e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Το e-library είναι μία διαδικτυακή έκδοση του περιοδικού «Κοινωνία Πολιτών». Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου  αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Επικαιρότητα - ΔΕΘ

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Οι βασικές τοποθετήσεις/ προθέσεις οικονομικής πολιτικής 4ετίας στα πλαίσια της φετινής 90ης ΔΕΘ

Κάθε μια πλευρά, ασφαλώς και κάνει την «επιλογή εκλογικού κοινού» στο οποίο στοχεύει με προτεινόμενα μέτρα. Οι συνταξιούχοι ακούν για 400 ευρώ (ετήσια) ενίσχυση για πάνω από 65 ετών, οι δημόσιοι υπάλληλοί για 500 ευρώ ως δώρο Χριστουγέννων από την Κυβέρνηση. Οι εκπαιδευτικοί προσδοκούν 300 ευρώ αύξηση μισθού, οι υγειονομικοί 500 ευρώ (μεσοσταθμικά, τον μήνα), οι φοιτητές επαρχίας μια υποτροφία 500 ευρώ για 10 μήνες. Και όμως: σύγκλιση εκτιμήσεων όσον αφορά την ευρύτερη ανάγκη αλλαγής πορείας υπάρχει. Σημαντική σύγκλιση, τολμούμε να πούμε... Αυτή η κοινή αναγνώριση της ανάγκης «να γίνει κάτι» στην οικονομία, με όλες τις διαφοροποιήσεις και ύφους και επιλεγόμενης στόχευσης σε εκλογικά κοινά, είναι κάτι που καλά θα κάναμε να το κρατήσουμε. Η αυτάρεσκη επιλογή τής χωρίς διορθώσεις πορείας δεν υπάρχει πλέον διαθέσιμη. Το πώς/προς ποια κατεύθυνση/με ποιες προτεραιότητες θα επιδειχθεί να κινηθούν τα πράγματα, αυτή είναι τώρα η αναπόδραστη πρόκληση. [Και αναμένεται, φυσικά, ΠΑΣΟΚ και η δική του προσέλευση/διαφοροποίηση]. Με τους πολίτες στους οποίους απευθύνεται η κάθε επιλογή να καλούνται (α) να την αντιληφθούν και (β) να την αξιολογήσουν. Αλλά και κάτι ακόμη: θα προσαρμόσουν την δική τους συμπεριφορά; Ας πούμε, δάσκαλοι και υγειονομικοί θα θεωρήσουν ότι τους δίνεται όχι «τιμή» και αναγνώριση, αλλά μια νέα βάση δραστηριοποίησης; Και οι δημόσιοι υπάλληλοι ή οι συνταξιούχοι, πώς θα δουν το δικό τους αύριο; Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 7/9).

Κώστας Καλλίτσης: Έξι δισ. ετησίως, αλλά πώς;…

Η κακή ποιότητα των επενδύσεων γενικώς, ξένων και μη, είναι ένας από τους λόγους που με κριτήριο την παραγωγικότητα είμαστε στους ουραγούς της Ευρώπης και που η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται (επισήμως) να εξασθενίσει σε 1,7% το 2027, σε 1,6% το 2028 και σε μόλις 1,3% το 2029. Αυτήν την κατάσταση, αντί να εξομαλύνει, επιδεινώνει η ασκούμενη οικονομική πολιτική, που με τα θηριώδη υπερπλεονάσματα αφαιρεί από την πραγματική οικονομία. Θυμίζω ότι τα πλεονάσματα ήταν 128% ή 6,4 δισ. ευρώ πάνω από τον κυβερνητικό στόχο το 2024 -παρότι το ΑΕΠ αυξήθηκε 2,1% αντί για 2,9% που προβλεπόταν. Πέρυσι, πάλι, ήταν κατά 2,6 δισ. ή 28% πάνω απ’ το στόχο. Τα λεφτά που θα μοιραστούν στη ΔΕΘ έχουν αφαιρεθεί από την ανάπτυξη... Δεν βοηθά ούτε ο τρόπος διαχείρισης των διαθέσιμων δημόσιων πόρων. Παράδειγμα: Για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, όλα τα κόμματα συγκλίνουν ότι, ceteris paribus, θα μπορούμε να δαπανούμε επιπλέον 6 δισ. ευρώ κάθε χρόνο. Δηλαδή, περίπου 1,5 δισ. ετησίως από τον Τακτικό Προϋπολογισμό (6 δισ. στην 4ετία), και άλλα 17 δισ. εθνικούς πόρους με το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030. Σε αυτά τα μεγέθη «πατάνε» οι εξαγγελίες που θα κάνει ο πρωθυπουργός στην 90η ΔΕΘ και οι δεσμεύσεις που θα αναλάβει σε βάθος 4ετίας. Το Μέγαρο Μαξίμου δεν αισθάνθηκε την ανάγκη ούτε την υποχρέωση να προηγηθεί μια ευρύτερη, δημοκρατική διαβούλευση. Αποφάσισε μόνο του. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", kreport, 30/8).

Δημήτρης Παπαδημητρίου: Οι εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ

Η λεγόμενη «μεσαία τάξη» στην Ελλάδα έχει υπάρξει η ιερή αγελάδα πάνω στην οποία στήριξε την εκλογική του ηγεμονία ο Μητσοτάκης. Αυτό εξηγεί την εμμονή να μειωθεί ο ΕΝΦΙΑ και η εξωφρενικά χαμηλή φορολογία κληρονομίας και μεταβίβασης ακινήτων. Για τον ίδιο λόγο έχει αρχίσει και το βιολί για το ξήλωμα του πουλόβερ των τεκμηρίων. Αυτή η πρωτοκαθεδρία της «μεσαίας τάξης» δεν στερεί μόνο από τα δημόσια ταμεία πολύτιμους πόρους. Επιτρέπει και σε μεγάλα κομμάτια του assetocracy και των ελεύθερων επαγγελματιών (που ακόμα φοροδιαφεύγουν επιδεικτικά) να κατακεραυνώνουν το κράτος ότι είναι «απόν»!... Η Κεντροαριστερά από την μεριά της παραμείνει αμήχανη απέναντι στην «μεσαία τάξη». Δεν θέλει να την υποχρεώσει να πληρώσει περισσότερα, ούτε μπορεί να την πείσει ότι αυτό θα ήταν προς το συμφέρον όλων. Να υποστηρίζετε την αύξηση του φόρου κληρονομιάς και μεταβίβασης ακινήτων (όχι μόνο για Κινέζους, Τούρκους και Ισραηλινούς, αλλά και για τους Έλληνες). Είναι εξωφρενικό να κληρονομούνται περιουσίες του ενός εκατομμυρίου ευρώ με μηδενικό φόρο. Να αγαπάτε τα τεκμήρια διαβίωσης, όσο κι αν ο Μαρινάκης προσπαθεί να σας πείσει ότι έχουν πλέον ξεπεραστεί. Σε μία χώρα με τόσο εκτεταμένη φοροδιαφυγή, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να φορολογηθεί δίκαια ο πλούτος. Κατά τα άλλα, οι εξαγγελίες του ΠΘ στη ΔΕΘ, είναι παντελώς «αδιάφορες». Κρατάω στα θετικά ότι, σε εκλογική χρονιά, διάλεξε να μοιράσει “μόνο” στα 2δις €. Δείτε εδώ περισσότερα.

Χρήστος Κίσσας: Αλλαγή της πολιτικής ατζέντας η εξαγγελία του αποταμιευτικού λογαριασμού για τα παιδιά

Μεγάλη επιτυχία του Μητσοτάκη η εξαγγελία του αποταμιευτικού λογαριασμού για τα παιδιά. Το λέω πολύ σοβαρά, χωρίς καμία διάθεση ειρωνείας· οι σύμβουλοι που του το πρότειναν έκαναν διάνα. Όχι για την ουσία της πρότασης, αλλά για την αλλαγή θεματολογίας. Από την ημέρα που ειπώθηκε, άπειρες αναλύσεις, υπολογισμοί, αντιρρήσεις, διαξιφισμοί, αντικρούσεις και τα λοιπά· όλα αυτά για ένα μη-θέμα, ένα non-issue. Διότι μιλάμε για μία πρόταση με ορίζοντα 18 ετών, σε μια χώρα που είναι άγνωστο πιο θα είναι το φορολογικό της σύστημα του χρόνου, μετά τις επόμενες εκλογές. Σε μια χώρα που περιέκοψε κατά 75% την αξία των ομολόγων που η ίδια είχε εκδώσει· σε μια χώρα που έφαγε τα λεφτά των ταμείων της· σε μια χώρα που η κυβέρνησή της υπόσχεται "σταθερό φορολογικό σύστημα" αλλά έχει φέρει 15 φορολογικά νομοσχέδια σε 7 χρόνια και εκδίδει 1.500 διευκρινιστικές εγκυκλίους το χρόνο. Λες και μέσα στα επόμενα 18 χρόνια δεν θα υπάρξει κάποια άλλη κυβέρνηση που θα φέρει νόμο να αλλάξει τα δεδομένα, επικαλούμενη κάποια ανάγκη της στιγμής (νόμο που η ολομέλεια του ΣτΕ θα βρει απολύτως συνταγματικό· αλίμονο, εκεί θα κολλήσουμε;). Διάνα λοιπόν ο αποταμιευτικός λογαριασμός, όχι γιατί θα αλλάξει τη συμπεριφορά των πολιτών για τα επόμενα 18 χρόνια, αλλά γιατί άλλαξε την ατζέντα. Κι αντί να μιλάμε για τα πραγματικά προβλήματα, (ότι λχ. δεν μπορείς να βρεις σπίτι να νοικιάσεις, κι αν βρεις σου ζητάνε το 40% του μισθού σου ως νοίκι), διαπληκτιζόμαστε για έναν λογαριασμό που θα φέρει αποτελέσματα σε 18 χρόνια. Δείτε εδώ περισσότερα.

Νικόλας Μολφέτας: Πώς θα καταφέρει η κυβέρνηση να εξασφαλίσει το επιτόκιο της τάξης του 3 με 3,5% σχετικά με τον «Κουμπαρά της Νέας Γενιάς»;

Εξέφραζα χθες την απορία μου για το πώς θα καταφέρει η κυβέρνηση να εξασφαλίσει αυτό το "επιτόκιο της τάξης του 3 με 3,5%" που ανέφερε ο πρωθυπουργός στη συνέντευξή του, σχετικά με τον "κουμπαρά της νέας γενιάς". Έγραφα ότι είναι πρακτικά αδύνατο να βγει αυτό το νούμερο χωρίς ρίσκο στο κεφάλαιο, σε αντίθεση με ώριμες αγορές όπως η αμερικανική, οι οποίες έχουν θετικές αποδόσεις σε βάθος χρόνου. Τι μας είπαν σήμερα ο Υπουργός και οι Υφυπουργοί Οικονομικών για το θέμα; Πέρα από την καλλιέργεια "κουλτούρας αποταμίευσης", στόχος είναι και η "επενδυτική κουλτούρα". Τα χρήματα θα μπαίνουν σε "ειδικό επενδυτικό λογαριασμό" που θα μπορεί να είναι σε τράπεζα ή σε ασφαλιστική εταιρεία ή σε αμοιβαίο κεφάλαιο... Θα υπάρχουν προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, αλλά και κάποια με ρίσκο. Μέχρι εδώ έχουμε απλά την έκπληξη του επιπλέον στόχου "επενδυτικής κουλτούρας" και την εισαγωγή των επενδυτικών προϊόντων, που δεν είχε αναφέρει ο πρωθυπουργός (αντιθέτως, είχε μιλήσει για "επιτόκιο"). Για μένα πάντως είναι απολύτως θεμιτός ο στόχος επί της αρχής (ο Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στο έλλειμμα που έχει η Ευρώπη σε σχέση με τις ΗΠΑ σε αυτόν τον τομέα, καθώς υπάρχουν καταθέσεις  πάνω από 10 τρις ευρώ που δεν επενδύονται). Μου λύθηκε η απορία για το πώς θα προκύψει το 3%, αλλά επιβεβαιώθηκε και η ανησυχία μου ότι θα μπει ρίσκο σε αποταμιεύσεις ανθρώπων που δεν έχουν ιδέα από επενδύσεις. Δείτε εδώ περισσότερα.

Μάχη Γεωργακοπούλου: Το Ταμείο Ανάκαμψης και ο τεχνολαϊκισμός της κυβερνητικής αυτοαξιολόγησης

Σπάνια στη μεταπολιτευτική ιστορία εμφανίστηκε με τέτοια συστηματικότητα μια κυβέρνηση ως κριτής και κρινόμενη, ελεγκτής και ελεγχόμενη, παραγωγός των δεδομένων και αποκλειστικός ερμηνευτής τους. Επιλέγει τους δείκτες, καθορίζει τη βάση σύγκρισης, αποδίδει στον εαυτό της κάθε θετική μεταβολή και, τελικά, εκδίδει το δικό της πιστοποιητικό επιτυχίας. Πρόκειται για ευθεία αναίρεση της θεμελιώδους αρχής της λογοδοσίας, της διαφάνειας και του διαλόγου. Υπήρξε αναμφίβολα πρόοδος σε επιμέρους τομείς αλλά με ένα χρηματοδοτικό πακέτο τέτοιας κλίμακας, το μέτρο της επιτυχίας δεν μπορεί να είναι η σύγκριση με το ναυάγιο της προηγούμενης δεκαετίας ούτε η ταχύτητα με την οποία απορροφήθηκαν τα χρήματα. Το ζητούμενο είναι η ταχύτητα με την οποία η χώρα συγκλίνει με την Ευρώπη. Και εκεί ο απολογισμός παραμένει απογοητευτικός. Η Ελλάδα διέθεσε ένα ιστορικό σχέδιο σχεδόν 36 δισ. ευρώ, 18,22 δισ. σε επιχορηγήσεις και 18 δισ. σε δάνεια⁠ που πρέπει να αποπληρωθούν στο μέλλον. Η υπερβολή της κυβερνητικής επικοινωνίας ξεπερνά πλέον όχι μόνο τα όρια της επιστημονικής μεθοδολογίας, αλλά και εκείνα της πολιτικής φαντασίας. Συμπυκνώνει ένα ευρύτερο υπόδειγμα άσκησης εξουσίας, στο οποίο επιλεκτικά δεδομένα, ποσοστά και διεθνείς κατατάξεις επιστρατεύονται για να κατασκευάσουν μια εικόνα αδιαμφισβήτητης επιτυχίας. Ο τεχνολαϊκισμός αποτελεί πλέον τον κεντρικό πυρήνα της επικοινωνιακής στρατηγικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ο όρος δεν είναι ρητορικό εύρημα. Δείτε εδώ περισσότερα.

Μαριλένα Σημίτη: Η ευθύνη των mainstream πολιτικών κομμάτων στην άνοδο της Ακροδεξιάς στη Γερμανία και την Ευρώπη

Διαβάζοντας τα αποτελέσματα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ και τις αναλύσεις για την ευθύνη των mainstream πολιτικών κομμάτων στην άνοδο της Ακροδεξιάς στη Γερμανία και την Ευρώπη (π.χ. μέσω της υιοθέτησης ενός σημαντικού μέρους της ατζέντας της), τίθεται ένα ερώτημα που είχε διατυπωθεί παλαιότερα με διαφορετικούς όρους όσον αφορά την άνοδο του Τραμπισμού και την ακραία πόλωση στις ΗΠΑ: ήταν οι πολιτικές ελίτ που ώθησαν την αμερικανική κοινωνία προς την ακραία πόλωση ή ήταν η ίδια η κοινωνία ακραία πολωμένη και οι πολιτικές ελίτ απλώς ακολούθησαν; Στη συγκεκριμένη περίπτωση των εκλογών στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, εάν θεωρήσει κανείς ότι για την άνοδο της Ακροδεξιάς την κύρια ευθύνη φέρουν οι υφιστάμενες πολιτικές ελίτ (μέσω της κανονικοποίησης της ακροδεξιάς ατζέντας), τότε υιοθετεί ένα σχετικά αισιόδοξο σενάριο. Εάν, αντίθετα, θεωρήσει ότι και η ίδια η κοινωνία έχει μετατοπιστεί προς την Ακροδεξιά, τότε το σενάριο γίνεται πολύ πιο απαισιόδοξο, καθώς οι κοινωνικές μετατοπίσεις είναι βαθύτερες και δυσκολότερα αναστρέψιμες από τις αλλαγές στις πολιτικές ελίτ. Δεν αμφισβητεί κανείς την ευθύνη των υφιστάμενων πολιτικών ελίτ, αλλά η κοινωνία παραμένει μία πολύ κρίσιμη μεταβλητή. Υπό αυτό το πρίσμα, η αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς οφείλει να έχει ως βασικό πεδίο παρέμβασης την ίδια την κοινωνία. Δείτε εδώ περισσότερα.

Κατερίνα Οικονομάκου: Η περίπτωση του Ούλριχ Ζίγκμουντ, ηγέτη της AfD

Κανένας πολιτικός του AfD δεν έχει ποτέ φτάσει τόσο κοντά στην εξουσία όσο ο Ούλριχ Ζίγκμουντ. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας κατάφερε να δημιουργήσει μεγάλο hype γύρω από το πρόσωπό του... Στην προεκλογική του εκστρατεία, στηρίχθηκε σε ένα πρόγραμμα που ήταν ιδιαίτερα ριζοσπαστικό ακόμη και για τα δεδομένα του AfD, σε συνεργάτες με παρελθόν σε νεοναζιστικές οργανώσεις, καθώς και σε μηνύματα που αφορούσαν λιγότερο το περιεχόμενο και περισσότερο τo συναίσθημα. Επαναλάμβανε συνεχώς τη φράση ότι ήθελε να φέρει πίσω την «παλιά, ασφαλή Γερμανία» του. Το τι εννοούσε ακριβώς με αυτό παρέμεινε ασαφές. Ο ίδιος ο Ζίγκμουντ είναι παιδί της δεκαετίας του ’90. Γεννήθηκε το 1990.  Η πολιτική του πορεία δεν ξεκίνησε από το AfD.  Ο Ζίγκμουντ εντάχθηκε στο CDU το 2008 και μεταπήδησε στο AfD έξι χρόνια αργότερα, εκπροσωπώντας το κόμμα αυτό στο κρατικό κοινοβούλιο το 2016... Σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία, έπεφτε σε αμηχανία κυρίως όταν η συζήτηση γινόταν συγκεκριμένη ως προς το περιεχόμενο [του προγράμματός του AfD]. Όταν, για παράδειγμα, ένας δημοσιογράφος του ZDF τον ρώτησε γιατί το θέμα της οικονομίας δεν παίζει κανένα ρόλο στο επείγον πρόγραμμα του AfD. Ή όταν έπρεπε να εξηγήσει πώς θα λειτουργούσε η φροντίδα των ασθενών χωρίς τη βοήθεια εκείνων που το AfD χαρακτηρίζει ως «αλλοδαπούς πολιτισμικά» και οι οποίοι, σύμφωνα με το εκλογικό της πρόγραμμα, θέτουν σε κίνδυνο την ευημερία των ασθενών. Δείτε εδώ περισσότερα.

Αναστάσης Περράκης: Οι αντιφάσεις του ακροδεξιού εξτρεμιστικού AfD

Το 1982 γεννιέται στη Σρι Λάνκα ένα κορίτσι που σε ηλικία τεσσάρων μηνών το τεκνοθετεί ένα ζευγάρι Ελβετών, και το μεγαλώνει στην Ελβετία. Η Σάρα, παίρνει την ελβετική υπηκοότητα, σπουδάζει, και γίνεται διευθύντρια παραγωγής στον κινηματογράφο. Κάπου μετά τα είκοσι της χρόνια, γνωρίζει μια λίγο μεγαλύτερη της κοπέλα, την Αλίκη, μια Γερμανίδα από οικογένεια εκτοπισμένου Γερμανού Ναζί από τη Πολωνία, που σπούδασε οικονομολόγος, πήρε διδακτορικό, εργάστηκε στην GoldmanSachs, και λίγα χρόνια στην Κίνα. Συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης. Λίγο μετά, η Σάρα αποκτά δύο παιδιά από δύο διαφορετικούς άνδρες, που τα ανατρέφουν μαζί με την Αλίκη στην Ελβετία… Αλλά, σήμερα είναι Δευτέρα πρωί, και η Αλίκη είναι συνπρόεδρος του ακροδεξιού εξτρεμιστικού AfD. Οι άνθρωποι δεν είναι συνεκτικά πολιτικά δοκίμια: μπορούν να υπερασπίζονται ένα σύστημα αξιών για την κοινωνία και να κάνουν εξαιρέσεις για τη δική τους ζωή. Αυτό που δεν συνειδητοποιεί, όμως, η «σύγχρονη φιλελεύθερη ακροδεξιά» είναι ότι δεν έχει τόση σημασία αν κάποιος επιτρέπεται να αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Σημασία έχει ποιοι έχουν την ισχύ να αποτελούν εξαίρεση. Δείτε εδώ περισσότερα.

Θεόδωρος Τσίκας: Συμμαχίες και εξοπλισμοί δεν υποκαθιστούν λύσεις σε Κυπριακό και ελληνοτουρκικά

Η Συμφωνία αποτελεί μέρος μιας γενικότερης στρατιωτικοποίησης της περιφερειακής ασφάλειας. Αυτό που αλλάζει είναι η ίδια η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, όπου διαμορφώνονται πολλαπλά και αλληλοεπικαλυπτόμενα πλέγματα συνεργασιών. Για το Ισραήλ, η Ελλάδα αποτελεί έναν κρίκο σε ένα ευρύτερο δίκτυο περιφερειακών σχέσεων και αντιστάθμισης, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία αναδεικνύεται σε σημαντικό περιφερειακό ανταγωνιστή. Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα είναι εάν αυτές οι συνεργασίες υπηρετούν μια συγκεκριμένη στρατηγική ή εάν σταδιακά μετατρέπονται οι ίδιες σε στρατηγική. Οι εξοπλισμοί δεν αποτελούν εξωτερική πολιτική. Η αποτροπή μπορεί να αγοράσει χρόνο για τη διπλωματία. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη διπλωματία. Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της Τουρκίας... Δεν θα έλεγα ότι η μία Συμφωνία αποτελεί άμεση απάντηση στην άλλη. Πρόκειται για διαφορετικούς σχεδιασμούς. Και οι δύο, όμως, εντάσσονται στη διαμόρφωση μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας. Το πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα συχνά αντιμετωπίζουμε αυτές τις εξελίξεις με όρους παιχνιδιού «μηδενικού αθροίσματος»: αν η Τουρκία αποκτά έναν εταίρο, πρέπει εμείς να αποκτήσουμε δύο. Αν η Τουρκία ενισχύεται κάπου, πρέπει εμείς να απαντήσουμε αλλού. Αυτό, όμως, δεν είναι στρατηγική. Μπορεί να είναι απλώς η αναπαραγωγή ενός ανταγωνισμού χωρίς τέλος. Δείτε εδώ τη συνέντευξη (κυπριακή εφημερίδα Χαραυγή, dialogos.com.cy, 6/9). 

Θανάσης Καμπαγιάννης: Το Πρακτορείο Ειδήσεων ενός πρωθυπουργικού καθεστώτος

Το Αθηναϊκό Πρακτορείο (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ανέλαβε να "καθαρίσει" τη χτεσινή αποκάλυψη για τη μη εκχώρηση του "πηγαίου κώδικα" της "Ασπίδας του Αχιλλέα" από το Ισραήλ στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Έτσι, το τηλεγράφημά του, το οποίο φυσικά αναπαράγεται άκριτα από τα μέσα "ενημέρωσης", αποκρύπτει πλήρως την κατηγορηματικά αρνητική απάντηση του Μοσέ Πατέλ στη συνέντευξη στην Καθημερινή της Κυριακής όσον αφορά την εκχώρηση του κώδικα, ενώ δηλώνεται στον τίτλο ότι "Το Ισραήλ επιβεβαιώνει τη μεταφορά τεχνογνωσίας". Φυσικά, η μεταφορά τεχνογνωσίας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την εκχώρηση του κώδικα, την οποία έθετε ως προϋπόθεση ο ΥΠΕΘΑ Νίκος Δενδιας για την υπογραφή της συμφωνίας. Εξάλλου ο Πατέλ το λέει ρητά: "... ο «πηγαίος κώδικας» δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ωστόσο, επαναλαμβάνω, είμαστε εκεί για να παρέχουμε υποστήριξη και συντήρηση, καθώς και κάθε είδους βοήθεια και ό,τι άλλο χρειαστεί στο μέλλον". Αυτή είναι η περίφημη "μεταφορά τεχνογνωσίας" κι όχι βέβαια ο κώδικας. Υπενθυμίζεται ότι η πρώτη ενέργεια της νέας κυβέρνησης το 2019 ήταν η υπαγωγή της ΕΥΠ και του ΑΠΕ στην άμεση εποπτεία του Πρωθυπουργού, στο πλαίσιο του "επιτελικού κράτους". Δείτε εδώ περισσότερα.

Σωτήρης Κωνσταντινίδης: Πώς η Τουρκία αναδεικνύεται σε παγκόσμια εξοπλιστική δύναμη

Το πακέτο όπλων είναι εντυπωσιακό: 70 αμερικανικοί πύραυλοι ATACMS (βαλλιστικοί μικρού βεληνεκούς σε εκτοξευτές MLRS/ΗΙΜΑRS), σχεδόν 50.000 οβίδες πυροβολικού των 203mm, 2500 πολλαπλοί εκτοξευτές ρουκετών Μ26/Μ77 και άλλα, παραδίδει η Τουρκία στην Ουκρανία, όπως έγινε γνωστό πριν από λίγες ημέρες... Η Τουρκία μπορεί να αντέξει αυτή την μείωση των δικών την αποθεμάτων. Διότι έχει οικοδομήσει προ πολλού μια δική της ισχυρή εξοπλιστική βιομηχανία, η οποία κατακτά όλο και περισσότερο τη διεθνή αγορά. Ενισχυμένη και ταυτόχρονα φρεναρισμένη από μια πιθανή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ... Πρέπει όμως οι Ευρωπαίοι γενικότερα να συνεργάζονται με την Τουρκία; Υπό τον Ερντογάν, η χώρα έχει γίνει τα τελευταία χρόνια όλο και πιο αυταρχική. Πολιτικοί της αντιπολίτευσης, δημοσιογράφοι και ακτιβιστές καταλήγουν στη φυλακή, πολλά μέσα ενημέρωσης έχουν τεθεί υπό κυβερνητικό έλεγχο. Στις διμερείς συνομιλίες με εκπροσώπους της ΕΕ οι δημοκρατικές αρχές και τα ανθρώπινα δικαιώματα εξακολουθούν να παίζουν ρόλο, λέει ο Oguz Üçüncü, βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος AKP. Αυτό είναι επίσης σημαντικό. Όμως η κατάσταση πολιτικής ασφάλειας στην περιοχή, αλλά και παγκοσμίως, έχει συμβάλει στο να γίνει η Τουρκία εξαιρετικά σημαντική για να την αγνοήσει κανείς. Δείτε εδώ το άρθρο (powergame.gr, 21/8).

G1000-Πλατφόρμα για τη Δημοκρατική Καινοτομία (Βέλγιο) (Αφιέρωμα Le Monde, 25/8)

Το άρθρο αναδεικνύει παραδείγματα από τον πραγματικό κόσμο της διαβουλευτικής δημοκρατίας, έναν τομέα στον οποίο το G1000 πρωτοπορεί τα τελευταία 15 χρόνια. Είμαστε περήφανοι που βλέπουμε το έργο μας να αναγνωρίζεται στην Le Monde και που αποτελούμε μέρος αυτής της ευρύτερης ιστορίας δημοκρατικής καινοτομίας. Τι γίνεται αν η δημοκρατία χρειάζεται κάτι περισσότερο από εκλογές; Σε αυτό το συναρπαστικό μακροσκελές ανάγνωσμα, το Le Monde εξερευνά πώς το Βέλγιο έχει γίνει πεδίο δοκιμών για έναν διαφορετικό τρόπο άσκησης της δημοκρατίας: φέρνοντας τυχαία επιλεγμένους πολίτες στην καρδιά της λήψης πολιτικών αποφάσεων. Η ιστορία μας γυρίζει πίσω στο 2011, όταν ο David Van Reybrouck και μια ομάδα ερευνητών και ακτιβιστών δημιούργησαν το G1000. Εκατοντάδες τυχαία επιλεγμένοι πολίτες συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν, να ανταλλάξουν απόψεις και να δείξουν ότι ο ουσιαστικός διάλογος μεταξύ ανθρώπων με πολύ διαφορετικά υπόβαθρα και απόψεις είναι εφικτός... Όπως το θέτει ο David Van Reybrouck, «Η δημοκρατία δεν είναι αμετάβλητη. Και όταν η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς μειώνεται, η απλή υπεράσπιση των θεσμών που ήδη έχουμε μπορεί να μην είναι αρκετή. Πρέπει επίσης να τους ενισχύσουμε και να τους ανανεώσουμε. Επειδή η δημοκρατία δεν είναι κάτι που απλώς έχουμε. Είναι κάτι που εφαρμόζουμε». Δείτε εδώ περισσότερα.

Τεχνητή Νοημοσύνη

Αντώνης Καραμπατζός: Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς αφορά όλους

Είναι πανθομολογούμενο πλέον ότι η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης (TN) και των διαφόρων επιμέρους εφαρμογών της δεν συνιστά απλώς μία ακόμη τεχνολογική εξέλιξη. Είναι πολύ περισσότερα. Από κάποιους θεωρείται μία επανάσταση αντίστοιχη με τη βιομηχανική, αλλά με πολύ ταχύτερη εξέλιξη. Ήδη διαγράφονται στον ορίζοντα οι σοβαρές επιπτώσεις της ΤΝ στην αγορά εργασίας, την εκπαίδευση και τις εν γένει κοινωνικοοικονομικές σχέσεις... Σε κάθε περίπτωση, οι περισσότερες εκτιμήσεις για την αγορά εργασίας προαναγγέλλουν μία βαθιά αναδιάρθρωση και, συνεκδοχικά, κοινωνική ανακατάταξη, που θα πλήξει πρωτίστως τη μεσαία τάξη και τα επαγγέλματα πλήθους πτυχιούχων. Οι χειρώνακτες φαίνεται ότι θα αντέξουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αλλά σημειωτέον ότι κάποιες κατηγορίες αυτών ήδη πληρώνονται για να εκπαιδεύουν ρομπότ που, κατά ένα οξύμωρο σχήμα, μεθαύριο θα καταστήσουν τις υπηρεσίες τους περιττές... Σε ένα ταχύτατα μεταλλασσόμενο περιβάλλον θα πρέπει να αναληφθεί δράση και να προωθηθούν πολιτικές που θα υπηρετούν αφενός μεν το αίτημα για τεχνολογική πρόοδο και κοινωνική ευημερία, αφετέρου δε το αίτημα για όσο το δυνατόν πιο ομαλή μετάβαση στη νέα εποχή, με διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και όρους κοινωνικής δικαιοσύνης. Η ισόρροπη και δίκαιη μετάβαση είναι το κυρίαρχο ζητούμενο. Δείτε εδώ το άρθρο (lifo.gr, 1/9). 

Στάθης Καλύβας: «Η ελληνική κοινωνία έχει ένα σημαντικό βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης, στοιχείο που θα της επιτρέψει να αντεπεξέλθει στην ψηφιακή επέλαση που έρχεται» (Συνέντευξη: Βασιλική Σιούτη, lifo.gr/podcasts)

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στην Οξφόρδη μιλά για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα, την αναγκαιότητα για κριτική ικανότητα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας που θα μας επιτρέψουν να αντισταθούμε στην ψηφιακή επέλαση. «Έχουμε πάρα πολλούς μέτριους οι οποίοι βρίσκονται σε αυτήν τη δουλειά, όπως και σε άλλες δουλειές, μόνο και μόνο επειδή η οικογένειά τους ήταν μέσα. Η πολιτική δεν είναι για όλους. Είναι ένα επάγγελμα που απαιτεί πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά», αναφέρει... Σχετικά με τις προκλήσεις της εποχής, σημειώνει ότι το «το μεγάλο ζήτημα, καθώς προχωράμε στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, που θα μας πνίξει στην παραποίηση και στο ψέμα, είναι πώς θα μπορέσουν να αποκτήσουν τα παιδιά από μικρή ηλικία κριτική ικανότητα, στην οποία βρίσκεται όλη η ουσία, ώστε να πορευτούν στη ζωή». «Τα παιδιά, από μικρή ηλικία, πρέπει να αποκτήσουν, πέρα από αυτό που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ως ψηφιακή αγωγή, δηλαδή τον τρόπο διαχείρισης όλων αυτών που μας έρχονται από τον ψηφιακό κόσμο, και κριτική ικανότητα, που ουσιαστικά καλλιεργεί η επιστήμη, ώστε να ξέρουν πότε η άποψή τους είναι λανθασμένη». Τέλος, επισημαίνει ότι η ελληνική κοινωνία έχει «ένα σημαντικό βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης», στοιχείο που θεωρεί πολύτιμο γιατί θα της επιτρέψει να αντεπεξέλθει «στην ψηφιακή επέλαση που έρχεται». Δείτε εδώ περισσότερα.

Γιώργος Χατζηβασιλείου: Η «Μεγάλη Δραπέτευση» της ΑΙ το 2026

Θεσμικές προειδοποιήσεις το 2026 για την Τεχνητή Νοημοσύνη: τι καλούμαστε να κάνουμε, πώς ο άνθρωπος θα εξακολουθήσει να έχει την πολιτική πρωτοκαθεδρία σε έναν κόσμο που θα κυβερνάται όλο και περισσότερο από μηχανική νοημοσύνη.  Δύο μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) της OpenAI δραπέτευσαν απ' το εργαστήριο δοκιμών τους, μπήκαν στο ίντερνετ όπου δεν είχαν πρόσβαση, και χάκαραν την εταιρεία Hugging Face. Κανείς δεν είχε δώσει στην ΑΙ αυτήν την εντολή. Η πρωτοβουλία ήταν ατόφια δική της. Η εντολή που είχαν πάρει ήταν να λύσουν ένα τεστ κυβερνοασφάλειας – και έκριναν πως ο συντομότερος δρόμος ήταν να κλέψουν τις απαντήσεις από τη Hugging Face. Το περιστατικό τάραξε τον Ιούλιο τη διεθνή σφαίρα. Δεν ήταν το μόνο: τους τελευταίους μήνες βγαίνουν αδιάλειπτα στο φως αντίστοιχες ιστορίες για εταιρείες TN που χάνουν τον έλεγχό της... Και στο τοπίο αυτό η ΤΝ γίνεται ο αδιαφιλονίκητος πολιτικός πρωταγωνιστής του 21ου αιώνα. Αυτή δίνει καύσιμο στην επιτάχυνση ενός κόσμου που μέσα του κυοφορεί μαζί η πιο φωτεινή και η πιο ζοφερή εξέλιξη. Ποια από τις δύο θα επικρατήσει εξαρτάται από τις πολιτικές και ηθικές – με άλλα λόγια τις φιλοσοφικές – επιλογές που σήμερα κάνουμε. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η ΤΝ θα αλλάξει τον κόσμο. Θα τον αλλάξει – ριζοσπαστικά και γρήγορα. Το ερώτημα είναι αν ο άνθρωπος θα εξακολουθήσει να έχει την πολιτική πρωτοκαθεδρία σε έναν κόσμο που θα κυβερνάται όλο και περισσότερο από μηχανική νοημοσύνη. Δείτε εδώ το άρθρο (athensvoice.gr, 30/8).

************************************

Βίβιαν Ευθυμιοπούλου: Χειροποίητο - μια δημιουργία εξόχως επαναστατική!

Το 3ο κεφάλαιο της αριστουργηματικής μονογραφίας της κριτικού Λογοτεχνίας και μεταφράστριας Κατερίνας Σχινά «Καλή και ανάποδη-Ο πολιτισμός του πλεκτού» (ΚΙΧΛΗ) έχει τον τίτλο «Οι Βελόνες της Εξέγερσης». Ξεκινώντας από τις tricoteuses, τις πλέκτριες, της Γαλλικής Επανάστασης και συγκεκριμένα της περιόδου της Τρομοκρατίας, με εκτενείς αναφορές στην «Ιστορία των Δύο Πόλεων» του Ντίκενς, μας ξεναγεί στην πρακτική του πλεξίματος ανά τους αιώνες ως πράξη πολιτική, επαναστατική, κινηματική, ακτιβιστική αλλά και ως σύγχρονη πολιτική τέχνη.  Το έργο αφορά, βέβαια, το πλέξιμο αλλά κατ’ επέκταση όλα τα είδη της Χειροτεχνίας κι αν το έχω διαβάσει εξαντλητικά είναι για να κλέψω λέξεις και διατυπώσεις από μία δεινή της Γραφής. «Η ιστορία του πλεκτού είναι μια ιστορία παραβατικότητας, λένε οι ακτιβιστές του πλέκειν, δίνοντας έμφαση στην ανατρεπτική δυναμική του χειροτεχνικού εγχειρήματος. Η χειροτεχνική δραστηριότητα, μας θυμίζουν, συνδέεται ιστορικά με τη μυστικότητα και την πανουργία, όπως εξάλλου δηλώνει και η ετυμολογία της αγγλικής λέξης crafty (πανούργος, πονηρός) που ευθέως κατάγεται από τη λέξη craft, η οποία σημαίνει τη μαστορική, την τέχνη του χεριού», γράφει η Κατερίνα Σχινά... Είμαι απολύτως σίγουρη δε πως η παρέα μου δεν είναι η μοναδική που ακούγεται διαρκώς η φράση «Ονειρεύομαι να κλείσω τα σόσιαλ και να αφήσω από τα χέρια μου το κινητό». Το να αφήσεις από το χέρι το κινητό είναι στις μέρες μας ένα από τα συνώνυμα της λέξης «επανάσταση». Δείτε εδώ περισσότερα.

Έλσα Νικολαΐδου: Υπάρχουν τα συναισθήματα χωρίς το σώμα; (Αριστοτέλης)

Μπορεί να χωριστεί η ψυχή από το σώμα; Ο Αριστοτέλης αρνείται να εξετάσει την ψυχή χωρίς το υποκείμενό της. Η ψυχή, η κάθε ψυχή, είναι συνυφασμένη με ένα σώμα, με συγκεκριμένη ύλη. Ο βιολόγος Αριστοτέλης ξεκινάει από το αυτονόητο. Το έμψυχο ζει, έχει ψυχή. Η ψυχή του είναι μοναδική, όπως και το σώμα του. Αυτά τα δύο δεν μπορούν να διακριθούν. Είναι ένα. Ήδη από την αρχή ο Αριστοτέλης δείχνει να αναρωτιέται: Υπάρχει κάποια ιδιότητα της ψυχής που να μην είναι σωματική, που να της ανήκει χωρίς το υποκείμενό της;... Η ψυχή δεν υπάρχει χωρίς ύλη. Ποιος οργίζεται, ποιος αισθάνεται, ποιος αγαπά; Η ύλη είναι το υποκείμενο και η ψυχή η μορφή με την οποία υπάρχει. Ακόμη και η νόηση, που περιλαμβάνει τη φαντασία, υπάρχει σε κάποιο υποκείμενο, ανήκει σε μία ύλη. Είναι αχώριστη από αυτήν. Ο Αριστοτέλης θα συνοψίσει: «Λέγαμε λοιπόν ότι τα πάθη της ψυχής είναι έτσι ακριβώς αχώριστα από τη φυσική ύλη των έμβιων όντων, και πράγματι έτσι υπάρχουν, όπως ο θυμός και ο φόβος, και όχι όπως η γραμμή και το επίπεδο» (Αριστοτέλης, Περί ψυχής, 402b18-21). Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 5/9).

Στο πλαίσιο του Transeuropa Festival (7-11 Οκτωβρίου, Αθήνα) συμμετέχει και η Παρέμβαση 2030 που διοργανώνει workshop με θέμα "Neighborhoods of Europe: A Youth Participatory Magazine Workshop" (Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, 16:00-18:00 στο Ινστιτούτο Eteron)

Το Transeuropa είναι ένα φεστιβάλ Τεχνών, Πολιτικής και Πολιτισμού που δημιουργήθηκε από και για την κοινότητά του. Οι τριήμερες εκδηλώσεις περιλαμβάνουν εργαστήρια, εκθέσεις, συζητήσεις κ.ά. Το εργαστήριο που διοργανώνει η Παρέμβαση 2030, θα δώσει τον λόγο στους συμμετέχοντες για να συνδιαμορφώσουν τα κύρια άρθρα για το δεύτερο τεύχος του Συμμετοχικού Περιοδικού Νέων του Paremvasi 2030. Το πρώτο μέρος του εργαστηρίου θα περιλαμβάνει θεματικές συζητήσεις σε ομάδες των 6 ατόμων. Κάθε θεματική κατηγορία θα συντονίζεται από μια συλλογικότητα νέων της οποίας οι δράσεις είναι σχετικές με το επιλεγμένο θέμα του φεστιβάλ. Στο τέλος του εργαστηρίου θα υπάρξει μια ανοιχτή συζήτηση για τη δημιουργία ενός σύντομου Μηνύματος Πρόσκλησης για Δράση. Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα του φεστιβάλ. 

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Ο Δήμος Αθηναίων διοργανώνει εκδήλωση με θέμα: «Η Δημοκρατία στις ρίζες της» (“Democracy at its roots”). Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026 (Θέατρο Ολύμπια) με τη συμμετοχή μελών των ελληνικών και ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών. Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα.

Το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Solidarity Now διοργανώνουν εκδήλωση, κατά την οποία θα γίνει η παρουσίαση του προγράμματος του Civil Society Fund Greece. Θέμα της κεντρικής συζήτησης είναι: «Αξιοπιστία της ενημέρωσης και ανθρώπινα δικαιώματα». Η εκδήλωση θα γίνει την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2026, στις 14:00, στο Ωδείο Αθηνών. Δείτε εδώ το πρόγραμμα. 

Το Κέντρο Ανάπτυξης Νόησης (Δρ. Δανάη Δεληγιώργη) διοργανώνει το "Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Χαρισματικότητας 2026-2027" που απευθύνεται σε παιδιά 4-16 ετών. Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα.