίκη και το δικαστήριο θα αποφάσιζε για τις υποκλοπές στη βάση των αποδεικτικών στοιχείων και του εμμάρτυρου υλικού, θα συμφωνούσα απολύτως – όποιος κι αν εμπλεκόταν σε σκάνδαλο. Δείτε εδώ περισσότερα.

Στέλιος Φενέκος: Συνέντευξη Δημητριάδη – Όταν η οικογένεια και το κόμμα υποκαθιστούν τη συνέπεια στου δημοκρατικούς θεσμούς και το Σύνταγμα

Παρακολούθησα πολύ προσεκτικά την πρόσφατη συνέντευξη του Γρηγόρη Δημητριάδη η οποία ανέδειξε ξεκάθαρα και αλαζονικά  μια βαθύτερη αντίληψη για την εξουσία, προσωποκεντρική, οικογενειοκρατική και θεσμικά προβληματική, όπου η αφοσίωση στον ηγέτη εμφανίζεται περίπου ως υπέρτατη πολιτική αρετή και η σιωπή ως απόδειξη εντιμότητας... Ο νεποτισμός είναι προφανής και δεν αποδεικνύεται μόνο από την ύπαρξη συγγένειας. Αναδεικνύεται όταν η οικογενειακή εγγύτητα συνδυάζεται με συγκέντρωση εξουσίας, περιορισμένη θεσμική λογοδοσία και άτυπη επιρροή δυσανάλογη προς μια σαφώς οριοθετημένη δημόσια αρμοδιότητα... Η συνέντευξη, τελικά, δεν αποκατέστησε μια θεσμική προσωπικότητα. Ανέδειξε ένα μοντέλο εξουσίας στο οποίο η συγγένεια προσφέρει πρόσβαση στην εξουσία, η προσωπική πίστη υποκαθιστά τη θεσμική λογοδοσία, η σιωπή (ομερτά;) εμφανίζεται ως αρετή και η κομματική ταύτιση διεκδικεί το κύρος του εθνικού συμφέροντος. Αυτό δεν είναι πρότυπο σύγχρονης δημοκρατικής διακυβέρνησης. Είναι η παλαιά λογική της οικογενειακής και προσωποκεντρικής εξουσίας, υπό το προκάλυμμα του επιτελικού κράτους. Δείτε εδώ περισσότερα.

Τεχνητή Νοημοσύνη

Branko Milanovic: Τι μας λέει ο Καρλ Μαρξ για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ποιες θα ήταν οι πιθανές επιπτώσεις της μαζικής εισαγωγής της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομία από τη σκοπιά της μαρξιστικής θεωρίας; Με μια πρώτη ματιά, οι συνέπειες φαίνονται προβληματικές για τη μαρξική θεωρία της αξίας ή ακόμη και αντιφατικές με όσα παρατηρούμε ή αναμένουμε να συμβούν. Η τεχνητή νοημοσύνη συνεπάγεται την υιοθέτηση μεθόδων παραγωγής υψηλής έντασης κεφαλαίου ή, με μαρξιστικούς όρους, διαδικασιών με πολύ υψηλή οργανική σύνθεση του κεφαλαίου. Δηλαδή, η σχέση μεταξύ σταθερού κεφαλαίου (c) και μεταβλητού κεφαλαίου (v), του κεφαλαίου που χρησιμοποιείται για την απασχόληση εργασίας, γίνεται εξαιρετικά υψηλή. Αν η συμμετοχή της ανθρώπινης εργασίας είναι περιορισμένη ή, στην περίπτωση της πλήρως αυτοματοποιημένης παραγωγής, σχεδόν μηδενική, τότε και η υπεραξία που παράγεται από την εργασία θα είναι αντίστοιχα μικρή ή σχεδόν μηδενική. Ανεξάρτητα από το πόσο υψηλός είναι ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργασίας, ένα πολύ μικρό μεταβλητό κεφάλαιο συνεπάγεται και πολύ μικρή υπεραξία... Αυτό συμφωνεί με έναν από τους πιο γνωστούς «νόμους της καπιταλιστικής ανάπτυξης» του Μαρξ: Την τάση του ποσοστού κέρδους να μειώνεται όσο η παραγωγή γίνεται περισσότερο έντασης κεφαλαίου. Στην περίπτωση μιας σχεδόν πλήρως αυτοματοποιημένης παραγωγής, το ποσοστό κέρδους θα τείνει στο μηδέν. Δείτε εδώ το άρθρο (kreport.gr, 17/7). 

Θεόδωρος Σκυλακάκης: Πρωτοβουλία «We Must Act Now» - Ο μετασχηματισμός της οικονομίας από την Τεχνητή Νοημοσύνη

Διακόσιοι και πλέον οικονομολόγοι, ανάμεσά τους δεκαέξι νομπελίστες, υπέγραψαν αυτή την εβδομάδα μια επιστολή με τίτλο «We Must Act Now». Προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προκαλέσει οικονομικό μετασχηματισμό μεγαλύτερο από τη Βιομηχανική Επανάσταση, σε ένα κλάσμα του χρόνου που εκείνη χρειάστηκε, με κίνδυνο μαζικής απώλειας θέσεων εργασίας αλλά και με ευκαιρία σημαντικής ανόδου του βιοτικού επιπέδου... Η μεγάλη πρόκληση είναι ότι η Ελλάδα, η Ευρώπη γενικότερα ακόμα και η Αμερική που βρίσκεται στην καρδιά της επανάστασης, δεν έχουν συνειδητοποιήσει την έκταση και την ταχύτητα των αλλαγών που έρχονται. Το «τώρα» του τίτλου της επιστολής ισχύει λοιπόν και για εμάς. Η πρωτογενής οικονομική ανάλυση των επιπτώσεων και οι συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής που προτείνω στο βιβλίο, στηρίζονται σε προβλέψεις του μέλλοντος που καλύπτονται ακόμα πίσω από ένα πυκνό πέπλο αβεβαιότητας. Αυτό το πέπλο είναι που οδηγεί τους περισσότερους στην παθητική αναμονή και την σιωπή. Αυτό όμως δεν είναι λύση. Γιατί όταν θα σηκωθεί το πέπλο τα γεγονότα θα τρέχουν τόσο γρήγορα ώστε να παρασύρουν τα πάντα γύρω τους και αντί για στρατηγική και σχεδιασμό στην πολιτική θα κυριαρχήσουν οι αντανακλαστικές κινήσεις χωρίς σκέψη κα ο ακραίος και αυτοκαταστροφικός λαϊκισμός. Δείτε εδώ περισσότερα.

                                                     ****************************

Σπύρος Χατήρας: 14 Ιουλίου 1789 – Πτώση της Βαστίλης: Η διαμόρφωση της σύγχρονης δημοκρατίας και των ανοικτών κοινωνιών

Η 14η Ιουλίου, είναι μια ημέρα που σημαίνει πολλά για την Ευρώπη όπως σήμερα την ξέρουμε. Σημαίνει πολλά για τις ιδέες της ελευθερίας, της ισονομίας, της ανεξιθρησκείας και της δημοκρατίας. Η πτώση της Βαστίλης, σήμανε ουσιαστικά την γέννηση της πρώτης αληθινής κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας στην Ευρώπη. Πρόκειται για την πιο οργανωμένη διατύπωση των ιδεών του Διαφωτισμού, που μεταφέρθηκαν στην "εφαρμοσμένη" πολιτική με μαζική λαϊκή στήριξη. Δυστυχώς, δεν έλειψαν οι ακρότητες, δεν έλειψε η τυφλή και περιττή βία, δεν έλειψαν οι παράξεις και ο λόγος των φανατικών, δεν έλειψαν οι προσπάθειες εκμετάλλευσης της επανάστασης από πολιτικούς απατεώνες. Αυτά όμως - παρόντα λίγο ή πολύ σε κάθε ιστορικό γεγονός με μαζικό χαρακτήρα - δεν μετριάζουν την σημασία και το βάρος που είχε η 14η Ιουλίου του 1789 στην ιστορική εξέλιξη και στην διαμόρφωση της σύγχρονης δημοκρατίας και των ανοικτών κοινωνιών στις οποίες έχουμε την τύχη να ζούμε όσοι τις απολαμβάνουμε. Αλλά και όσοι - δίχως περιορισμό στον λόγο και στη σκέψη τους - τις πολεμάνε. Το τρίπτυχο "Liberté-égalité-fraternité" (Ελευθερία-Ισότητα-Αδελφότητα) δεν ήταν το μοναδικό που διατυπωνόταν εκείνους τους καιρούς. Ήταν όμως αυτό που τελικά επικράτησε. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Θεόδωρος Καρούνος: Κόμμα των μελών, όχι των μηχανισμών

Η ανασυγκρότηση της προοδευτικής δημοκρατικής παράταξης δεν μπορεί να γίνει με τα υλικά του παλιού κομματικού κόσμου. Δεν αρκεί ένα νέο όνομα, ένα νέο σήμα, ένα επικοινωνιακό επιτελείο και μια κεντρική καμπάνια. Αν το νέο εγχείρημα θέλει να εκφράσει πραγματικά την κοινωνική πλειοψηφία, πρέπει να είναι από την αρχή ένα σύγχρονο δημοκρατικό κόμμα της Αριστεράς: ανοιχτό, διαφανές, συμμετοχικό, γειωμένο στις γειτονιές και ικανό να λειτουργεί με απλά ψηφιακά εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιεί κάθε πολίτης... Το πραγματικά νέο είναι η μετάβαση από το μοντέλο του «πελατειακού κόμματος» στο μοντέλο του κινηματικού κόμματος βάσης...  Η πολιτική δύναμη δεν παράγεται μόνο από την τηλεοπτική εικόνα ή το κεντρικό σύνθημα, αλλά από σχέσεις εμπιστοσύνης, κοινές αξίες, μικρές τοπικές νίκες και αποκεντρωμένη συλλογική δράση... Ένα σύγχρονο αριστερό κόμμα δεν θα πείσει επειδή θα υποσχεθεί ότι θα κυβερνήσει καλύτερα. Θα πείσει αν αποδείξει από τώρα ότι μπορεί να οργανώνει ανθρώπους, να λύνει προβλήματα, να λογοδοτεί και να παράγει δημοκρατική δύναμη από τα κάτω. Αυτό είναι το κόμμα που χρειάζεται η εποχή μας: όχι ένας ακόμα πελατειακός μηχανισμός εξουσίας, αλλά μια ζωντανή κοινότητα δράσης για τους πολλούς. Δείτε εδώ το άρθρο (karounos.gr, 24/6). 

Ευκλείδης Τσακαλώτος: Το «Μυστικό» της Εταιρικής Επιτυχίας

Στον βαθμό που οι εταιρείες αναζητούν αποκλειστικά τέτοιους «ισχυρούς» χαρακτήρες, οι οποίοι πρέπει διαρκώς να επιβάλλονται και να φαίνονται καλύτεροι από τους άλλους, πρόκειται για μια κοντόφθαλμη προσέγγιση... Το μυστικό, λοιπόν, των επιτυχημένων επιχειρήσεων και των ικανών στελεχών είναι ότι δεν υπάρχει κανένα μυστικό ή έτοιμη συνταγή συμπεριφοράς... Επειδή ακριβώς αυτές οι ανθρώπινες σχέσεις είναι οργανικές, κάθε επιχείρηση τις φτιάχνει και τις εξελίσσει με τον δικό της τρόπο, στο δικό της πλαίσιο. Συνεπώς, η τάση για εταιρική ομογενοποίηση είναι αυτοαναιρούμενη· δεν είναι δυνατό να λειτουργούν όλες οι επιχειρήσεις με τον ίδιο τρόπο, ούτε να αναζητούν στελέχη με τα ίδια χαρακτηριστικά. Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: σε μια επιχείρηση δεν θέλεις ανθρώπους που προσπαθούν διαρκώς να φανούν ανώτεροι από τους συναδέλφους τους, υπονομεύοντας την ομάδα. Αντιθέτως, οι οργανισμοί επιδιώκουν να δημιουργήσουν ένα επιτυχημένο πολιτισμικό πλαίσιο. Αναζητούν, επομένως, ανθρώπους που είτε έχουν την ικανότητα να χτίσουν αυτό το ομαδικό πνεύμα, είτε έχουν την ωριμότητα να ενσωματωθούν αρμονικά σε ένα ήδη επιτυχημένο πολιτισμικό πλαίσιο, αφήνοντας τον στείρο ατομικισμό στην άκρη. Δείτε εδώ το άρθρο (notjusteconomics.eu, 16/7). 

Θεόδωρος Τσίκας: Το σχέδιο λύσης του ΟΗΕ για το Κυπριακό - Ερντογάν και Χριστοδουλίδης μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις (Συνέντευξη: Γιώργος Ραυτόπουλος, reporter.gr, 14/7)

«Ο ΟΗΕ προσπαθεί να καλύψει τις ανησυχίες και τις φοβίες και των δύο Κοινοτήτων στην Κύπρο. Προσπαθεί να φτιάξει ένα μοντέλο κράτους το οποίο θα έχει τις λιγότερες δυνατές επιπλοκές. Έτσι κι αλλιώς αυτό είναι ένα μοντέλο «συνεταιρικού κράτους», όπως είχε περιγραφεί και στις Συμφωνίες του 1960. Δύο οντότητες μοιράζονται την εξουσία και τους πόρους του κράτους. Αυτή είναι η ουσία κάθε Ομοσπονδίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η κεντρική κυβέρνηση θα έχει ελάχιστες αρμοδιότητες. Θα αναλάβει για παράδειγμα τον κρίσιμο τομέα της εξωτερικής πολιτικής, την εκπροσώπηση στην Ε.Ε. και ζητήματα ασφάλειας, ενώ οι δύο συνιστώσες Πολιτείες θα είναι αποκλειστικά υπεύθυνες για θέματα εσωτερικής πολιτικής όπως η παιδεία, η υγεία, η αυτοδιοίκηση. Με αυτόν τον τρόπο ο ΟΗΕ επιχειρεί να αποφύγει τα «βέτο» κάποιας πλευράς και άρα να εξασφαλίσει την εύρυθμη λειτουργικότητά του. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα χαλαρό μοντέλο Ομοσπονδίας… Τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό δεν πρέπει να εξαρτώνται από το άλλο, αλλά αλληλοεπηρεάζονται. Αν φύγει το Κυπριακό από τη μέση, απαλλασσόμαστε από ένα ζήτημα που προκαλούσε μεγάλη φόρτιση. Άρα η διευθέτησή του θα μπορούσε να «ρυμουλκήσει» την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών, πάντα σε συνδυασμό με τη σύσφιξη των σχέσεων Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης». Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

Έλσα Νικολαΐδου: Αριστοτέλης - Όταν η αρετή γίνεται κακία  

Ο Αριστοτέλης δεν αρνείται τη δυσκολία του εγχειρήματος και δίνει την πρώτη συμβουλή: «Επειδή είναι πολύ δύσκολο να επιτύχεις το μέσον, ο επόμενος καλύτερος τρόπος είναι να επιλέξεις το λιγότερο κακό». Ωστόσο αυτή δεν θα είναι η μοναδική προφύλαξη. Η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, γιατί η καθημερινότητα ποικίλλει. Το ίδιο και οι άνθρωποι… Η αντιμετώπιση διαφορετικών καταστάσεων με τον ίδιο και απαράλλακτο τρόπο δεν μας κάνει περισσότερο ενάρετους. Το αντίθετο -εύκολα η αρετή μετατρέπεται σε κακία… Οι ηθικές αρετές, κατά τον Αριστοτέλη, δεν αναπαύονται στον πλατωνικό κόσμο των Ιδεών ως πρότυπα για τον επίγειο κόσμο της φθοράς. Η δικαιοσύνη, η σωφροσύνη, η ανδρεία δεν είναι ιδεολογικά κατασκευάσματα αιώνια και αναλλοίωτα στον Χρόνο, χωρίς εφαρμογή στη φύση. Οι αρετές χρειάζονται προσοχή, ένα πλαίσιο όπου ο άνθρωπος θα ανθήσει, χωρίς υπερβολές και ελλείψεις. Όλες οι ηθικές αρετές μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε κακίες, καθώς τα όρια μεταξύ των δύο δεν είναι πάντοτε διακριτά. Χρειάζονται τη συνδρομή μιας διανοητικής -αυτή τη φορά- αρετής. Έτσι, απαραίτητος αρωγός στην ευδαιμονία αποβαίνει η φρόνηση, δηλαδή η πρακτική σοφία, που γνωρίζει σε κάθε περίπτωση να επιλέγει ορθά. Αρετή και κακία έχουν μέτρο τον «φρόνιμο» άνθρωπο. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 18/7).

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Το ΕΚΤ (Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου) σε συνεργασία με τη Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, διοργανώνει εκδήλωση με τίτλο «Διακυβέρνηση και ανωνυμοποίηση δεδομένων: Ασφαλής διάθεση και αξιοποίηση δημόσιων δεδομένων στη νέα ψηφιακή εποχή». Η εκδήλωση θα γίνει την Πέμπτη 23 Ιουλίου 2026, στις 11:00-12:30, στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Δείτε εδώ το πρόγραμμα. 

Δείτε εδώ την έκδοση του συλλογικού τόμου με τίτλο: «Dictatorships and Democracies in Greece, Spain and Portugal. Transitions and their legacies, fifty years on» (ΑΣΚΙ/ Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ), επιμέλεια: Μάνος Αυγερίδης, Μάγδα Φυτιλή, Κωστής Κορνέτης. 

Δείτε εδώ την νέα έκδοση του ηλεκτρονικού περιοδικού e-ΠΟΛΙΤΕΙΑ (Τεύχος 19, Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2026) που ασχολείται κυρίως με το πεδίο του Δημοσίου Δικαίου με τη συμβολή καταξιωμένων και νέων επιστημόνων σε επίκαιρα ζητήματα. Σημαντικό μέρος της ύλης καταλαμβάνει το αφιέρωμα «Η κοινωνική ασφάλιση μπροστά στις δημοσιονομικές και δημογραφικές προκλήσεις».