e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Επικαιρότητα

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Η ελληνική Προεδρία της ΕΕ - Πτήσεις φαντασίας και πραγματικότητας

Η Ελλάδα και το πολιτικό της σύστημα, οι πολίτες της πάντα εκτιμούσαν το εκτελέσιμο της ΕΕ. Τώρα, προετοιμάζεται να το εκτελέσει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027... Τι θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματική πρόκληση; Σε έναν ιδιαίτερο τρόπο, δύο περιορισμένα-περιμένοντες τομείς πολιτικής θέτουν το πρόβλημα – το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα νιώθει ότι είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει και τα δύο ή ούτε το ένα. Το πρώτο: θα φανεί ότι κάποια είδηση πολιτικής θέλουν να αναπτύξουν μια μεγαλύτερη πολιτική θέληση για την είσοδο της Ουκρανίας. Είναι πολύ σοβαρό να θεωρηθεί ότι η ΕΕ-Προεδρία της Ελπίδας ότι θα επιβεβαιώσει την ΕΕ-Προεδρία της, καθώς το θέμα είναι πολύ αμφίβολο. "Δεν μπορούμε να κάνουμε από εσένα ένα αστείο". Είναι ένα δίκτυο που λέει "ΕΕ-Επίτροπος" που ακούγεται συχνά, και το γεγονός ότι η ΕΕ-Επίτροπος "είναι σε πόλεμο με τη Ρωσία", θα ήταν λιγότερο ευπρόσδεκτο. Έτσι, το γεγονός ότι η ΕΕ-Επίτροπος θα αναλάβει τον έλεγχο για οποιαδήποτε προσπάθεια για επίλυση του προβλήματος, θα ήταν πολύ ευπρόσδεκτο για την Ελλάδα, αν αυτό συμβεί. Εάν η ΕΕ-Επίτροπος θα μπορούσε να κάνει κάτι πολύ μεγάλο, τότε η Τουρκία θα μπορούσε να περιμένει ακριβώς στη γωνία της, με όλη την ενοχλητική προσωπικότητα της. Όλα αυτά, φυσικά, έχουν μια μυρωδιά υψηλής πολιτικής. Αν η Ελλάδα κλήθηκε να αναλάβει μια θέση, θα ήταν καλά να σκεφτεί κανείς ότι το σκιά του ατόμου δεν μετράει το ύψος του. Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 13/8).

Η κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών στην ενημέρωση (Σύνταξη: Δημήτρης Ελαφρόπουλος, Βήμα, 9/8 - Στοιχεία Έρευνας: Politikometro/ Πάντειο Πανεπιστήμιο, Επιστημονικός υπεύθυνος: Αχιλλέας Καραδημητρίου)

Το πεδίο της ενημέρωσης έχει μετασχηματιστεί ριζικά, ειδικότερα στον απόηχο των τεχνολογικών εξελίξεων. Έχει μεταβληθεί ο τρόπος με τον οποίο η πληροφορία παράγεται, διανέμεται, επιλέγεται και τελικά αξιολογείται ως αξιόπιστη ή μη. Μια νέα έρευνα του Εργαστηρίου Έρευνας στα Μέσα Επικοινωνίας και τη Δημοσιογραφία του Παντείου Πανεπιστημίου και του Politikometro επιχειρεί να αποτυπώσει αυτή τη μετάβαση, εξετάζοντας τις στάσεις απέναντι στα μέσα ενημέρωσης, την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα κοινωνικά δίκτυα, το fact-checking και την πολιτική λογοδοσία. Ένα από τα πρώτα ευρήματα αποτυπώνει με σαφήνεια την έκταση της ψηφιακής μετάβασης. Οκτώ στους δέκα πολίτες ενημερώνονται πρωτίστως μέσα σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Η τηλεόραση ακολουθεί με 18%, ενώ ο έντυπος Τύπος περιορίζεται στο 1%. Μέσα στα ψηφιακά περιβάλλοντα οι χρήστες καταναλώνουν ετερόκλητο περιεχόμενο. Στο ίδιο περιβάλλον μπορούν να συνυπάρχουν δημοσιογραφικά άρθρα, αναρτήσεις πολιτικών, περιεχόμενο χρηστών, βίντεο influencers, διαφημίσεις αλλά και υλικό που έχει παραχθεί ή τροποποιηθεί με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης. Η είδηση δε φτάνει πλέον στον πολίτη μόνο μέσω μιας οργανωμένης ειδησεογραφικής ροής... Στην πρόταση ότι η χρήση της AI στη δημιουργία ειδήσεων αυξάνει τον κίνδυνο πολιτικής παραπληροφόρησης, το τέσσερις στους δέκα συμφωνούν. Ωστόσο, οι περισσότεροι ερωτώμενοι επιλέγουν το «ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ». Ακριβώς αυτή η μεγάλη «ουδέτερη ζώνη» έχει ιδιαίτερη ερευνητική σημασία. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Διεθνή

David Harvey: «Οι μεμονωμένοι καπιταλιστές, επιδιώκοντας το ατομικό τους συμφέρον, προωθούν σημαντικά τις τεχνολογικές καινοτομίες» (Συνέντευξη: Joshua Citarella, αναδημοσίευση: commonality.gr, 5/8)

«Προς τα τέλη της δεκαετίας του ’90 τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν ελαφρώς. Η μεγάλη αλλαγή, φυσικά, ήρθε μετά το 2008 με το ξέσπασμα της νέας κρίσης, οπότε ο κόσμος άρχισε να αναρωτιέται μήπως θα έπρεπε να ρίξει μια ματιά ξανά σε αυτόν τον τύπο, τον Μαρξ. Έτσι, το ενδιαφέρον επανήλθε ως ένα βαθμό, ενώ πιο πρόσφατα σημειώθηκε εκ νέου κάμψη. Το ενδιαφέρον για τον Μαρξ ακολουθεί, κατά κάποιον τρόπο, μια κυματοειδή πορεία — εμφανίζεται και εξαφανίζεται από το προσκήνιο. Ωστόσο, η δεκαετία του 1990 ήταν μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος, καθώς θεωρούνταν δεδομένο ότι ο καπιταλισμός είχε επικρατήσει ολοκληρωτικά. Υπήρχε η πεποίθηση ότι όλες οι παγκόσμιες συγκρούσεις είχαν επιλυθεί υπέρ του κεφαλαίου και ότι τα πάντα θα λειτουργούσαν εφεξής σύμφωνα με τις θεωρίες περί ισορροπίας της αγοράς, τις οποίες υποστήριζαν οι οικονομολόγοι της εποχής. Ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη και εκνευριστική περίοδος... Οι μεμονωμένοι καπιταλιστές, επιδιώκοντας το ατομικό τους συμφέρον, προωθούν σημαντικά τις τεχνολογικές καινοτομίες. Κάνοντάς το αυτό, αυξάνουν μεν την παραγωγικότητα της εργασίας, ταυτόχρονα όμως περιορίζουν τη ζήτησή της. Επομένως, η εργασία τους γίνεται όλο και λιγότερο απαραίτητη, ακριβώς επειδή η παραγωγικότητά της έχει φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εργασία να περιθωριοποιείται».  Δείτε εδώ την πλήρη συνέντευξη. 

Eurostat - “Key figures on Europe” (Έκδοση 2026)/ Εκπαίδευση: Το 2024 στην ΕΕ, οι γυναίκες απόφοιτες Πανεπιστημίου (2,6 εκατομμύρια) υπερείχαν σε αριθμό από τους άνδρες ομολόγους τους (1,9 εκατομμύρια)

Η παρούσα έκδοση παρέχει μια επιλογή από ενδιαφέροντα βασικά στατιστικά στοιχεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), τα κράτη μέλη της, καθώς και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ). Τα βασικά αριθμητικά στοιχεία για την Ευρώπη καλύπτουν δείκτες από 3 βασικούς τομείς: άνθρωποι και κοινωνία, οικονομία και επιχειρήσεις, περιβάλλον και φυσικοί πόροι… Τα κύρια κεφάλαια ασχολούνται με τους ακόλουθους τομείς: άνθρωποι και κοινωνία (πληθυσμός, υγεία, εκπαίδευση, αγορά εργασίας, συνθήκες διαβίωσης και ψηφιακή κοινωνία)· οικονομία και επιχειρήσεις (ΑΕΠ (από εθνικούς λογαριασμούς), τιμές, κατανάλωση νοικοκυριών (από τομεακούς λογαριασμούς), δημόσια οικονομικά, διεθνές εμπόριο, επιχειρήσεις, έρευνα και ανάπτυξη και τουρισμός)· περιβάλλον και φυσικοί πόροι (μεταφορές, ενέργεια, περιβάλλον, γεωργία, αλιεία και δασοκομία)... Το 2024, υπήρχαν 4,5 εκατομμύρια απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλη την ΕΕ: οι γυναίκες απόφοιτοι πανεπιστημίου (2,6 εκατομμύρια) υπερείχαν σε αριθμό τους άνδρες ομολόγους τους (1,9 εκατομμύρια). Αυτό το μοτίβο περισσότερων γυναικών απόφοιτων επαναλήφθηκε για την πλειονότητα των τομέων σπουδών. Ήταν ιδιαίτερα εμφανές μεταξύ των ατόμων που είχαν σπουδάσει εκπαίδευση, όπου υπήρχαν 4,0 φορές περισσότερες γυναίκες από άνδρες αποφοίτους... Αντίθετα, υπήρχαν 3,7 φορές περισσότεροι άνδρες από γυναίκες απόφοιτοι, μεταξύ αυτών που είχαν σπουδάσει τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών. Δείτε εδώ περισσότερα.

Λουκάς Βελιδάκης: Οι Έλληνες της ΑΙ που έφυγαν, αλλά δεν εγκατέλειψαν την Ελλάδα (Ο Βαγγέλης Κανούλας, η Μαρία Βακαλοπούλου και ο Μάνος Κουκουμίδης μιλούν για το ελληνικό παράδοξο της ΑΙ)

Έλληνες του εξωτερικού βρέθηκαν για λίγες ημέρες στην Αθήνα. Δεν ζητούν brain gain – χτίζουν brain circulation... Και οι τρεις βρέθηκαν στην Αθήνα ως μέλη της οργανωτικής ομάδας για το Greeks in AI. «Είναι μια πρωτοβουλία από τα κάτω. Ξεκίνησε από μια παρέα ανθρώπων οι οποίοι βρέθηκαν γύρω από τον Αρχιμήδη», τονίζει ο Κανούλας. Η ιδέα ήταν απλή: να βρεθούν όλοι μαζί οι άνθρωποι της τεχνητής νοημοσύνης, όπου κι αν ζουν, ό,τι κι αν κάνουν στο πεδίο. Και να κάνουν τέσσερα πράγματα. Το πρώτο, μια κοινότητα. «Όπου θα μπορούμε να ανταλλάσσουμε απόψεις, θα μπορούμε να βρισκόμαστε, θα μπορούμε να χτίσουμε ένα δίκτυο, να βοηθάμε ο ένας τον άλλον επιστημονικά». Το δεύτερο, ένα βήμα για τους νέους ερευνητές. «Τα παιδιά του εξωτερικού έχουν συνήθως πολλές ευκαιρίες να δείξουν τη δουλειά τους. Πιθανόν τα παιδιά που είναι στην Ελλάδα να έχουν λίγο λιγότερες ευκαιρίες, να μην μπορούν να ταξιδεύουν τόσο συχνά». Το τρίτο, γέφυρες. Ανάμεσα στη βασική έρευνα των πανεπιστημίων και στην οικονομία, αμφίδρομα. «Θέλουμε να χτίσουμε public-private labs και με δεδομένα, και με προβλήματα ενδιαφέροντα». Και το τέταρτο «δεν είναι αυτό που λέμε brain gain, δεν είμαι σίγουρος ότι το πιστεύουμε ακριβώς. Είναι αυτό που λέμε brain circulation». Δηλαδή ο κόσμος να μετακινείται. Να βγαίνει έξω, να ξαναμπαίνει μέσα, να μένει, να μαθαίνει. «Δηλαδή ο άλλος που ζει στην Αμερική δεν χρειάζεται να γυρίσει. Μπορεί να ενισχύει την Ελλάδα από εκεί». Δείτε εδώ περισσότερα (athensvoice.gr, 6/8).

Σπύρος Χατήρας: Ισπανία - Όσα διαδραματίζονται στη Θεούτα, είναι ένα καθαρό case study για το μεγάλο φιλελεύθερο δίλημμα του 21ου αιώνα

Η φιλελεύθερη ιδέα της ελεύθερης μετακίνησης, δεν συνεπάγεται αυτομάτως κατάργηση των κρατικών συνόρων. Η ελευθερία μετακίνησης μέσα σε μια πολιτική κοινότητα είναι διαφορετικό πράγμα από το δικαίωμα οποιουδήποτε ανθρώπου να εισέρχεται μονομερώς σε αυτήν. Ένα φιλελεύθερο κράτος έχει δικαίωμα να πει: "τα σύνορά μας είναι ελεγχόμενα, και οι κανόνες εισόδου είναι σαφείς, νόμιμοι, ανθρώπινοι και εφαρμόζονται σε όλους." Αυτό δεν είναι σε καμία περίπτωση, ο αποκρουστικός και αντι-ουμανιστικός εθνικισμός. Ένας φιλελευθερισμός χωρίς σύνορα, μπορεί να γίνει πολιτικά μη βιώσιμος. Σύνορα χωρίς φιλελευθερισμό, μπορούν να μετατραπούν σε απάνθρωπο αυταρχισμό. Φιλελευθερισμός χωρίς σύνορα, μπορεί να γίνει πολιτικά μη βιώσιμος. Η Θεούτα δεν είναι απλώς μεταναστευτικό ζήτημα. Όταν ένα κράτος ή ένας πολιτικός δρών χρησιμοποιεί τη μετακίνηση ανθρώπων ως εργαλείο πίεσης πάνω σε άλλο κράτος, έχουμε περάσει από την απλή μετανάστευση σε κάτι διαφορετικό: weaponization of migration. Και προς άρση κάθε παρεξήγησης: το "όπλο", δεν είναι οι άνθρωποι που διψούν για μια καλύτερη ζωή,  είναι η αδίστακτη εκμετάλλευση της δίψας τους από κάποιον τρίτο, για λόγους δικού του συμφέροντος... Πρώτο μέλημα μιας φιλελεύθερης Ευρώπης πρέπει να είναι ο άνθρωπος, το άτομο. Διαφορετικά ούτε "φιλελεύθερη" είναι, ούτε "Ευρώπη" υπό την έννοια ότι οι Ευρωπαϊκές αρχές και αξίες, προδίδονται εκ των έσω. Δείτε εδώ περισσότερα.

Σχολιασμός της δήλωσης Τραμπ: «Το ΝΑΤΟ δεν στηρίζει την Αμερική» (Αυστραλία- site/ social media)

«Φίλε. Κυβερνάς μια χώρα με 600.000 άστεγους που κοιμούνται στο δρόμο απόψε. Μια χώρα όπου το 40% των ενηλίκων δεν μπορεί να καλύψει μια έκτακτη ανάγκη 400 δολαρίων χωρίς να δανειστεί χρήματα. Μια χώρα όπου η ινσουλίνη κοστίζει περισσότερο από μια πληρωμή αυτοκινήτου και οι άνθρωποι την κατανέμουν με δελτίο για να επιβιώσουν. Μια χώρα όπου το ιατρικό χρέος είναι η νούμερο 1 αιτία πτώχευσης. Μια χώρα όπου οι γυναίκες πεθαίνουν σε πάρκινγκ νοσοκομείων επειδή οι γιατροί φοβούνται πολύ τους νόμους περί αμβλώσεων για να αντιμετωπίσουν μια αποβολή. Κλειδώνεις περισσότερους από τους δικούς σου πολίτες από οποιοδήποτε έθνος στη γη. Περισσότερους από την Κίνα. Περισσότερους από τη Ρωσία. Περισσότερους από τη Βόρεια Κορέα. Η χώρα των ελεύθερων έχει 2 εκατομμύρια ανθρώπους σε κλουβιά, και το ένα τέταρτο από αυτούς δεν έχουν καν καταδικαστεί για τίποτα. Είναι απλώς πολύ φτωχοί για να πληρώσουν εγγύηση. Το προσδόκιμο ζωής σου οπισθοδρομεί. Είσαι το μόνο ανεπτυγμένο έθνος όπου συμβαίνει αυτό. Το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας είναι χειρότερο από της Κούβας. Τα παιδιά σου κάνουν ασκήσεις ενεργού σκοποβολής μεταξύ μαθηματικών και αγγλικών, ενώ εσύ πουλάς το απόθεμα του κατασκευαστή όπλων στους φίλους σου… Ο κατώτατος μισθός σου δεν έχει αλλάξει εδώ και 15 χρόνια… «Το ΝΑΤΟ δεν ήταν εκεί όταν τους χρειαζόμασταν»… Δείτε εδώ περισσότερα.

ΑΕΙ

Αναστάσης Περράκης: Τα πρώτα πανεπιστήμια δεν ήταν ακριβώς ναοί της ελεύθερης σκέψης· ήταν συντεχνία

Το πανεπιστήμιο της «ακαδημαϊκότητας», αυτό που ενώνει τη διδασκαλία με την έρευνα και τις περιβάλλει με την ακαδημαϊκή ελευθερία, είναι πολύ νεότερη επινόηση: γεννήθηκε στο Βερολίνο στις αρχές του 19ου αιώνα από το όραμα του Βίλχελμ φον Χούμπολτ για μια παιδεία που μορφώνει τον άνθρωπο μέσα από την αναζήτηση της γνώσης και όχι για την άμεση χρησιμότητά της. Το μοντέλο αυτό σφράγισε δύο αιώνες πνευματικής ζωής και παρήγαγε θαύματα: από τη φυσική των κβάντα ως τη μοριακή βιολογία και την τεχνητή νοημοσύνη. Στηριζόταν όμως σε μια σιωπηλή προϋπόθεση: απευθυνόταν σε λίγους. Μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα το κατώφλι του περνούσε ένα ελάχιστο ποσοστό κάθε γενιάς, και ακόμη και στη μεγάλη μεταπολεμική επέκταση το δέκα, το είκοσι, στην καλύτερη περίπτωση το τριάντα τοις εκατό... Σήμερα στην Ελλάδα σχεδόν ένας στους δύο νέους φοιτά ή καταλήγει να φοιτήσει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό σε διεθνή σύγκριση. Αυτό δεν είναι εκφυλισμός: είναι κοινωνική κατάκτηση, και καμία σοβαρή πρόταση δεν μπορεί να ξεκινά από τη νοσταλγία ενός ελιτισμού που ευτυχώς πέρασε. Σημαίνει όμως ότι ο θεσμός άλλαξε λειτουργία, κι εμείς κάνουμε πως δεν το βλέπουμε... Έχοντας τον χώρο της ανώτατης επαγγελματικής εκπαίδευσης σωστά, θα βρει τον δικό του ζωτικό χώρο και το πανεπιστήμιο της καλλιέργειας των επιστημών, της έρευνας, της ελεύθερης σκέψης.  Δείτε εδώ περισσότερα. 

Τίνα Νάντσου: 2.611 κάτοχοι διδακτορικών κατέθεσαν τα χαρτιά τους φέτος για να εργαστούν ως εκπαιδευτικοί στο Δημόσιο για μισθό 1000 ευρώ (πίνακας)

Για όσους μιλούν για την έρευνα και για τις δυνατότητες που έχουν οι ερευνητές και οι κάτοχοι διδακτορικών στην χώρα μας, αξίζει να κοιτάξουν λίγο αυτόν τον πίνακα που κυκλοφορεί. Αφορά τους φετινούς υποψηφίους εκπαιδευτικούς του Δημοσίου - τώρα άνοιξαν οι πίνακες - και δείχνει πόσοι από τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς για τα δημόσια σχολεία έχουν διδακτορικό. 2.611 άνθρωποι με διδακτορικό κατέθεσαν τα χαρτιά τους φέτος για να εργαστούν ως εκπαιδευτικοί στο Δημόσιο για μισθό 1000 ευρώ και με πιθανότητα σοβαρή να βρεθούν στα σύνορα!... Θεωρώ εξαιρετικά θετικό ότι άνθρωποι με τόσο υψηλό επιστημονικό επίπεδο μπαίνουν στα δημόσια σχολεία. Μακάρι να μεταφέρουν στις τάξεις τους την ερευνητική τους εμπειρία, την αγάπη τους για τη γνώση, την επιστημονική περιέργεια και κυρίως το μεράκι τους για την ίδια την επιστήμη τους. Αλλά πραγματικά δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να θεωρούμε μειονέκτημα ή περιττή πολυτέλεια - έτσι διαβάζω σε διάφορους τοίχους φίλων - το να έχει ένας εκπαιδευτικός και υψηλό επίπεδο σπουδών και ερευνητική εμπειρία στο Πανεπιστήμιο. Αν μπορεί να μετατρέψει αυτή τη γνώση σε καλή διδασκαλία, τόσο το καλύτερο για τους μαθητές του και για την σχολική κοινότητα. Από την άλλη, όμως, λέει πάρα πολλά για τις επαγγελματικές διεξόδους που προσφέρει η χώρα σε έναν νέο ερευνητή μετά από τόσα χρόνια σπουδών. Δείτε εδώ περισσότερα.

Λέων Ηρακλιώτης: Αποζημίωση 23 δισ. δολαρίων σε φοιτητές που εξαπατήθηκαν από κερδοσκοπικά Πανεπιστήμια στις ΗΠΑ

23 δισεκατομμύρια δολάρια αποζημίωση σε φοιτητές που εξαπατήθηκαν από κερδοσκοπικά πανεπιστήμια: πρόκειται για την μεγαλύτερη αποζημίωση που έχει αναγκαστεί να πληρώσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ στην ιστορία της. 23 δισ. δολάρια για δάνεια που έλαβαν χιλιάδες Αμερικανοί για σπουδές σε κερδοσκοπικά πανεπιστήμια που τους έταζαν λαγούς με πετραχήλια. 23 δισ. δολάρια που θα κληθούν τελικά να καταβάλουν οι φορολογούμενοι, για να αποζημιωθούν τα θύματα της απληστίας των κερδοσκοπικών κολεγίων και πανεπιστημίων. Επιπλέον, 50 δισ. δολάρια οφειλές φοιτητών προς τ' αρπακτικά κερδοσκοπικά κολέγια έχουν πια διαγραφεί.  Πολλά από τα κερδοσκοπικά που εξαπάτησαν κόσμο έχουν κλείσει ή έχουν απομείνει σκιές του εαυτού τους. Θα επιβιώσουν όσα προσαρμοστούν στα δεοντολογικά χαρακτηριστικά των μη-κερδοσκοπικών (που παρά τα διάφορα ζητήματα που έχουν δεν λειτουργούν αρπακτικά και εξαπατητικά)… Να τα θυμάστε αυτά όταν ο κάθε Άνταμ Σμιθ από το Λιανοκλάδι, ο κάθε Μίλτον Φρίντμαν από το Διακοφτό, και το κάθε εγχώριο ψώνιο θα σας λέει πως τα ιδιωτικά (και κερδοσκοπικά) είναι νόμιμα και ηθικά. Στην χώρα που τα γέννησε και τα έθρεψε, αποδείχτηκαν απάτες. Δείτε εδώ περισσότερα.

************************************

Κωστής Καρπόζηλος: Το 1968 ως «πρόβλημα» για τον Στέλιο Ράμφο

Η εξέλιξη της σκέψης του Ράμφου ξεπερνάει τα όρια αυτού του άρθρου. Αυτό που θεωρώ ότι έχει ενδιαφέρον είναι το πώς η μεταστροφή του εγγράφεται στην κρίση του χώρου της επαναστατικής ή της νέας Αριστεράς τη δεκαετία του 1970. Ο Ράμφος εδώ δεν είναι μόνος. Η απόρριψη της μαρξιστικής αντίληψης της ιστορίας και η σύνδεση των επαναστατικών ιδεών με τον ολοκληρωτισμό κινούνται παράλληλα με μετατοπίσεις που αποκρυσταλλώθηκαν στην εμφάνιση των Γάλλων «Νέων Φιλοσόφων»... Ανεξάρτητα από τις εσωτερικές ταλαντεύσεις του Ράμφου για την περίφημη σχέση της Ελλάδας με τη Δύση, ένα σταθερό σημείο της οπτικής του αφορά την αρνητική αποτίμηση μιας συγκεκριμένης εκδοχής της τελευταίας: αυτής που προέκυψε από τα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα της νιότης του... Με τον τρόπο αυτό, ο Στέλιος Ράμφος αποτέλεσε μία από τις χαρακτηριστικές ελληνικές φωνές της κριτικής στην πολιτισμική κληρονομιά του 1968. Οι θέσεις του πάνω σε τρέχοντα ζητήματα –όπως για τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών– δεν ήταν στιγμιαία ολισθήματα. Ήταν απολήξεις μιας διαδρομής όπου ανεξάρτητα από τις διαφορετικές – και αντιφατικές – φάσεις της, ο στοχαστής αντιμετωπίζει την κοινωνία μέσα από τη βεβαιότητα ότι τα πράγματα «στράβωσαν» τη στιγμή που οι δυναμικές του εκδημοκρατισμού και του αυτοπροσδιορισμού αμφισβήτησαν τις αυθεντίες του παλιού κόσμου. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 16/8).

Δημήτρης Σωτηρόπουλος: Στέλιος Ράμφος - Ένας σύγχρονος διανοούμενος στην ύστερη μεταπολίτευση. Η μεταστροφή της διανοητικής διαδρομής του 

Για να κατανοήσουμε ως εκ τούτου τον Ράμφο πρέπει να τον διαβάσουμε σε συνάρτηση με τις διανοητικές αναζητήσεις της μεταπολίτευσης και όχι αποκλειστικά ως μια ατομική διανοητική διαδρομή κλεισμένη στον εαυτό της. Έτσι, η πρώιμη νεοορθόδοξη φάση του Ράμφου είναι διόλου τυχαία ταυτισμένη με την πρώτη φάση της μεταπολίτευσης όπου ορισμένοι μαρξιστογενείς διανοούμενοι όπως και ο ίδιος, αισθανόμενοι ότι τα μαρξιστικά σχήματα δεν μπορούσαν να ερμηνεύσουν το ελληνικό παράδοξο, θα δοκιμάσουν κάποιες νέες προσεγγίσεις δια μέσου της ελληνορθόδοξης (πατερικής) σκέψης και παράδοσης... Η μεταστροφή του 1996 είναι εκείνη που τον καθιστά αυτό που αναγνωρίζουμε στον ίδιο σήμερα, δηλαδή έναν συγγραφέα με πολύ έντονο αποτύπωμα στην ύστερη μεταπολίτευση καθώς και έναν από τους πολύ λίγους διανοητές που μπορούσε να συνομιλεί απευθείας με την πολιτική εξουσία και να διαμορφώνει αντιλήψεις.  Ενώ μέχρι τότε οι προηγούμενοι μεγάλου βεληνεκούς διανοούμενοι ήθελαν είτε να εμφανίζονται ως εκπρόσωποι και πατέρες του έθνους (οι συντηρητικοί) είτε ως εκπρόσωποι των extra muros και των αποκλεισμένων (οι αριστεροί), ο νέος τύπος διανοητή της ύστερης μεταπολίτευσης επιδίωκε να εκπροσωπεί την εκσυγχρονιστική φαντασίωση που δεν ήταν μεν κάτι καινούργιο (υπήρχε ήδη από την Επανάσταση) αλλά στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης και της παγκοσμιοποίησης τον 21ο αιώνα αποκτούσε χαρακτηριστικά υπαρξιακής πρόκλησης για την Ελλάδα. Δείτε εδώ το άρθρο (iefimerida.gr, 11/8). 

Αντύπας Καρίπογλου: Στέφανος Μάνος (1939-2026) - Ένας καλός άνθρωπος

Το αντικειμενικά μεγάλο μέγεθος του έργου του Μάνου έχει επισκιάσει, κατά κάποιο τρόπο, τον πυρήνα του. Υμνείται η ευφυΐα, η αποτελεσματικότητα και οι ικανότητές του και παραβλέπεται το κίνητρο. Το ότι όλα όσα έκανε τα έκανε γιατί επιδίωκε το καλό για τους ανθρώπους. Και η πίστη και η εμμονή στις απόψεις του κάνει πολλούς να μην ασχολούνται με τις ίδιες τις απόψεις... Ο Μάνος δεν μπήκε στην πολιτική για να γίνει κάτι. Από μικρό παιδί ήταν κάτι – και το ήξερε. Μπήκε για να κάνει κάτι. Μπήκε γιατί είχε πολύ συγκεκριμένη και εντατικά καλλιεργημένη πεποίθηση για το τί είναι σωστό και δίκαιο και ήθελε να το κάνει. Και να το κάνει χωρίς εκπτώσεις στις αρχές του, κι ας τον έλεγαν κάποιοι «ξεροκέφαλο». Άλλωστε διασκέδαζε με τον χαρακτηρισμό, γιατί μέσα του αυτός ήξερε τι πραγματικά είναι. Πολλά, λοιπόν, λέγονται τώρα για το τι έκανε στην ζωή του ο Στέφανος Μάνος, και καλώς λέγονται, άλλωστε αρκούν για να καταταχθεί στους κορυφαίους πολιτικούς μας. Την ώρα όμως του αποχαιρετισμού, την ώρα που τελειώνει η ύπαρξη, το «είναι» του ανθρώπου, πιο ταιριαστό είναι να λεχθεί τι «ήταν» αυτός ο άνθρωπος, όχι απλώς τι έκανε. Κι ο Μάνος ήταν ένας καλός, ακέραιος, δίκαιος άνθρωπος. Η σημαντικότερη παρακαταθήκη του, το σπουδαίο παράδειγμα που αφήνει,  δεν είναι το έργο του, αλλά ο τρόπος που έζησε και πολιτεύτηκε. Με εντιμότητα, αξιοπρέπεια, ήθος. Με ιδέες, αξίες και αρχές που δεν έβαλε ποτέ στο ζύγι. Δείτε εδώ το άρθρο ("Νέα", 17/8). 

Δημήτρης Τσίρκας: Η Δόμνα Μιχαηλίδου δεν αποδομεί τα συντηρητικά στερεότυπα για τη γυναίκα και τον ρόλο της, απλώς τα ντύνει με πιο σύγχρονα ρούχα

Αυτή η επιτελεστική αντίφαση – σηματοδοτώ επιφανειακά μια προοδευτικότητα, αλλά κατά βάθος είμαι συντηρητική - λειτούργησε άψογα για τη ΝΔ μέχρι το 2023, τότε που ήλεγχε απόλυτα τη δεξιά και ο στόχος της ήταν να ηγεμονεύσει στο κέντρο. Έκτοτε όμως έχουν αλλάξει αρκετά τα πράγματα. Ένα μεγάλο μέρος της παραδοσιακής δεξιάς βάσης αισθάνεται ριγμένο, όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτισμικά… Ατομικά η ίδια μάλλον δεν θα χάσει, τουναντίον συσπειρώνει τους ακροκεντρώους που ψάχνουν δικαιολογίες για να συνεχίσουν να ψηφίζουν ΝΔ, ενώ θα την ψηφίσουν και απολίτκοι που εντυπωσιάζονται από την ινφλουένσερ αισθητική της… Έκτοτε η προσπάθεια της κυβέρνησης να ηγεμονεύσει στο κέντρο, χωρίς να χάσει την ιδεολογική κυριαρχία στη δεξιά, αποδεικνύεται όλο και πιο δύσκολη εξίσωση… Η Δόμνα Μιχαηλίδου, από πρότυπο επιτυχημένης γυναίκας υπουργού - που όμως αισθητικά κλείνει το μάτι στο συντηρητικό ακροατήριο – κατέληξε δούρειος ίππος της γουόκ ατζέντας. Για αυτό, όσο και αν υποκλίνεται στην πυρηνική οικογένεια, όσο και αν επικαλείται το παιδάκι και τον αντρούλη της, δεν πρόκειται να καθησυχάσει τον λαό της δεξιάς. Δείτε εδώ περισσότερα.

Το επόμενο e-library θα σταλεί την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου 2026.