e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Επικαιρότητα

Κώστας Καλλίτσης: Το πολιτικό πρόβλημα

Ως πολιτικό πρόβλημα της χώρας συχνά νοούνται τα υπαρξιακά προβλήματα των κομμάτων και των ηγεσιών τους. Το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα είναι άλλο: Είναι ένα σύστημα που γίνεται όλο και λιγότερο συμπεριληπτικό, που όχι μόνο στερεί σε αυξανόμενο αριθμό νοικοκυριών δικαιώματα όπως η δωρεάν καλή παιδεία, καλή φροντίδα υγείας, αξιοπρεπής στέγαση και ικανοποιητική ασφάλεια για τη ζωή και την περιουσία τους, αλλά -σε αντίθεση με τις ιδέες που κυριαρχούσαν πριν λίγες 10ετίες- τείνει να αμφισβητεί και την προσδοκία και να απονομιμοποιεί την διεκδίκηση τέτοιων δικαιωμάτων, ως ότι έχουν «υψηλό κόστος». Το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα είναι οι ανισότητες που εξελίσσονται σε θηριώδεις, το πολιτικό σύστημα που δείχνει να ‘ναι «πιασμένο» και ούτε βλέπει ούτε ακούει τους «απέξω», η οικονομία που αδυνατεί να παράγει καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας - κι αυτό, παρόλο που λεφτά εν αφθονία υπήρξαν... Δεν έμεινε, όμως, κάποιο άξιο λόγου αναπτυξιακό αποτύπωμα... Αυτά απωθούν, απομακρύνουν από την πολιτική, από τη συμμετοχή στις δημοκρατικές διαδικασίες, καλλιεργούν την απογοήτευση και την πιο δηλητηριώδη σκέψη, ότι το παιγνίδι είναι στημένο, τίποτα δεν αλλάζει και τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει. Ίσως αυτό είναι το χειρότερο που έχει συμβεί τα πολλά τελευταία χρόνια: Η ελληνική κοινωνία χάνει την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της και μειώνεται η αυτοεκτίμησή της. Από την αναστροφή αυτής της τάσης θα μπορούσε να ξεκινήσει η λύση του πολιτικού προβλήματος. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", kreport.gr, 2/8).

Μάχη Γεωργακοπούλου: Οι διοικητικές διορθώσεις και τα app είναι μεταρρυθμίσεις;

Η κρίση του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτελεί ακόμη ένα επεισόδιο κακοδιαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων και αποτυπώνει μια βαθύτερη θεσμική δυσλειτουργία του κομματικού κράτους, την αδυναμία του να διασφαλίσει διαχρονικά τη νομιμότητα, τη λογοδοσία και την αξιοπιστία στη διαχείριση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Η απάντηση της κυβέρνησης υπήρξε άμεση. Οι αρμοδιότητες του ΟΠΕΚΕΠΕ μεταφέρθηκαν στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, δημιουργήθηκε η ψηφιακή πλατφόρμα myAGRO και ανακοινώθηκε ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή διαφάνειας και αποτελεσματικότητας... Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων μεταφέρεται ουσιαστικά στην εθνική φορολογική διοίκηση. Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, οι ενισχύσεις διαχειρίζονται από διαπιστευμένους οργανισμούς πληρωμών (Paying Agencies), οι οποίοι διαθέτουν εξειδικευμένη διοικητική και τεχνική επάρκεια και λειτουργούν υπό την εποπτεία των αρμόδιων υπουργείων ή ειδικών δημόσιων οργανισμών. Η Γαλλία διαθέτει την Agence de Services et de Paiement (ASP), η Ιταλία την AGEA, η Ισπανία τη FEGA, η Ολλανδία την RVO, ενώ αντίστοιχοι οργανισμοί λειτουργούν στη Δανία, στη Γερμανία και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Δεν προκύπτει ότι άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αναθέσει τον πυρήνα αυτής της αρμοδιότητας στην ανεξάρτητη φορολογική της αρχή. Δείτε εδώ το άρθρο (metarithmisi.gr, 6/8). 

Γιάννης Μαρίνος: Το "εξαγωγικό θαύμα" της ελληνικής οικονομίας

Για χρόνια η κυβερνητική προπαγάνδα μας βομβαρδίζει με διθυράμβους για το «εξαγωγικό θαύμα» της ελληνικής οικονομίας. Μας λένε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις κατακτούν τις διεθνείς αγορές, ότι τα προϊόντα μας γίνονται ολοένα πιο ανταγωνιστικά και ότι αυτό αποτελεί απόδειξη της επιτυχίας του οικονομικού μοντέλου που ακολουθείται. Μόνο που πίσω από αυτό το «θαύμα» κρύβεται μια εξαιρετικά δυσάρεστη πραγματικότητα: τον λογαριασμό τον πληρώνει ο ελληνικός λαός. Το επισημαίνει με τρόπο που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί… «αντικυβερνητικός» ο πρώην ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γιάννης Μαρίνος, γράφοντας στον Οικονομικό Ταχυδρόμο. Τα στοιχεία που παραθέτει είναι αποκαλυπτικά. Η Ελλάδα εμφανίζει σταθερά υψηλότερο πληθωρισμό από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Τον Μάιο ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών έφτασε το 4,9%, έναντι 3,2% στην ευρωζώνη. Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι διαφορές στα τρόφιμα... Ο εργαζόμενος που αμείβεται με έναν από τους χαμηλότερους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνει ακριβότερα τα ίδια προϊόντα, ώστε οι επιχειρήσεις να εμφανίζουν μεγαλύτερες εξαγωγικές επιτυχίες. Δεν πρόκειται για φυσικό φαινόμενο. Πρόκειται για πολιτική επιλογή. Ένα οικονομικό μοντέλο που προστατεύει τα περιθώρια κέρδους των μεγάλων επιχειρήσεων και μεταφέρει το κόστος στους εργαζόμενους και στους συνταξιούχους. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ειλικρινής περιγραφή του περιβόητου «εξαγωγικού θαύματος»: ένα θαύμα που χρηματοδοτείται από τις άδειες τσέπες του ελληνικού λαού. Δείτε εδώ περισσότερα ("Οικονομικός Ταχυδρόμος", 26/7). 

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Ξανασυζητώντας για βιομηχανία στην Ελλάδα του 2026

Ενδεικτικό μιας αναθεώρησης προτεραιοτήτων; Διαφορετική εκδοχή επικοινωνιακής προσέγγισης στα πράγματα; Παρακολουθηματική στάση απέναντι σε μια Ευρώπη που – με αφορμή την έλξη των εξοπλισμών αλλά και την συνειδητοποίηση του σταθερά χαμένου στοιχήματος διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της - επιχειρεί να επαναφέρει την βιομηχανία; Το γεγονός πάντως παραμένει ότι- ακριβώς πριν η κυβερνητική δράση παραδοθεί στην θερινή (πλην προεκλογική) ραστώνη, ακριβώς πριν αρχίσουν να γράφονται θέσεις και προθέσεις και προσδοκίες Κυβέρνησης και Αντιπολίτευσης για την ΔΕΘ, είχαμε συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανίας... Έσπευσε δε ο κ. Μητσοτάκης να κάνει και μια Ευρωπαϊκή αναφορά: «η βιομηχανία βρίσκεται ξανά – ευτυχώς θα έλεγα – στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής πολιτικής». Και να συνδέσει το πώς η παραγωγική βάση, μέσα σε πλαίσια  γεωπολιτικής και ενεργειακής αβεβαιότητας, είναι εκείνη που «καθορίζει και την οικονομική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τελικά την ισχύ κάθε χώρας»... Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο έχει ενδιαφέρον να σημειώσει κανείς ότι, στρεφόμενη κριτικά κατά των δηλώσεων Μητσοτάκη με αφορμή την Διϋπουργική για την Βιομηχανία, σχετική ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ. Τσίπρα αναδεικνύει πρώτα-πρώτα το ότι «η χώρα εξακολουθεί να έχει παραγωγικότητας μόλις στα 54% του Ευρωπαϊκού μέσου όρου», και τούτο με την προστιθέμενη αξία της μεταποίησης μέσης και υψηλής τεχνολογίας να βρίσκεται πολύ πίσω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 10/8).

Παύλος Τσίμας: Η πτώση

Τον Ιούλιο του 2022, η τεχνική υπηρεσία του Ευρωκοινοβουλίου αποκάλυψε μια απόπειρα παγίδευσης του κινητού τηλεφώνου του Νίκου Ανδρουλάκη, όταν εκείνος ήταν ακόμη ευρωβουλευτής και υποψήφιος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, με το σχετικά άγνωστο τότε, διαβόητο σήμερα, σύστημα υποκλοπών predator. Η έρευνα της ΑΔΑΕ αποκάλυψε στη συνέχεια πως το τηλέφωνο του Ανδρουλάκη είχε τεθεί υπό παρακολούθηση από την ΕΥΠ, «νομίμως», την ίδια εποχή που είχε γίνει και η αποτυχημένη απόπειρα παγίδευσης με το παράνομο λογισμικό. «Ήταν νόμιμο, αλλά ήταν λάθος» απεφάνθη τότε ο Πρωθυπουργός. Μα λίγο αργότερα μάθαμε ότι το «λάθος» είχε επαναληφθεί μερικές δεκάδες φορές, με στόχο υπουργούς, στρατηγούς, πολιτικούς και δημοσιογράφους... Έχουν περάσει τέσσερα ολόκληρα χρόνια από την πρώτη αποκάλυψη της υπόθεσης. Μα εξακολουθούμε να αγνοούμε – και εμείς και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι – την επίσημη αιτιολογία των παρακολουθήσεων... Η κυβέρνηση ελπίζει ότι θα επιβεβαιωθεί η θεωρία που θέλει τους πολίτες να αγωνιούν για την επιβίωση ή την ευημερία τους, αδιάφοροι για τα «θεσμικά». Νοιάζονται για την τιμή του καφέ, όχι για τη Δημοκρατία – για να παραφράσω μια διάσημη κάποτε τουρκική ρήση. Περιμένουν τις παροχές που θα ακούσουν από το βήμα της ΔΕΘ, όχι τις αποκαλύψεις για τις υποκλοπές. Μα, ευτυχώς, δεν είναι έτσι. Τα σκάνδαλα, πράγματι, είναι σχετικά σπάνιο (αλλά όχι εντελώς απίθανο) να ρίξουν μια κυβέρνηση. Αυτό που κάνουν είναι να φθείρουν, να απορροφούν πολιτικό κεφάλαιο, να απομειώνουν την αξιοπιστία. Δείτε εδώ το άρθρο ("Νέα", 10/8).

Γρηγόρης  Φαρμάκης: Τα όψιμα αντανακλαστικά της πολιτείας για τις πυρκαγιές

Τα όψιμα αντανακλαστικά της πολιτείας, για την δίωξη υπευθύνων πυρκαγιάς από αστοχία σε εγκατάσταση δικτύου ανεμογεννητριών, θα είχαν αξιοπιστία αν επί τόσα χρόνια τα επιδείκνυε για τους υπεύθυνους-ανεύθυνους του ΔΕΔΗΕ που έχουν κατακάψει τη μισή Ελλάδα με απαρχαιωμένους μετασχηματιστές μέσα σε δάση, με προχειροφτιαγμένα εναέρια δίκτυα διανομής και με ένα δίκτυο τεχνολογίας 1960. Γι' αυτό οι θεωρίες συνωμοσίας περί εμπρηστών και ασύμμετρων απειλών είναι εκ του πονηρού: καλύπτουν έναν από τους βασικούς υπεύθυνους. Αναρωτιέμαι πόσα χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης, Ελλάδα 2.0 και όλα αυτά τα επικοινωνιακά πήγαν τελικά σε ουσιαστικό εκσυγχρονισμό των υποδομών της ταλαίπωρης χώρας και όχι σε συμβούλους, καμπάνιες και σεμινάρια μπούρδας. Δείτε εδώ περισσότερα.

Στέλιος Ράμφος (1939-2026)

Η τόλμη ενός καθαρού μυαλού (Μάρω Βασιλειάδου,"Καθημερινή", 11/8)

Υπάρχουν διανοητές που αφήνουν πίσω τους ένα τέλειο αλλά κλειστό φιλοσοφικό σύστημα ιδεών, και άλλοι που, με τον θεωρητικό πλούτο και την ευστροφία τους, προσφέρουν στην κοινωνία έναν τρόπο να «διαβάζει» την πραγματικότητα. Ο Στέλιος Ράμφος, ο οποίος έφυγε χθες από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία στοχαστών. Με το έργο και τον λόγο του επιχείρησε να ερμηνεύσει όχι μόνο την ελληνική ιστορία ή την ορθόδοξη παράδοση, αλλά κυρίως τον εσωτερικό κόσμο του νεότερου Έλληνα. Η πολιτική, η οικονομία, η θρησκεία, ακόμη και η κρίση των τελευταίων δεκαετιών, υπήρξαν γι’ αυτόν διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου ερωτήματος: πώς συγκροτείται ένα ελεύθερο πρόσωπο και γιατί η ελληνική κοινωνία δυσκολεύεται τόσο να συμφιλιωθεί με την ευθύνη και τον χρόνο; Ο Ράμφος υπήρξε ένας από τους λίγους, εκλεκτούς Έλληνες φιλοσόφους που συγκρότησαν ένα συνεκτικό σώμα σκέψης ασκώντας σημαντική επιρροή σε ευρύ κοινό αλλά επίσης εγείροντας έντονες αντιδράσεις. Πολυσχιδής προσωπικότητα, είχε την πνευματική σκευή και την οξύνοια να διακρίνει τις ανάγκες του παρόντος και τον ρυθμό της συγχρονίας. Διέθετε όμως και το θάρρος να τοποθετείται απέναντι σε καυτά ζητήματα της επικαιρότητας –πολιτικά και κοινωνικά– χωρίς να φοβάται την ένταση του δημόσιου διαλόγου. Γι’ αυτό δεν ήταν λίγες οι φορές που βρέθηκε στο στόχαστρο της κριτικής. Δείτε εδώ το άρθρο.

Λίνα Παπαδοπούλου: Η πραγματική στήριξη (όλων) των οικογενειών δεν επιτρέπει επικοινωνιακές (αυτ)απάτες

Η πρώτη δήλωση της υπουργού Δόμνας Μιχαηλίδου ήταν περιγραφική, δεν ήταν αξιολογική. Είπε το αυτονόητο, ότι δηλαδή υπάρχουν διαφορετικές μορφές οικογένειας, δεν υπάρχει η "τυπική" ελληνική οικογένεια και στο μέλλον η πλειονότητα των οικογενειών δεν θα συνίστανται στον μπαμπά, τη μαμά και τα τρία τους παιδιά. Πράγματα σωστά, αυτονόητα, και σχεδόν αναμφισβήτητα ως περιγραφή μιας ήδη υπαρκτής κατάστασης... Βρήκε ευκαιρία ο πρώην Πρωθυπουργός Σαμαράς, για να αυξήσει την ορατότητά του, και να κάνει διακριτή την (ακροδεξιά) ατζέντα του (καθώς δεν φαίνεται να προχωράει με γοργούς ρυθμούς το κόμμα του...) να μιλήσει για τάχα μου "woke ατζέντα" και να κατηγορήσει την Κυβέρνηση της ΝΔ ότι δεν στηρίζει την "παραδοσιακή οικογένεια" (υπονοώντας προφανώς ότι στηρίζει μόνον τις μη-παραδοσιακές), με αποτέλεσμα να μην αντιμετωπίζει ούτε το δημογραφικό πρόβλημα... Ένα υπουργείο με τη λέξη «Οικογένεια» στην επιγραφή του δεν αρκεί, όταν οι αποφασιστικές αρμοδιότητες παραμένουν κατακερματισμένες μεταξύ των υπουργείων Οικονομικών, Εργασίας, Υγείας και Παιδείας. Ούτε τα αποσπασματικά επιδόματα συνιστούν στρατηγική. Η Ελλάδα χρειάζεται πολυετή εθνική δημογραφική πολιτική, με βρεφονηπιακούς σταθμούς, στεγαστική στήριξη, γονικές άδειες, φορολογικά κίνητρα, μετρήσιμους στόχους και, βέβαια, διακομματική συναίνεση, για μία μικρή έστω αύξηση των γεννήσεων και ένταξη των μεταναστών. Η μεγαλύτερη διαρθρωτική κρίση της χώρας απαιτεί και διοικητική ικανότητα και κοινωνική ευαισθησία. Δείτε εδώ περισσότερα. 

                                                     ****************************

Συστήνεται ως Γερμανός φιλόσοφος. Είναι κοσμοπολίτης και ταξιδεύει αδιάκοπα τον κόσμο. Είναι από τους νεότερους θεωρητικούς του φιλελευθερισμού – εδώ και καιρό κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στη Γερμανία για τη νωθρότητα που χαρακτήριζε τον φιλελευθερισμό στην Ευρώπη. Ο Σβεν Γκερστ τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο προκλητικούς φιλελεύθερους στοχαστές της γενιάς του. Μέσα από το εβδομαδιαίο newsletter, τα δοκίμια και τις δημόσιες ομιλίες του, υποστηρίζει ότι ο φιλελευθερισμός έχει χάσει το επαναστατικό του πνεύμα, ότι η Ευρώπη σκέφτεται πολύ περιορισμένα για την τεχνητή νοημοσύνη και ότι η επόμενη μεγάλη πολιτική μάχη θα δοθεί τόσο στο πεδίο των ιδεών και της κουλτούρας όσο και στην οικονομία... Ο Γκερστ έχει περιγράψει τον φιλελευθερισμό ως τον «golden retriever boyfriend των ιδεολογιών»... «Γιατί θέλουμε μια πολιτική ιδεολογία να είναι σέξι; Τη θέλουμε ορθολογική, να παράγει αποτελέσματα και να είναι πάντα εκεί όταν τη χρειαζόμαστε». Αυτός ακριβώς υπήρξε ο φιλελευθερισμός: η ιδεολογία του Διαφωτισμού, των προβλέψιμων κανόνων, των δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της ισορροπίας ανάμεσα στην αγορά και στο κράτος. «Οι αγορές δεν είναι εντελώς κακές, το κράτος δεν είναι εντελώς κακό, έχουμε μια κοινωνική οικονομία της αγοράς». Η αξιοπιστία του, όμως, τον έκανε άτολμο. «Αυτό τον κάνει τον golden retriever boyfriend των ιδεολογιών. Δεν έχει αιχμή, δεν είναι το κακό παιδί, δεν έρχεται με μια ριζοσπαστική πρόταση. Δεν ανατρέπει τις υπάρχουσες ισορροπίες». Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

Ιωάννης Κωνσταντινίδης: Η ερμηνεία της «ισπανικής πρωτοπορίας» σε θέματα συμπερίληψης

Όσο και αν ο φτηνός ανταγωνισμός στα πληκτρολόγια και στις δηλώσεις επιβάλει την αγιοποίηση ή τη δαιμονοποίηση του Ισπανού Πρωθυπουργού Pedro Sanchez, είτε γιατί αντιστέκεται στον πολιτικό αυταρχισμό της εποχής Τραμπ, είτε γιατί νομιμοποιεί παράτυπους μετανάστες, η ερμηνεία της «ισπανικής πρωτοπορίας» σε θέματα συμπερίληψης βρίσκεται βαθύτερα στην ίδια την κοινωνία. Ας ρίξουμε πρώτα μια ματιά στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα της χώρας αναφορικά με ζητήματα συμπερίληψης... Οι Ισπανοί δεν είναι ούτε ο περιούσιος λαός, ούτε το έρμαιο κανενός Sanchez. Πρόκειται για μια κοινωνία που γνώρισε τη δημοκρατική μετάβαση μετά τον Φρανκισμό ως ένα ισχυρό πολιτισμικό πρόταγμα αναγνώρισης της διαφορετικότητας. Η συμπερίληψη έγινε αντιληπτή ως απόδειξη ότι η χώρα ανήκει οριστικά στη σύγχρονη, δημοκρατική και ευρωπαϊκή Δύση. Στην Ελλάδα, η σύνδεση αυτή δεν έγινε ποτέ. Θα μου πείτε ότι εδώ δεν αναγνωρίστηκε καν η ευρωπαϊκή δύση ως αξιακός προορισμός (πέραν από τα συνθήματα εννοώ), πώς θα γίνει η σύνδεση συμπερίληψης και Ευρώπης; Και έτσι στην Ελλάδα, τα άτομα με σύνδρομο Down παραμένουν έγκλειστα, οι ΛΟΑΤΚΙ+ παραμένουν στη ντουλάπα και οι μετανάστες παραμένουν σε δομές προσωρινής φιλοξενίας. Και η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας πηγαίνει για μετάνοιες κάθε φορά που χρησιμοποιεί τη λέξη "συμπερίληψη". Δείτε εδώ περισσότερα.

Δημήτρης Σαββίδης: «Οι ξένοι δεν ξέρουν από οικογένειες. Πετάνε τα παιδιά τους έξω από το σπίτι στα 18» - Τι ισχύει στην πραγματικότητα

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που άκουγα τη μητέρα μου να λέει συχνά "Οι ξένοι δεν ξέρουν από οικογένειες. Πετάνε τα παιδιά τους έξω από το σπίτι στα 18". Μέχρι να ζήσω στο εξωτερικό πρώτη φορά βγαίνοντας για μεταπτυχιακά, νόμιζα πως οι ξένοι είναι τίποτα βάρβαροι που δεν αγαπάνε τα παιδιά τους... Βγαίνοντας στο εξωτερικό είδα λοιπόν μια άλλη εικόνα. Στην Ολλανδία τα παιδιά πράγματι υπάρχει η κουλτούρα του να εργάζονται από μικρή ηλικία. Από τα 15 έτη είναι νόμιμη η εργασία με συγκεκριμένο ωρομίσθιο και παροχές. Είναι κουλτούρα όχι ανάγκη. Αφού τις περισσότερες φορές θα δεις παιδιά που προέρχονται από αρκετά εύπορες οικογένειες να εργάζονται σε εποχιακές θέσεις εργασίες. Αυτό τους προσφέρει προϋπηρεσία και καλλιεργεί από νωρίς την ικανότητα διαχείρισης των χρημάτων. Το αποτέλεσμα είναι πως πολύ συχνά σε ηλικία 25-30 οι Ολλανδοί εργαζόμενοι έχουν ήδη μια ηγετική θέση στον τομέα τους, έχουν αγοράσει ήδη το δικό τους σπίτι και έχουν κάνει τη δική τους οικογένεια. Ζώντας στην Ολλανδία είδα από μέσα πολλές ολλανδικές οικογένειες. Και τις είδα δεμένες στην πράξη, όχι στα λόγια… Είδα αυτό που στο δικό μου μυαλό θα πει "υγιής οικογένεια"... Βλέποντας όλα τα υπουργεία της Ελλάδας να καταστρέφουν οτιδήποτε άπτεται του αντικειμένου τους αντί να το φτιάχνουν ένα πράγμα πιστεύω. Πως στην Ελλάδα έχει χαθεί κάθε λογική από το διεφθαρμένο αυτό κράτος...και κάθε στοιχείο αγάπης από πολλές οικογένειες. Δείτε εδώ περισσότερα.

Χαράλαμπος Τσέκερης: «Η τεχνητή νοημοσύνη παράγει γλώσσα χωρίς νόημα» (Συνέντευξη: Λουκάς Βελιδάκης, wired.com.gr, 1/8)

Ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής & Τεχνοηθικής μιλά για τη γνωστική τεμπελιά, το νέο κοινωνικό συμβόλαιο ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης και τον κίνδυνο ενός κόσμου που θα σταματήσει να σκέφτεται. «Η τεχνητή νοημοσύνη μάς δίνει απαντήσεις, αλλά κινδυνεύουμε να χάσουμε τις ερωτήσεις». Θέτει διαρκώς διεθνή ερωτήματα, προσαρμόζοντάς τα στην εγχώρια σφαίρα. Δεν βλέπει την AI αποκλειστικά ως τεχνικό ζήτημα, αλλά ως ζήτημα πολιτισμού και διαπιστώνει ότι «ζούμε σε ένα κενό». Δεν ανήκει ούτε στους καταστροφολόγους ούτε στους άκριτους θιασώτες της AI. Βλέπει τις τεράστιες δυνατότητές, αλλά προειδοποιεί ότι η μεγαλύτερη απειλή ίσως δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά η σταδιακή εκχώρηση της ανθρώπινης σκέψης. Μιλά για τη «γνωστικά καθιστική ζωή», για την υποχώρηση της πρωτοτυπίας στην επιστήμη, για ένα νέο τεχνοκοινωνικό συμβόλαιο και για το γιατί, όσο πιο έξυπνες γίνονται οι μηχανές, τόσο πιο επιτακτικό γίνεται να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος... «Κοινωνικά βιώνουμε όχι απλώς κόπωση μεγάλων αφηγήσεων, αλλά ένα βαθύ έλλειμμα μεγάλων αφηγήσεων, που παλαιότερα -αυτό που ο Λυοτάρ ονόμασε “grandnarratives”- κινητοποιούσαν τον κόσμο». Κι επειδή αυτές οι αφηγήσεις δεν υπάρχουν πια, «ο κόσμος έχει κουραστεί από την υπερπληροφόρηση και, βυθισμένος σε μια κουλτούρα ευκολίας και έτοιμων, γρήγορων απαντήσεων, έχει πάψει να αναζητά την αλήθεια, έχει πάψει να εμπνέεται, έχει πάψει να επιθυμεί το διαφορετικό, το καινούργιο. Αυτό οδηγεί αυξητικά όχι μόνο στη σωματική παχυσαρκία και στην καθιστική ζωή, αλλά και στη διανοητική παχυσαρκία, στο διανοητικό “junkfood”, στη γνωστικά καθιστική ζωή». Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

ΑΕΙ

Αναστάσης Περράκης: Στην Ελλάδα έχουμε μόνο μη κερδοσκοπικά μη κρατικά Πανεπιστήμια. Το ελληνικό παράδειγμα του Keele

Το πραγματικό ερώτημα όμως, δεν είναι «κερδοσκοπικό ή μη» ως ετικέτα, αλλά πού καταλήγει το χρήμα στην πράξη. Κι εδώ το ελληνικό παράδειγμα του Keele είναι διαφωτιστικό, γιατί δείχνει ότι η ετικέτα «μη κερδοσκοπικό» μπορεί να είναι ταυτόχρονα αληθινή και ανεπαρκής, ειδικά σε μια χώρα όπου η αντιλαμβανόμενη διαφθορά του δημόσιου τομέα ξεπερνάει μόνον την Βουλγαρία, την Ρουμανία, την Σλοβακία, την Ουγγαρία, την Κροατία και τη Μάλτα στην ΕΕ... Ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας απαγορεύει ένα και μόνο πράγμα: τη διανομή κέρδους σε ιδιοκτήτες ως απόδοση κεφαλαίου. Δεν απαγορεύει μισθούς, ενοίκια, αμοιβές προμηθευτών δικαιώματα χρήσης προς το μητρικό ή προς συμβούλους. Άρα το κέρδος δεν βγαίνει από την μπροστινή πόρτα, ως «μέρισμα του πανεπιστημίου», μπορεί όμως να βγαίνει από την πλαϊνή, ως έσοδα της κερδοσκοπικής εταιρείας που παρέχει στο πανεπιστήμιο σχεδόν τα πάντα. Η διαφορά ανάμεσα σε «εύλογη αμοιβή» και «συγκαλυμμένη διανομή κέρδους» είναι λεπτή, και το αν θα τηρηθεί δεν το εγγυάται η ετικέτα· το εγγυάται μόνο η εποπτεία: δηλαδή το πόσο αυστηρά η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης θα ελέγχει τις συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη και τα όρια των αμοιβών... Όταν το κίνητρο του κέρδους ακουμπάει σε δημόσιο αγαθό όπως η εκπαίδευση, η ετικέτα δεν προστατεύει κανέναν, μόνο η επίβλεψη το κάνει. Και αυτή, στην Ελλάδα, με τον νόμο τόσο πρόσφατο, δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Δείτε εδώ περισσότερα.

Παναγιώτης Περάκης: Δέξου τον Ξένο, δέξου τον Άλλο, η αλληγορία της Οδύσσειας του Νόλαν

Γιατί αντί να ασχοληθεί με τη δράση, τις τόσες περιπέτειες, τα ηρωικά ανδραγαθήματα, τους συμβολισμούς του κάθε κεφαλαίου του συγκλονιστικού αυτού έπους, ο Νόλαν κάνει κάτι άλλο. Δίνει ένα δικό του πλαίσιο που εξηγεί όλα όσα διαδραματίζονται. Την αιτία. Και, τελικά, το μήνυμα. Σύγχρονο, προφανές, αλλά όχι κραυγαλέο. Και ποιό είναι αυτό; Είναι «ο νόμος του Δία», δηλαδή η επιταγή να καλωσορίζεις τον (όποιο) ξένο χτυπά την πόρτα σου, ό,τι κι αν είναι, όποιος κι αν είναι, βασιλιάς ή ζητιάνος. Από όλους τους νόμους, τους κανόνες, τα ήθη του αρχαιοελληνικού ομηρικού κόσμου, ο Νόλαν επιλέγει να αναδείξει -και δεν χάνει ευκαιρία να το κάνει, από την αρχή κιόλας της ταινίας και πολλές φορές μετά- αυτόν τον νόμο, να καλοδέχεσαι τον Ξένο, δηλαδή τον Άλλο. Αυτός είναι ο υπέρτατος νόμος του κόσμου της ταινίας του. Ο πιο θεϊκός, του πιο ισχυρού θεού. Του Δία, όπου ο Δίας ως Ξένιος Ζευς... Ο Νόλαν κατόρθωσε να δώσει μια ανάγνωση της Οδύσσειας που δεν είχαμε διανοηθεί. Φανταστείτε, ο Δούρειος Ίππος ύβρις! Ο Οδυσσέας υπαίτιος για τον χαμό των συντρόφων του, υπαίτιος και για τα δικά του βάσανα! Άξιος όχι για τιμή αλλά για τιμωρία! Το ξέρει, γι’ αυτό την εξιλέωση αποζητά στο τέλος, φεύγοντας μακριά με την αγαπημένη του Πηνελόπη... Γι’αυτό δεν έχουν σημασία και οι αποκλίσεις από την ομηρική αφήγηση ή η παράλειψη κεφαλαίων. Ναι, αυτά είναι απλά το πρόσχημα, σημασία έχει ο νόμος του Δία, αυτόν πρέπει να σεβόμαστε, αντί να φοβόμαστε «αυτούς που θα έρθουν από τη θάλασσα». Αυτό προσπαθεί να πει με την ταινία του ο Νόλαν. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Για τους αγγλόφωνους, προτείνεται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βίντεο (reel). Ezra Klein: Η «Οδύσσεια» είναι η πολιτική ταινία της δεκαετίας 

************************************

Έλσα Νικολαΐδου: Αριστοτέλης - Το μάτι της ψυχής

«Ό,τι είναι η όραση για το σώμα είναι ο νους για την ψυχή» (Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια 1096b27-30). Η αίσθηση της όρασης είναι για τον Αριστοτέλη πηγή γνώσης αλλά και χαράς. Το αναμφισβήτητο γεγονός ότι η όραση είναι η αγαπημένη αίσθηση των ανθρώπων ενισχύει τη θέση του φιλοσόφου ότι «όλοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν τη γνώση» (η εμβληματική εισαγωγική φράση των Μετά τα φυσικά). Η όραση δεν έχει ωστόσο μόνο κυριολεκτική σημασία∙ δεν βλέπουμε μόνο με τα μάτια του «σώματος» αλλά και με τα μάτια της ψυχής. Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί την τυφλότητα μεταφορικά, όταν απουσιάζει από τον άνθρωπο η ικανότητα του νου να κρίνει και να αποφασίζει ηθικά. Ως εκ τούτου, το «μάτι της ψυχής» είναι εκ των ων ουκ άνευ στη διανοητική αρετή της φρόνησης, επομένως και της ευδαιμονίας. Ο Αριστοτέλης δείχνει να αναρωτιέται: Γιατί οι άνθρωποι θέτουν κακόβουλους σκοπούς στη ζωή τους; Πώς μπορεί η φρόνηση να επιβληθεί στην πράξη; Στην ουσία θέλει να εισάγει τη νέα έννοια της «δεινότητας» -της επιτηδειότητας ή δεξιοτεχνίας δηλαδή που έχει κάποιος στο να κατακτά τον σκοπό του. Το «μάτι της ψυχής» αποτελεί το κριτήριο της αρετής. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 1/8).