Τρίτη, 24 Οκτώβριος 2017

Κεντροαριστερά και ανισότητες

Ο κ Μητσοτάκης έκανε μια σημαντική και ενδιαφέρουσα ιδεολογική τοποθέτηση για τις κοινωνικές ανισότητες. Είπε συγκεκριμένα: "Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση και όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη Δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα. Όμως το μέρισμα ευημερίας πρέπει να μοιραστεί με όσο το δυνατόν πιο δίκαιο τρόπο. Γιατί για εμάς η αλληλεγγύη είναι η άλλη όψη της ελευθερίας. Δεν είναι μόνο θέμα ανθρωπιάς. Είναι η έμπρακτη αναγνώριση της κοινής μοίρας που δένει όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες".
Στην ουσία υποστηρίζει μία ex post 'πιο δίκαιη' αναδιανομή του πλούτου. Τι αντιπαραθέτει σε αυτό ή σύγχρονη κεντροαριστερά;
Η σύγχρονη κεντροαριστερή πρόταση περιλαμβάνει και ex ante και ex post προτάσεις για τη μείωση των ανισοτήτων.
Αυτό στην ουσία σημαίνει ανάπτυξη με αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και ενεργοποίηση του κοινωνικού ασανσέρ (κοινωνική κινητικότητα), μέσα από σοβαρές δημόσιες και κοινωνικές υπηρεσίες που θα συμβάλλουν στην επίτευξη δεξιοτήτων (κυρίως μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος), αλλά και θα δημιουργούν συνθήκες εκδίπλωσης και πραγματοποίησής τους στην αγορά εργασίας. Τι προϋποθέτει αυτή η πολιτική; Προϋποθέτει τη στήριξη ενός μοντέλου παραγωγής που θα βασίζεται στον υγιή ιδιωτικό τομέα και στην ταυτόχρονη ενίσχυση του κράτους πρόνοιας των παρεχόμενων υπηρεσιών, όπως είναι η στήριξη βρεφονηπιακών σταθμών και υπηρεσιών για ηλικιωμένους. Μια τέτοια πολιτική θα διευκολύνει τις γυναίκες να συμμετέχουν ισότιμα στην αγορά εργασίας και θα άρει πολλές ανισότητες σε αυτόν τον τομέα, ενώ ταυτόχρονα θα ενισχύει και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Προϋποθέτει ακόμη υπηρεσίες κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των πολιτών και τη σύγκλισή τους με τις αλλαγές στην αγορά εργασίας. Προϋποθέτει, τέλος, σοβαρές υπηρεσίες υγείας, κοινωνική δικαιοσύνη στις συντάξεις, δημόσιο τομέα που θα εγγυάται αξιοκρατία, υγιή ανταγωνισμό και διαφάνεια στις συναλλαγές.
Αλλά οι ανισότητες δεν είναι μόνο οικονομικές, είναι και κοινωνικές, οικολογικές και ανισότητες στο περιβάλλον. Στο πώς σχεδιάζουμε την πόλη μας. Στο πώς ζούμε.
Η σύγχρονη κεντροαριστερή πρόταση αναγνωρίζει την οικονομία της αγοράς, αναγνωρίζει ότι ο πλούτος δεν θα δημιουργηθεί από ένα μεγάλο κράτος, αναγνωρίζει όμως ότι οι ανισότητες που δημιουργεί η αγορά και οι οικονομικές και οι κοινωνικές και οι περιβαλλοντικές και οι ανισότητες ζωής, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από ένα κράτος το οποίο δεν θα δημιουργεί και αυτό ανισότητες, αλλά θα μειώνει αυτές τις ανισότητες μέσω του ρυθμιστικού του ρόλου. Λειτουργεί η αγορά με ένα τέτοιο τρόπο, έτσι ώστε όλοι να είναι ισότιμοι; Όχι κάποιοι να βάζουν τρικλοποδιές στους άλλους, γιατί έχουν καλύτερες σχέσεις με το κράτος, γιατί έχουν μεγαλύτερες εξουσίες. Αποτελεσματικό κράτος σημαίνει ότι η αγορά ρυθμίζεται πραγματικά. Σημαίνει ότι η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν επιτρέπει στα μονοπώλια και ολιγοπώλια να έχουν υπερκέρδη. Δεν επιτρέπει κλειστές ολιγοπωλιακές καταστάσεις στην αγορά..
Aλλά παράλληλα το κράτος παρεμβαίνει ιδίως μέσω του κοινωνικού του ρόλου, μέσω των θεσμών της εκπαίδευσης, της παιδείας, της κοινωνικής προστασίας και της υγείας, για να δημιουργεί ίσες ευκαιρίες, όχι ίσα αποτελέσματα.
Δημιουργούμε ίσες ευκαιρίες, δίνουμε τη δυνατότητα στο παιδί του άνεργου από τη Νάουσα να ανταγωνιστεί το παιδί του βιομήχανου από την Κηφισιά. Αυτός είναι ο ρόλος της κεντροαριστεράς. Να δημιουργήσουμε καλά σχολεία, καλά νοσοκομεία, καλές υπηρεσίες γι' αυτούς οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση στα ιδιωτικά νοσοκομεία, ή στα ιδιωτικά σχολεία, αλλά σε καλά δημόσια σχολεία, όχι απλώς μαζικά και προοδευτικά σχολεία. Ποιοτικά δημόσια νοσοκομεία, όχι απλώς νοσοκομεία.

*Δημοσιεύτηκε στΑ "Νέα" στις 23/9/2017.

"Τι τα σκαλίζεις; Αυτές δεν ήταν κανονικές εποχές"

Με αφορμή το συνέδριο της εσθονικής προεδρίας της ΕΕ για τα εγκλήματα των κομμουνιστικών καθεστώτων, ξέσπασε πόλεμος στα ελληνικά social media. Τον τόνο έδωσε η άρνηση συμμετοχής του υπουργού Δικαιοσύνης Σταύρου Κοντονή, ο οποίος έκανε μαθήματα ιστορίας στους Εσθονούς επικαλούμενος τη δική του πορεία στο ευρωκομμουνιστικό κίνημα. Εν τέλει η συζήτηση ξέφυγε και κατέληξε σε διαμάχη για το αν τα εγκλήματα των κομμουνιστικών καθεστώτων ήταν μεγαλύτερα ή ακόμη και συγκρίσιμα με εκείνα των Ναζί. Ετσι, για μία ακόμη φορά αντί να κοιτάμε στο μέλλον, εγκλωβιστήκαμε σε συζητήσεις που μικρή σημασία έχουν πλέον όσον αφορά την πορεία της χώρας.
Για να λέμε την αλήθεια, το συνέδριο της εσθονικής προεδρίας ήταν ήσσονος ακαδημαϊκής σημασίας, παρά το ενδιαφέρον της θεματολογίας του. Προσωπικώς, θα έθετα ένα άλλο ερώτημα, πέρα από εκείνα που αφορούν κάθε είδους εγκλήματα:
Τα συνέδρια που αφορούν την πρόσφατη ιστορία της Ευρώπης, πρέπει να οργανώνονται με βάση τις πολιτικές προτεραιότητες της εκάστοτε προεδρίας ή από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση; Εννοείται πως η Εσθονία έχει κάθε δικαίωμα να οργανώσει ό,τι συνέδριο θέλει με τα χρήματα των εσθονών φορολογουμένων. Ας φαντασθούμε όμως την Ουγγαρία να θέτει ως θέμα συνεδρίου της δικής της προεδρίας το πλήρες κλείσιμο των ευρωπαϊκών συνόρων στους σύρους πρόσφυγες ή την Πολωνία στο γιατί θα πρέπει να περιοριστεί ο ανεξάρτητος ρόλος της δικαιοσύνης.
Στο πλαίσιο αυτό, ατυχής η απάντηση του υπουργού Δικαιοσύνης, που προσπάθησε να δώσει μαθήματα ιστορίας σε μια χώρα που υπέφερε πολύ από τη σοβιετική κατοχή. Βρεθήκαμε έτσι ξαφνικά ταλαιπωρούμενοι από έναν «κλεφτοπόλεμο» του Διαδικτύου, βασισμένο σε μια σχετικοποίηση του ποιος είναι καλύτερος. Ετσι, από τη μία πλευρά οι Ναζί βρέθηκαν αγκαλιά με τους κομμουνιστές, ενώ από την άλλη οι πρώην ευρωκομμουνιστές που κυριαρχούν στην ελληνική κυβέρνηση ανακάλυψαν ξαφνικά τα εγκλήματα των δεξιών στη χώρα.
Η σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας ωστόσο είναι λίγο πιο σύνθετη. Θέλω να παραθέσω μια οικογενειακή ιστορία, για να δώσω ένα παράδειγμα. Θυμάμαι ακόμη τις ιστορίες που μου έλεγαν ο πατέρας μου και η γιαγιά μου, για τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου. Ο πατέρας μου φυλακίστηκε το 1949 στο Επταπύργιο, έπειτα από τη δίκη της ΕΠΟΝ στη Θεσσαλονίκη, και όδευε προς εκτέλεση. Είχαν προηγηθεί οι θάνατοι της μητέρας του και μιας αδερφής του από βομβαρδισμό των Γερμανών και ο θάνατος ενός από τα αδέρφια του, που υπηρετούσε στον Εθνικό Στρατό στο Βίτσι. Την εκτέλεση τη γλίτωσε γιατί παρενέβη η αγγλική πρεσβεία, προκειμένου να μη σταθεί μπροστά στο απόσπασμα ο συγκρατούμενός του κύπριος αριστερός αγωνιστής Γιαννάκης Δρουσιώτης - ως πολίτης της Βρετανικής Κοινοπολιτείας. Η παρέμβαση των Εγγλέζων καθυστέρησε τις διαδικασίες, οπότε φτάσαμε προς το τέλος του Εμφυλίου, σε μια περίοδο δηλαδή όπου μειώνονταν σταθερά οι εκτελέσεις. Από καθαρή τύχη λοιπόν, ο πατέρας μου εν τέλει τη γλίτωσε. Ακολούθησαν χρόνια φόβου και τρόμου, μαζί με πολιτικές πιέσεις και διώξεις. Πρώτη φορά αισθάνθηκε σχετικά ελεύθερος, αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση.
Λίγα χρόνια πριν από τη φυλάκιση του πατέρα μου, το αντάρτικο ιππικό της Θεσσαλίας συνέλαβε τον παππού μου. Είχε πάει σε γάμο συγγενών του έξω από το Μουζάκι της Καρδίτσας και έτυχε οι συγγενείς να είναι δεξιοί. Ο ίδιος ήταν βενιζελικός βεβαίως και φίλος του Αρη Βελουχιώτη. Ως εκ τούτου, δεν αισθανόταν κανένα φόβο για τη ζωή του. Γι' αυτό και όταν οι συγκρατούμενοί του απέδρασαν μέσα στη νύχτα από το κτίριο που τους είχαν μαντρώσει, ο παππούς μου έμεινε ήσυχος στη θέση του. Την επόμενη μέρα, οι αντάρτες τον βασάνισαν άγρια, τον κρέμασαν ανάποδα από μια γέφυρα και τον εκτέλεσαν.
Πολλά χρόνια αργότερα, στη δεκαετία του εβδομήντα, συμμετείχα ως εκπρόσωπος του Ρήγα Φεραίου στο γραφείο περιοχής Θεσσαλίας του ΚΚΕ Εσωτερικού. Γραμματέας ήταν ο πρώην αξιωματικός του αντάρτικου που έδωσε την εντολή εκτέλεσης του παππού μου. Τον ρώτησα αν θυμόταν την ιστορία και μου απάντησε: «Τι θέλεις παιδί μου, τι τα σκαλίζεις αυτά; Αυτές δεν ήταν κανονικές εποχές». Μεγάλωσα λοιπόν σε ένα σπίτι όπου η ανάγνωση της ιστορίας μπορούσε να έχει πολλές εκφάνσεις. Αμέσως μετά την πτώση της χούντας, σε ένα οικογενειακό γεύμα, ύψωσα τον τόνο της φωνής μου σε αδερφό του πατέρα, ανώτατο αξιωματικό της εποχής. Κάτι σαν να ζητούσα εξηγήσεις για τη συμμετοχή του στην άλλη πλευρά. Πετάχτηκε τότε η γιαγιά μου και μου είπε: «Ασ' το Ηλία, αυτά ήταν άλλα χρόνια». Και μαζί της συμφώνησε ο πατέρας μου.
Είχαμε μπει πλέον σε μία κανονικότητα. Έκτοτε η Ελλάδα έχει ζήσει μια ομαλή δημοκρατική περίοδο, την οποία πρέπει να διαφυλάξει ως κόρη οφθαλμού. Οι παλιοί που έζησαν σε μη κανονικές συνθήκες, ήξεραν και ξέρουν να εκτιμούν τα αγαθά της εθνικής συμφιλίωσης. Αυτό που προέχει τώρα δεν είναι οι εμφύλιες διαμάχες των social media, ούτε η παρελθοντολογία. Αντ' αυτών πρέπει να συζητήσουμε σοβαρά για το μέλλον της μεταμνημονιακής Ελλάδας. Αυτό είναι βέβαια μία υπόθεση που δεν θα κριθεί στους καβγάδες του Ιντερνετ.

Δημοσιεύτηκε στα "Νέα" στις 2/9/2017.

Θα χάσει η Μέι τις εκλογές λόγω Υγείας;

Όταν η Τερέζα Μέι ανακοίνωσε ότι θα γίνουν πρόωρες βρετανικές εκλογές, η γενική εντύπωση ήταν ότι θα τις κέρδιζε με περίπατο, πρώτο, επειδή είχε «σκληρή στάση» απέναντι στη διαδικασία του «Brexit», απορροφώντας πολλούς ψηφοφόρους από αντιευρωπαϊκό κόμμα UKIP, το οποίο ήταν σε συνεχή πτώση και, δεύτερο, επειδή το Εργατικό κόμμα βρισκόταν σε κρίση, βασικά εξαιτίας της δυσαρμονίας ανάμεσα στον αρχηγό του κ. Τζέρεμι Κόρμπιν και την κοινοβουλευτική του ομάδα.

Η εκτίμηση επιβεβαιώθηκε από μια σειρά νίκες των Συντηρητικών στις δημοτικές εκλογές των αρχών του Μαϊου, όπου, επιπλέον, φάνηκε πως ούτε οι Φιλελεύθεροι δεν επιβραβεύτηκαν για το φιλοευρωπαϊσμό του «Bremain»: είχαν εμφανιστεί πια οι λεγόμενοι «re-leavers», δηλαδή ρεαλιστές φιλοευρωπαίοι που δέχονταν όμως πια την πραγματικότητα του «Brexit».

Όλα αυτά μέχρι να προσεχτεί ό,τι οι δημοσιογράφοι ονόμασαν «DeathTax» (=φόρος θανάτου), δηλαδή η μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης από το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ, ΝΗS) για την φροντίδα των ηλικιωμένων, μείωση που περιλήφτηκε στο προεκλογικό μανιφέστο των Συντηρητικών. Ο αρνητικός αντίκτυπος ήταν τόσο μεγάλος και τόσος άμεσος, ώστε η Μέι αναγκάστηκε να υπαναχωρήσει. Έφυγε μάλιστα εσπευσμένα από τη Σύνοδο Κορυφής των G7 και γύρισε στο Λονδίνο για να κάνει τη σχετική δήλωση. Όμως η ζημιά για τους Συντηρητικούς είχε γίνει. Ένα θέμα Υγείας ανέτρεψε τα πάντα. Τώρα, σε μερικές δημοσκοπήσεις, οι Εργατικοί έχουν πλησιάσει τους Συντηρητικούς μέχρι και στο 3% της πρόθεσης ψήφου.

Ήρθε και μια σχετική με το θέμα έκθεση από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής των Λόρδων, η οποία επέτεινε την κακή για τους Συντηρητικούς εντύπωση. Η έκθεση επέκρινε διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις –και την παρούσα– ότι δεν σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα τον εκσυγχρονισμό και την αναπροσαρμογή του NHS, αλλά δίνουν μόνο άμεσες, βραχυπρόθεσμες λύσεις. Έτσι το NHS, που είναι κάτι σα «θρησκεία» για τους Βρετανούς, θα βρεθεί, μακροπρόθεσμα, υπό κατάρρευση. Η έκθεση ζήτησε αύξηση των δαπανών για την Υγεία σε σταθερά ποσά κάθε χρόνο, δηλαδή μια «προστατευμένη» δαπάνη, ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στη Βρετανική οικονομία. Ζήτησε, ακόμα, θέσπιση ειδικής ασφάλειας για την φροντίδα των ηλικιωμένων, καθώς και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό βιωσιμότητας του NHS για τα επόμενα 15-20 χρόνια.

Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να πως ότι στη Βρετανία υπάρχουν τέσσερα επιμέρους NHS: το αγγλικό, το σκοτσέζικο, του ουαλικό και το βορειοϊρλανδικό. Το πρώτο είναι πιο ελεύθερο και ανταγωνιστικό, τα άλλα τρία πιο κεντρικά διευθυνόμενα. Ειδικά στην Αγγλία, που είναι και η πιο πολυάνθρωπη, οι δαπάνες κατανέμονται από το υπουργείο Υγείας σε 200 περίπου οργανισμούς αγοράς υπηρεσιών Υγείας, ενώ εμπλέκεται και η Αυτοδιοίκηση, έτσι ώστε να υπάρχει ανταγωνισμός. Τα νοσοκομεία ανταγωνίζονται κι αυτό παράγει θετικά αποτελέσματα. Αλλά ό,τι λειτουργεί σε μια μεγάλη πόλη, όπου υπάρχουν πολλά νοσοκομεία, δε λειτουργεί σε μικρούς τόπους, όπου οι δομές Υγείας είναι λίγες και δεν μπορεί να υπάρξει επιλογή. Επίσης, τα άλλα τρία συστήματα δεν είναι χειρότερα από το αγγλικό.
Η έκθεση της Βουλής των Λόρδων επιδιώκει τη σταθεροποίηση των δαπανών Υγείας μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας. Η παρούσα κατάσταση δεν είναι καλή. Τα ελλείμματα του NHS ήταν το 2015 2,5 δισ. λίρες (3 δισ. ευρώ). Το διάστημα 2009 – 2016 υπήρχε αύξηση των γιατρών στα νοσοκομεία κατά 25%, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν 4.700 κενές θέσεις γιατρών και πολλές νοσηλευτών (που εγκαταλείπουν το επάγγελμα λόγω κακών αμοιβών, ψάχνοντας για κάτι καλύτερο). Το Brexit μάλιστα αναμένεται ότι θα χειροτερέψει το πρόβλημα.
Εξάλλου, στην Ψυχική Υγεία η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, αφού εδώ λείπουν 6.400 γιατροί και νοσηλευτές. Ο χρόνος αναμομονής στα «Επείγοντα» έχει αυξηθεί, όπως και η δυσαρέσκεια του προσωπικού, λόγω συνθηκών εργασίας.

Οι Συντηρητικοί λένε τώρα ότι θα δώσουν στην Υγεία 6 δισ., ισχυριζόμενοι ότι οι περαιτέρω βελτιώσεις θα προκύψουν από την αύξηση της παραγωγικότητας. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια αυτό δεν έχει συμβεί στο Σύστημα Υγείας, ενώ η σταθεροποίηση των δαπανών έχει προκύψει από το πάγωμα των μισθών και τη μείωση παραπομπών στα νοσοκομεία από τους γενικούς γιατρούς. Δηλαδή μάλλον από έλλειψη πόρων, παρά από καλύτερη διαχείριση. Εξάλλου, οι Εργατικοί υπόσχονται 30 δισ, και για το λόγο αυτό προτείνουν αύξηση του ανώτατου ορίου φορολόγησης για τους πλούσιους από το 45% στο 50%.

Σε κάθε περίπτωση, η ουσία είναι ότι το Bρετανικό Σύστημα Υγείας που είχε σχεδιαστεί τη δεκαετία του ΄40 χρειάζεται γενική αναδιάρθρωση, βραχυπρόθεσμα και κυρίως μακροπρόθεσμα, ώστε να μπορέσει να σταθεί με αξιώσεις τον 21ο αιώνα. Το κύριο πρόβλημα των Συστημάτων Υγείας είναι η αύξηση του αριθμού των ασθενών με πολλαπλά νοσήματα. Το 10% των ασθενών καταναλώνει το 65% των πόρων. Εισάγονται στα νοσοκομεία τουλάχιστον τρεις φορές το χρόνο, ενώ για την περίθαλψή τους χρειάζεται συντονισμός πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας, κάτι που σήμερα λείπει στα περισσότερα μέρη του κόσμου.

Έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από το Δημοψήφισμα και το Brexit. Η Τερέζα Μέι, που δεν έδειξε και ιδιαίτερες δεξιότητες προεκλογικά, είναι πρωθυπουργός χωρίς να έχει εκλεγεί από το λαό. Σε λίγες μέρες θα ξέρουμε αν η πρωθυπουργία της θα διατηρηθεί, επικυρωμένη από τη λαϊκή ψήφο ή όχι. Το πιο πιθανό είναι ότι θα εκλεγεί άνετα. Αν όχι, αυτό θα οφείλεται κατά κύριο λόγο στο (πάντα και για όλες τις κοινωνίες) ευαίσθητο θέμα της Υγείας.

Δημοσιεύτηκε στα "Νέα" στις 31/5/2017.

Οι "αποκλειστικές" τα γενόσημα και άλλα παράδοξα του ΕΣΥ

Στο περιθώριο του καρδιολογικού συνεδρίου, που διοργανώθηκε στη Βιέννη από το φόρουμ L.M. C., (Leadership and Management in cardiovascular medicine), με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων επιστημόνων διεθνούς κύρους και διαφορετικών ειδικοτήτων, για την ποιότητα παροχής υπηρεσιών υγείας σε καρδιολογικούς ασθενείς σε μια συγκυρία, που τα συστήματα Υγείας των χωρών δοκιμάζονται από την οικονομική κρίση, το Healthview, είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει, με τον καθηγητή της πολιτικής της Υγείας και διευθυντή του LSE Health (London School of Economics and Political Science).
Ο κος Μόσιαλος, που έχει διατελέσει επίσης και υπουργός επικρατείας με καθήκοντα κυβερνητικού εκπροσώπου και έχει χρηματίσει σύμβουλος σε θέματα Υγείας, σε διεθνείς οργανισμούς, μίλησε για τους διαρκείς ανορθολογισμούς και τα παράδοξα του ελληνικού συστήματος Υγείας, για τη «φιλολογία» των δήθεν "ακριβών" γενοσήμων, για τα κλασικά ελληνικά φαινόμενα, όπως αυτό των «αποκλειστικών νοσοκόμων», που επιβαρύνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, αλλά και για τα κενά στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, που σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, οι πολίτες μπορούν και απολαμβάνουν, χωρίς να αναγκάζονται να βάλουν το χέρι στη τσέπη.

Πληθαίνουν οι φωνές που λένε ότι το επίπεδο υγείας στην Ελλάδα είναι χαμηλό και το αποδίδουν στην περικοπή των δαπανών και στη συρρίκνωση του προσωπικού, εσείς τι γνώμη έχετε;

Καταρχάς στην Ελλάδα δεν έχουμε πολύ ακριβή στοιχεία για τη μέτρηση της υγείας του ελληνικού πληθυσμού. Το επίπεδο προσδόκιμης ζωής, όμως έτσι και αλλιώς είχε αρχίσει να πέφτει και πριν από την κρίση. Το 1990, ήμασταν η τέταρτη υψηλότερη χώρα στην Ευρώπη σε επίπεδο προσδόκιμης ζωής, το 2009 όμως, τη χρονιά που ξεκίνησε «επίσημα» η κρίση, είχαμε πέσει ήδη στην δέκατη τέταρτη θέση. Δηλαδή μεταξύ 2000 και έως το 2009 ενώ αυξήσαμε δαπάνες, αυξήσαμε το προσωπικό, αυξήσαμε και την κατανάλωση όλων το υπηρεσιών της υγείας, παρόλα αυτά πέσαμε δέκα θέσεις, όσον αφορά το προσδόκιμο ζωής των πολιτών. Άρα το θέμα, δεν είναι πόσα χρήματα ξοδεύεις αλλά πως τα ξοδεύεις..

Θεωρείτε ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν ανορθολογισμοί στη διαχείριση των δαπανών για την Υγεία;

Στην Ελλάδα έχουμε και αυτή τη στιγμή μια σειρά ανορθολογισμών. Ένας ανορθολογισμός για παράδειγμα, είναι το πολύ υψηλό επίπεδο των ιδιωτικών δαπανών. Δηλαδή είμαστε ανάμεσα στις χώρες, όπου οι πολίτες πληρώνουν από την τσέπη τους πολλά απευθείας στους ιατρούς και στους προμηθευτές των υπηρεσιών υγείας. Το ποσό των ιδιωτικών δαπανών, φτάνει περίπου το 40%. Αυτό είναι διαχρονικά, περίπου σταθερό.
Το επόμενο παράδοξο είναι ότι οι δημόσιες δαπάνες υγείας ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι πλεόν από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη. Ενώ κατά μέσο όρο, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ποσοστό είναι 7-7,5%, εμείς είμαστε κοντά στο 5%, με τους πολίτες όμως να φορτώνονται στους ώμους τους ένα μεγάλο μέρος των δαπανών για την Υγεία. Το ποσοστό των δαπανών για την Υγεία χρειάζεται ενίσχυση, κάτι όμως που αυτή τη στιγμή με τη φορολογία στα ύψη, δε μπορεί να γίνει. Το παράδοξο είναι, ότι ακόμη και σε αυτό το 5% υπάρχει ανορθολογισμός. Που είναι αυτός; Να το εξηγήσουμε:
Στην Ελλάδα έχουμε περίπου 2000 κλινικές στα νοσοκομεία. Υπάρχει μια μεγάλη πολυδιάσπαση των υπηρεσιών Υγείας και αυτό είναι αποτέλεσμα του πελατειακού συστήματος στην χώρα, αφού οι περισσότεροι γιατροί, θέλανε να έχουν τις δικές τους κλινικές στα νοσοκομεία.
Όσον αφορά στα νοσοκομεία, υπάρχουν νομοί με 4 νοσοκομεία. Σε κάποιους νομούς, έχουμε 3 νοσοκομεία, ένα πανεπιστημιακό, ένα νομαρχιακό και ένα στρατιωτικό. Αυτές οι νοσοκομειακές μονάδες δημιουργήθηκαν χωρίς σχεδιασμό και αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα. Δηλαδή, το υπουργείο Παιδείας έφτιαχνε τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία, το υπουργείο Υγείας έφτιαχνε τα του ΕΣΥ, το υπουργείο Άμυνας έφτιαχνε τα στρατιωτικά, χωρίς καμία πρόβλεψη ενοποίησης και κοινής κατεύθυνσης, χωρίς καν τη δυνατότητα κεντρικού ελέγχου των δαπανών, με αποτέλεσμα να υπάρχει αυτός ο ανορθολογισμός. Ξοδεύουμε, χωρίς ουσιαστικό αντίκρυσμα στις υπηρεσίες Υγείας. Π.χ το ότι έχουμε τους περισσότερους αξονικούς και μαγνητικούς τομογράφους και ότι κάνουμε τις περισσότερες αξονικές δε βελτιώνει το επίπεδο της Υγείας μας. Από την άλλη, δε ξοδεύουμε όσα ξοδεύουν οι Ευρωπαίοι.

Κε Μόσιαλε πως γίνεται να ξοδεύουμε τώρα λιγότερα από τους άλλους Ευρωπαίους και να συντηρούμε ακόμη και σήμερα αυτούς τους ανορθολογισμούς;

Το ότι ξοδεύουμε λιγότερα, γίνεται αφού έχουμε χαμηλότερους μισθούς από τους Ευρωπαίους. Δεύτερον, το ποσοστό του 5% είναι μικρό, αλλά δεν καλύπτονται τελικά οι δαπάνες σε κάποιους βασικούς τομείς, όπως είναι η πρωτοβάθμια φροντίδα Υγείας. Στην Ελλάδα για την πρωτοβάθμια φροντίδα πληρώνουν οι πολίτες από τη τσέπη τους, σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους που έχουν πολύ πιο προηγμένα πρωτοβάθμια συστήματα Υγείας. Επίσης, έχουμε μεγάλη συμμετοχή στο κόστος των φάρμακων που φτάνει το 25% και υπάρχουν επιπλέον μορφές φροντίδας, τις οποίες δεν τις καλύπτει καθόλου το δημόσιο. Το φαινόμενο των αποκλειστικών νοσοκόμων στα νοσοκομεία, που είναι ένα κλασσικό ελληνικό φαινόμενο, υφίσταται γιατί δεν έχουμε δεν έχουμε επαρκές προσωπικό. Είμαστε η χώρα με το χαμηλότερο νοσηλευτικό προσωπικό ανά 1000 κατοίκους στην Ευρώπη με τους ασθενείς να επωμίζονται τελικά το κόστος αυτών των ελλείψεων. Επίσης δε μπορούμε να μιλάμε στην Ελλάδα για φροντίδα μακροχρόνιων ασθενών ή για φροντίδα στο σπίτι. Αυτό και πάλι είναι ένα κόστος που βαραίνει τα νοικοκυριά. Δηλαδή ενώ υπάρχει πλεόνασμα προσφοράς σε ορισμένους τομείς στο δημόσιο, σε άλλους υπάρχει έλλειμα.

Από το 2009 και μετά έχει μειωθεί στο μισό η φαρμακευτική δαπάνη. Πιστεύετε ότι υπάρχει και άλλο περιθώριο ή θα λείψουν φάρμακα από τους ασθενείς;

Εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον φαινόμενο. Η φαρμακευτική δαπάνη μειώθηκε στο μισό, αλλά σε συνολικό επίπεδο κατανάλωσης, δηλαδή πόσα κουτιά διατίθενται ή πόσες δόσεις φαρμάκων έχουν δοθεί, δεν υπάρχει σημαντική μείωση. Είναι παράδοξο, να έχουμε μειώσει τη δαπάνη αλλά όχι την κατανάλωση! Στην κατανάλωση αντιβιοτικών για παράδειγμα, είμαστε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη ακόμη και τώρα! Σίγουρα σε ορισμένους τομείς παρατηρούνται ελλείψεις αλλά δεν πρόκειται για ελλείψεις φαρμάκων, κυρίως πρόκειται για έλλειμμα πρόσβασης στα φάρμακα διότι πολλοί Έλληνες πολίτες, βρέθηκαν να είναι ανασφάλιστοι, χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη φαρμακευτικής τους κάλυψης. Απαράδεκτο κατά τη γνώμη μου, κυρίως για τους βαριά ασθενείς που θα πρέπει να έχουν αυτόματη και άμεση κάλυψη.
Η δαπάνη, θεωρώ ότι είναι σε αρκετά λογικά επίπεδα αυτήν την στιγμή. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να μειωθεί, αλλά αυτό που θα πρέπει να κάνει η ελληνική πολιτεία, είναι να μειώσει όχι τις δαπάνες αλλά τους ανορθολογισμούς. Τα αντιβιοτικά, είναι ένα παράδειγμα αφού ανήκουν σε μία απόα αυτές τις κατηγορίες φαρμάκων που οι γιατροί συνταγογραφούν υπερβολικά. Εάν εξοικονομηθούν χρήματα από την περιττή συνταγογράφηση, με αυτά τα χρήματα μπορούμε να καλύψουμε τους ανασφάλιστους για να μπορούν να παίρνουν τα φάρμακά τους. Μία ανακατανομή στις δαπάνες θα ωφελήσει τους πιο αδύναμους συμπολίτες.

Πόσο απαραίτητα είναι τα καινοτόμα φάρμακα για τα δημόσια συστήματα υγείας σε περιόδους κρίσης και μεγάλων οικονομικών δυσκολιών

Να ξεκαθαρίσουμε, καινοτόμο φάρμακο, δεν είναι ότι καινούργιο βγαίνει στην αγορά. Δηλαδή, ότι μπορεί να βγει ένα καινούργιο αυτοκίνητο δεν εξυπακούεται σίγουρα να είναι καλύτερο από το προηγούμενο μοντέλο. Για να θεωρήσουμε ένα φάρμακο καινοτόμο ή επαναστατικό, θα πρέπει να το έχουμε αξιολογήσει και να ξέρουμε ότι δίνει καλύτερα αποτελέσματα, από την καλύτερη εναλλακτική επιλογή που έχουμε. Στην Ελλάδα όμως δεν έχουμε μηχανισμούς αξιολόγησης ιατρικής τεχνολογίας, είτε για φάρμακα είτε για διαγνωστικές συσκευές, ή ακόμα και για μία νέα επέμβαση.
Άρα η Ελλάδα θα πρέπει να αποκτήσει έναν τρόπο να αξιολογεί τα καινούργια φάρμακα στο κατά πόσο πραγματικά δίνουν καλύτερα κλινικά και θεραπευτικά αποτελέσματα, σε σύγκριση με την επιλογή που έχουμε τώρα. Εξάλλου σε όλα τα φάρμακα, δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς. Εάν έρθει λοιπόν ένα καινούργιο φάρμακο και αποδεδειγμένα έχει πιο καλά αποτελέσματα από τα υπάρχοντα, θα πρέπει να το εντάξουμε. Σ ένα φάρμακο πχ για την καρδιακή ανεπάρκεια, δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς. Εάν έρθει ένα καινούργιο και αποδεδειγμένα είναι καλύτερο από τα προηγούμενα, θα πρέπει να πάρει καλύτερη τιμή. Εάν όμως όχι, τότε προκύπτει το ερώτημα. Αξίζει να πληρώσουμε γι΄ αυτό;

Έχουμε ακριβά η φθηνά φάρμακα στην Ελλάδα και ποια είναι η γνώμη σας για τις τιμές των ελληνικών γενόσημων;

Υπάρχει αυτή η φιλολογία ότι τα γενόσημα στην Ελλάδα είναι πολύ ακριβότερα απ' ότι σε άλλες χώρες, όμως η τιμές των γενοσήμων στην Ελλάδα συνδέονται με τις τιμές των πρωτοτύπων. Η μείωση της δαπάνης στην Ελλάδα, επιτεύχθηκε με επέμβαση στις τιμές, οπότε είναι λογικό, αφού έπεσαν οι τιμές των πρωτοτύπων, να πέσουν και οι τιμές των γενοσήμων. Για να δώσουμε όμως σωστή απάντηση στο ερώτημα, χρειαζόμαστε μία συγκριτική μελέτη, που να συγκρίνει ένα γενόσημο φάρμακο στην Ελλάδα με ένα γενόσημο στην Πορτογαλία, σε ίδια συσκευασία, ίδια ποσότητα και ίδια δόση. Η γνώμη μου είναι, ότι οι τιμές δε μπορούν να πέσουν και άλλο. Αυτό που χρειάζεται είναι εξορθολογισμός, για να περισσέψουν χρήματα και να καλυφθούν οι ανάγκες και τα ελλείμματα του Εθνικού μας Συστήματος Υγείας.

Δημοσιεύτηκε στο Helathview.gr στις 20/6/2016.

Tο μέλλον της χώρας σε δύο γραφήματα

104241-232094

Αριστερά χωρίς αριστερή πολιτική;

Στα προγράμματα των αριστερών κομμάτων δεν υπάρχει η άρση των ανισοτήτων, γιατί οι ελληνικές ανισότητες παράγονται από τον κρατισμό που αυτά υπερασπίζονται. Ο ελληνικός κρατισμός παράγει και ανισότητες στο επίπεδο της κοινωνίας, μεταξύ όσων έχουν σίγουρη και ασφαλή εργασία και όσων εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα με ανασφάλεια και συχνά με ανεξέλεγκτες συνθήκες.

Ο ελληνικός κρατισμός όμως έχει διπλή φύση και μέσα στο ίδιο το Δημόσιο. Αφενός δημιούργησε θέσεις εργασίας καθόλου προνομιούχες, χωρίς δυνατότητες ανέλιξης και κακοπληρωμένες, αφετέρου θέσεις εργασίας σχετικά ασφαλείς και με δυνατότητες ανέλιξης με πελατειακά κριτήρια. Η εργατικότητα και η προσπάθεια δεν ανταμείβονται, γιατί κυριαρχούν η ισοπέδωση και ο κομματισμός.

Αριστερή πολιτική όμως σημαίνει ανάπτυξη με αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και ενεργοποίηση του κοινωνικού ασανσέρ (κοινωνική κινητικότητα), μέσα από σοβαρές δημόσιες και κοινωνικές υπηρεσίες που θα συμβάλλουν στην επίτευξη δεξιοτήτων (κυρίως μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος), αλλά και θα δημιουργούν συνθήκες εκδίπλωσης και πραγματωσής τους στην αγορά εργασίας.

Τι προϋποθέτει αυτή η αριστερή πολιτική; Προϋποθέτει τη στήριξη ενός μοντέλου παραγωγής που θα βασίζεται στον υγιή ιδιωτικό τομέα και στην ταυτόχρονη ενίσχυση του κράτους πρόνοιας μέσω ποιοτικών υπηρεσιών, όπως είναι η στήριξη βρεφονηπιακών σταθμών και υπηρεσιών για ηλικιωμένους. Μια τέτοια πολιτική θα διευκολύνει τις γυναίκες να συμμετέχουν ισότιμα στην αγορά εργασίας και θα άρει πολλές ανισότητες σε αυτόν τον τομέα, ενώ ταυτόχρονα θα ενισχύει και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Προϋποθέτει, ακόμη, υπηρεσίες κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των πολιτών και τη σύγκλισή τους με τις αλλαγές στην αγορά εργασίας.

Προϋποθέτει, τέλος, σοβαρές υπηρεσίες υγείας, κοινωνική δικαιοσύνη στις συντάξεις, δημόσιο τομέα που θα εγγυάται αξιοκρατία, υγιή ανταγωνισμό και διαφάνεια στις συναλλαγές.

Αν η Αριστερά θέλει πραγματικά να αλλάξει την Ελλάδα, τότε θα πρέπει να διαμορφώσει ένα πραγματικά αριστερό πρόγραμμα.

Δημοσιεύτηκε στην Athens Voice στις 24/7/2015

H Ελλάδα να γίνει μια σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνία

Είναι ευθύνη όλων των πολιτικών δυνάμεων, και κυρίως των κυβερνητικών, να σταματήσει ο διχασμός μνημονιακών - αντιμνημονιακών. O διχασμός καλλιέργησε τον ανορθολογισμό, τις υπεραισιόδοξες ανορθολογικές προσδοκίες, ένα βαθύτατο αντιευρωπαϊσμό και ακραίες συνωμοσιολογικές προσεγγίσεις. Το προβλήματα της χώρας είναι κυρίως πολιτικά, πολιτισμικά και δημογραφικά. To ανεπαρκές εκπαιδευτικό σύστημα αλλά και ο λαϊκισμός και οι ρηχές προσεγγίσεις μεγάλου μέρους των ΜΜΕ συνέβαλαν στην ανάδειξη της ήσσονος προσπάθειας ως κυρίαρχης νοοτροπίας.

Τώρα πλέον τελειώνουν οι εφησυχαστικές αυταπάτες και οι αναπαυτικές αφέλειες. Αλλά θα αναδυθούν ακόμα πιο έντονες αν το πολιτικό σύστημα συνεχίσει να ομφαλοσκοπεί, να αγνοεί τις διεθνείς εξελίξεις και να μην μαθαίνει από τις προσπάθειες άλλων μικρών χωρών να αναδείξουν τα στρατηγικά τους πλεονεκτήματα.

Η χώρα πρέπει να αναθεωρήσει το εσωστρεφές πολιτισμικό πλαίσιο εντός του οποίου έχει εγκλωβιστεί. Αυτό που υπήρχε μέχρι τώρα ήταν μια αμφίθυμη στάση απέναντι στις ευρωπαϊκές αξίες που έβλεπε την Ευρώπη κυρίως ως χρηματοδότη της χώρας και όχι ως ένα πεδίο δράσης που μας δίνει ευκαιρίες να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις ενός διαρκώς διευρυνόμενου κόσμου. Δυστυχώς ως τώρα, αντί να ανοίξουμε ως κοινωνία, περιοριστήκαμε στις εμμονές μας για την «ανάδελφη», μοναδική, ιδιαίτερη ταυτότητά μας σε αντιδιαστολή με κάποια, μακρινή ως προς εμάς, ορθολογική δυτική ταυτότητα. Μέσα από αυτές τις απλοποιήσεις εξισώσαμε τον ορθολογισμό με μια απολιτική τεχνοκρατική προσέγγιση και αναγάγαμε τον συναισθηματικό λόγο ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό της κουλτούρας μας. Ομως έχουμε ξεχάσει ότι ο ορθολογισμός της νεωτερικής Ευρώπης θεμελιώθηκε πάνω στην αριστοτελική σκέψη και την Αθηναϊκή δημοκρατία. Ακόμη και η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός δεν διαμορφώθηκαν σε πνευματικό κενό, αλλά οι πηγές τους βρίσκονται και στην αρχαιοελληνική σκέψη, και ως έναν βαθμό στις παραδόσεις του Βυζαντίου. Ο ορθολογισμός και το συναίσθημα θα μπορούσαν λοιπόν να συνυπάρχουν δημιουργικά στον σύγχρονο ελληνικό λόγο.

Με τον ίδιο τρόπο που εκχωρήσαμε τον ορθολογισμό στον «δυτικό» τρόπο σκέψης, με τον ίδιο τρόπο θεωρήσαμε πως έννοιες και πρακτικές όπως η καινοτομία, τα κίνητρα, ο υγιής ανταγωνισμός και η επιχειρηματικότητα είναι πράγματα ξένα προς την ελληνική πραγματικότητα.

Η "τεχνοκρατική" τήρηση της νέας συμφωνίας εν τέλει είναι το λιγότερο που πρέπει να κάνουμε για να εξέλθουμε από την κρίση. Χωρίς να συνοδεύονται από ορθολογικές πολιτικές αναδιάταξης της χώρας, οι τεχνοκρατικές προσεγγίσεις θα μειώσουν τα οικονομικό έλλειμμα και θα συμβάλουν στον εξορθολογισμό της οικονομίας αλλά δεν θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν με επάρκεια τα ευρύτερα αδιέξοδα της ιστορικής μας συγκρότησης. Σήμερα, με άλλα λόγια, η Ελλάδα δεν καλείται απλά να υλοποιήσει τις δημοσιονομικές δεσμεύσεις της νέας συμφωνίας, καλείται να γίνει μια σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνία.

Δημοσιεύτηκε στην Athens Voice στις 14/7/2015

Δράσεις μελών

To μέλος μας Ηλίας Μόσσιαλος μίλησε στο Ανώτατο Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας με θέμα το σύστημα υγείας και τη φαρμακευτική πολιτική της χώρας την 15η Ιουνίου στο Πεκίνο : «Η κινεζική κυβέρνηση μου ανέθεσε να της παρουσιάσω προτάσεις για την αναδιάρθρωση της φαρμακευτικής πολιτικής. Οι προτάσεις μου, όσες γίνουν δεκτές, θα περιληφθούν στο επόμενο πενταετές πλάνο της κυβέρνησης. Η Κίνα είναι η 2η φαρμακευτική αγορά στον κόσμο, μετά τις ΗΠΑ, και διαθέτει το 50% των δαπανών υγείας για το φάρμακο, όταν στην Ευρώπη το αντίστοιχο ποσοστό είναι 14-20%. Παρά την υψηλή φαρμακευτική δαπάνη η Κίνα δεν παράγει καινοτόμα φάρμακα. Χρειάζεται επομένως μεγάλες μεταρρυθμίσεις και στην φαρμακευτική της πολιτική αλλά και στην βιομηχανική/αναπτυξιακή πολιτική. Στη φωτογραφία (δεξιά) με τον υπουργό του Ανώτατου Κρατικού Συμβουλίου κ Zhang Laiming και τον διευθυντή του τομέα φαρμακευτικής πολιτικής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κ Kees de Joncheere. Στο σεμινάριο συμμετείχαν ο Γενικός Διευθυντής του Aσφαλιστικού Συστήματος της Κίνας, o Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού Φαρμάκων και Διατροφής, o Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων του τομέα της υγείας, ακαδημαικοί, εκπρόσωποι της φαρμακευτικής βιομηχανίας και πολλοί Διευθυντές υπουργείων και οργανισμών.» Στο σεμινάριο συμμετείχαν ο Γενικός Διευθυντής του Aσφαλιστικού Συστήματος της Κίνας, o Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού Φαρμάκων και Διατροφής, o Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων του τομέα της υγείας, ακαδημαικοί, εκπρόσωποι της φαρμακευτικής βιομηχανίας και πολλοί Διευθυντές υπουργείων και οργανισμών. Φωτογραφίες από την εκδήλωση μπορείτε να βρείτε στο facebook.

Ηλίας Μόσιαλος: «Προβληματική η εφαρμογή γερμανικών DRGs στην ελληνική πραγματικότητα»

«Πρώτα φτιάχνεις το σύστημα, το ορθολογικοποιείς, μαζεύεις πληροφορίες, κοστολογείς και μετά εφαρμόζεις συστήματα DRGs. Εδώ έγινε ανάποδα.

Περισσότερα...

Ηλία Μόσιαλος: ξοδεύουμε ως πολίτες τα περισσότερα στην Ευρώπη και έχουμε τις χειρότερες υπηρεσίες υγείας

Στα "κακώς κείμενα" στο χώρο της υγεία αναφέρθηκε ο καθηγητής πολιτικής της Υγείας, Ηλίας Μόσιαλος, ο οποίος μίλησε στο Ρ/Σ Παραπολιτικά 90.1 Fm. Παράλληλα παρουσίασε τις δικές του προτάσεις για να διορθωθεί το σύστημα επισημαίνοντας την ανάγκη να μην υπάρξει νέα μείωση στις δαπάνες υγείας.

Περισσότερα...

Σελίδα 1 από 5