Τετάρτη, 26 Ιούνιος 2019

Χειρισμοί στην κόψη του ξυραφιού

Ενώ το ζήτημα της συμφωνίας - με αρκετές εξειδικεύσεις, ώστε να είναι πειστική όχι τόσο "πολιτικά" , όσο απέναντι στις αγορές οι οποίες (μην το ξεχνούμε!) θα είναι ο τελικός κριτής της Ελληνικής υπόθεσης - για κάποιας μορφής ουσιώδη ελάφρυνση του Ελληνικού χρέους (με την ετικέτα "Μεσοπρόθεσμα μέτρα") προχωράει, οι τελευταίες πολιτικές αντιστάσεις παίρνουν την μορφή του γραφικού.
Τι εννοούμε; Ως χαρτοπόλεμος, πλέον εμφανίζονται τα έγγραφα - του ΕSM , του ΔΝΤ, του ίδιου του Γερμανικού υπουργείου Οικονομικών - που δείχνουν ότι δεν είναι μόνον "οδικός χάρτης" εκείνο που ετοιμάζεται και που έχει ήδη διεξοδικά συζητηθεί, αλλά ένα αρθρωμένο πακέτο. Μειώσεων τόκων. επιμηκύνσεως των λήξεων. consolidation των διαφόρων τμημάτων του χρέους. ανταλλαγών/swaps. απόσυρσης "τιμωρητικών" ρητρών του κακού παρελθόντος (εκπλήρωση των ταξιμάτων για επιστροφή κερδών από ANFAs και SNPs, αναίρεση penalty).
Η συζήτηση αυτή, το ξαναλέμε, δεν - ΔΕΝ - γίνεται μόνο/δεν γίνεται τόσο για να ισορροπήσουν οι διαφωνίες ΔΝΤ-Βερολίνου, ή για να επέλθει κάποια ευθυγράμμιση στο εσωτερικό του Eurogroup, ή έστω για να στηριχθούν οι αυριανές πρωτοβουλίες ΕΚΤ/Ντράγκι τον Ιούλιο, πάντως τον Σεπτέμβριο (σιγά-σιγά συνειδητοποιείται οτι η πρόσβαση στο Q.E. δεν θα αλλάξει ποσοτικά την δομή κόστους των τραπεζών, όπως είχε φτάσει να προβάλλεται). Γίνεται επειδή στην Εαρινή Σύνοδο του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον διεφάνη ότι οι μεγάλοι του διεθνούς χρήματος - οι οποίοι θα κληθούν/καλούνται ήδη να καλύψουν τις ανάγκες αναχρηματοδότησης της Ελλάδας όταν θα προσέλθει στις αγορές (και δεν αναφερόμαστε στα δοκιμαστικά γυμνάσματα, τύπου 2014...) - δείχνουν δύσπιστοι ως προς τα ανάμεικτα σινιάλα που δίνει η "Ευρώπη" σ' αυτό το θέμα. Αυτό είναι που "ξύπνησε" τους ίδιους τους Ευρωπαίους στους κινδύνους των χειρισμών "στην κόψη του ξυραφιού"/brinkmanship του τύπου Βόλφγκανγκ Σώϋμπλε. Διότι ναι μεν τώρα οι αποδόσεις του Ελληνικού χαρτιού υποχώρησαν κάτω από το 6% (με την δεκαετία περί το 5,75%, την διετία στο 5,45%) όμως κάτι το πιο συγκεκριμένο χρειάζεται ώστε οι αγορές να προσέλθουν, αυτές, στον χειρισμό του Ελληνικού ζητήματος.
Βέβαια, το αντιδιαμετρικό σε "πολιτικό χειρισμό" της πεισματικά αρνητικής στάσης Σώϋμπλε ακόμη και να δεχθεί ότι η συζήτηση που γίνεται... όντως γίνεται είναι λ.χ. καθ' ημάς η στάση Τασίας Χριστοδουλόπουλου. Η οποία ζήτησε - με κάθε σοβαρότητα - να ενσωματωθεί σε νομοθετικό κείμενο η διακηρυχθείσα αμυντική θέση Τσίπρα, ότι δηλαδή αν δεν υπάρξει τώρα προσδιορισμένο πακέτο διευθέτησης, κυρίως όμως αν δεν υπάρξει υλοποίηση των μεσοπρόθεσμων μέτρων για το χρέος, στον καιρό τους, τότε ούτε το τωρινό πακέτο Ελληνικών μέτρων με την προ-νομοθέτηση ρυθμίσεων για το 2019-20 θα εφαρμοσθεί.
Όπως ο Σκοτεινός Ιππότης (όπως αποδεικνύεται πονηρός Βαλκάνιος πολιτευτής του ευκαιριακού) Σώϋμπλε είναι πρόθυμος να χαλάσει οτιδήποτε για να σκοράρει στους δικούς του, έτσι και η συμπαθέστατη Τασία δίνει το καλύτερο όπλο (ως 53+; ως ατομική πρωτοβουλία;) ώστε να επανέλθει το αδιέξοδο. Όλα αυτά - το τονίζουμε - την στιγμή που το ΔΝΤ ωθεί διακριτικά (;) την Ελληνική πλευρά να παίξει κι εδώ παιχνίδι καθυστερήσεων, ώστε να εκμαιεύσει ουσιωδέστερη ελάφρυνση χρέους. Ένα αντίστροφο brinkmanship, δηλαδή.
Μπορεί η 22α Μαΐου - στο Eurogroup και στο περιθώριό του - να μην δώσει το global deal για την συνολική αντιμετώπιση του Ελληνικού ζητήματος όμως αξίζει να έχει ρίξει κανείς μια ματιά στα συμπεράσματα της Έκθεσης Greece MacroMonitor της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Eurobank, δια χειρός Πλ. Μονοκρούσου. Παρατηρεί:
"Ακόμη και με την απουσία μέτρων μεσο-μακροπρόθεσμου χαρακτήρα για την ελάφρυνση του δημοσίου χρέους, η Ελληνική Δημοκρατία θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να καλύψει τις καθαρές δανειακές ανάγκες της 5-ετους περιόδου μετά το πέρας του υφιστάμενου προγράμματος (2019-2023) μέσω σχετικά περιορισμένου δανεισμού από τις διεθνείς αγορές (της τάξης των 7 δις ευρώ περίπου ετησίως κατά μέσο όρο)."
Σπεύδει όμως να συμπληρώσει/τονίσει:
"Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η απουσία περαιτέρω σημαντικής ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους θα απαιτούσε την εξασφάλιση σημαντικά υψηλότερου δανεισμού από τις διεθνείς αγορές, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες για την βιωσιμότητα της δημοσιονομικής θέσης της χώρας".
Αυτού του είδους η προοπτική ματιά δεν συνταιριάζει με την προσέγγιση πολιτευτών τύπου Βόλφγκανγκ Σώϋμπλε ή Τασίας Χριστοδουλοπούλου (οι δυο στο ίδιο τσουβάλι; μα... αφού αυτήν την λογική ρηχότητας επιλέγουν!). Όμως, τις αγορές αυτού του είδους οι προσεγγίσεις τις οδηγούν: ούτε οι εκλογικοί σχεδιασμοί 15θημέρου, ούτε οι εσωκομματικές κόντρες.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 11/5/2017.

Και τώρα, ψηφοφορίες!

Ωραία λοιπόν: μετά από έναν πρώτο δισταγμό στο άνοιγμα, το καταμαδημένο Χρηματιστήριό μας πήγε πάνω κατά 3% (ενδοσυνεδριακά πλησίασε το +3,6%), με τις συνήθεις υπόπτους στην πτώση και την άνοδο τραπεζικές μετοχές άνω του +12% (Πειραιώς και Eurobank) , ή πάλι γύρω στο +6% (Alpha και Εθνική). Λίγο πιο ουσιαστικά, κοντά στην οροφή - ή μάλλον το πάτωμα - του 6% βρέθηκαν οι αποδόσεις του 10ετούς/benchmark ομολόγου, κάτω και από το 6% η απόδοση του 2ετούς. Όπως λέμε και για τις δημοσκοπήσεις, αυτές οι καταγραφές τιμών εκεί που βρίσκεται ως κίνηση του ΧΑΑ και ως ρηχότητα η αγορά του Ελληνικού χαρτιού, "δεν είναι παρά μια ακτινογραφία της στιγμής". Ως στιγμή δε, εν προκειμένω να ληφθεί η συμφωνία - στις 6:00 το πρωί της Τρίτης μετά την Πρωτομαγιά - για κλείσιμο της διαβόητης δεύτερης αξιολόγησης του Μνημονίου-3, μετά από σούρσιμο 6μήνου και πλέον. (Αυτή η 6η πρωινή επετεύχθη διότι - η μικρή ιστορία - η Ντέλια Βελκουλέσκου της ΕΚΤ έφευγε, τρεχαλητό, από το Χίλτον να πιάσει την πτήση της).
Επειδή και ειδησεογραφικά και σχολιογραφικά όλα έχουν ειπωθεί και γραφτεί - το πιο πικρό, μέσω Facebook, ανήκει στον Ριχάρδο Σωμερίτη ο οποίος αντιπαρέθεσε τον "λευκό καπνό" που ανέβηκε από το Χίλτον με τα μαύρα μαντάτα του περιεχομένου της συμφωνίας... - θα σταθούμε μόνο σε τρία-τέσσερα σημεία, από την ταυτόχρονη ανακοίνωση "των Θεσμών". (Πάλιν η μικρή ιστορία: προηγήθηκε η κοινοποίηση της κοινής ανακοίνωσης από την ΕΚΤ. Ακολούθησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ύστερα ο φίλος μας ο Ντάϊσελμπλουμ. Το ΔΝΤ ήρθε τελευταίο, με περιεχόμενο ήπιας ψυχρολουσίας για την συνέχεια, καθώς υπενθύμισε ότι η συμμετοχή του στην συνέχεια του Προγράμματος για την Ελλάδα έχει ως προϋπόθεση την "διευθέτηση του θέματος της ελάφρυνσης του χρέους").
Πρώτο σημείο, η συμφωνία που επετεύχθη είναι "προκαταρκτική συμφωνία σε πακέτο πολιτικής". Σημειώστε και το προκαταρκτικό στοιχείο και το αίτημα συνεκτικότητας του πακέτου.
Δεύτερο σημείο, η Ελλάδα επιβεβαίωσε "πρόθεση να υλοποιήσει άμεσα το πακέτο πολιτικής". (αυτό είναι, πάντως, το πέρασμα των μέτρων από την Βουλή που, ήδη, φαίνεται ότι θα ψηφίσει μετά το ταξίδι Τσίπρα στο Πεκίνο [14-15 Μαΐου]).
Τρίτο σημείο "περαιτέρω συζητήσεις τις επόμενες εβδομάδες" (μένουν βέβαια λιγότερες από τρεις μέχρι το Eurogroup της 22ας Μαΐου) θα συμπληρώσουν την "αξιόπιστη στρατηγική που θα διασφαλίζει την βιωσιμότητα του Ελληνικού χρέους". Στρατηγική λέει το κείμενο, δεσμεύσεις "χρειάζεται" το ΔΝT, κάτι το νομικό προσδοκά και η ΕΚΤ προκειμένου να μας δεχθεί στις αγκάλες της Q.E.
Οι επισημάνσεις αυτές δεν - ΔΕΝ - έχουν την πρόθεση να μειώσουν το "Ουφ!" ανακούφισης που ακούστηκε από πολλές πλευρές για την αποφυγή (μιας ακόμη) προσάραξης του Ελληνικού Προγράμματος. Το οποίο Πρόγραμμα πάντως αποκτά ρυθμίσεις σε υπερ3ετή ορίζοντα, με το 2018 να συνοδεύεται από 2019 και 2020. Υπ' αυτήν την έννοια, το έμμεσο παράπονο του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι βρισκόμαστε ενώπιον 4ου Μνημονίου "χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση" είναι κατανοητό - αν μη τι άλλο επειδή δεν αναιρέθηκε (παρά την διακήρυξή του ότι "αυτή η πολιτική είναι εσφαλμένη, πνίγει την Ελληνική οικονομία, φρενάρει την ανάπτυξη") η πάγια θέση της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης περί συνεχείας του Κράτους. Η οποία σημαίνει - τι άλλο; - τήρηση των ήδη συμπεφωνημένων. Εφόσον, βέβαια, περάσουν την βάσανο της Βουλής.
Κατά τα άλλα, η συμφωνία όπως στήθηκε - με κεντρικούς αρμούς το τέλος των επιδομάτων, την νέα μείωση των συντάξεων και την αύξηση της φορολογικής πίεσης δια της μείωσης του αφορολογήτου (αντίστοιχα: το 2018, το 2019 και το 2020, αν δεν χαθούν ενδιαμέσως οι στόχοι πλεονασμάτων) - έρχεται να αναιρέσει... την πάγια καταγγελία ότι η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ κινείται μόνον με αύξηση φόρων και όχι με μείωση δαπανών! Μπορεί η Κυβέρνηση, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, το Μαξίμου ή τα non-papers αυτό ακριβώς το σημείο να μην το πολυ-τονίσουν, αλλά τόσο η μείωση των συντάξεων (κατά 1% του ΑΕΠ) όσο και το πελέκημα σειράς επιδομάτων (με μερική μόνο αντικατάσταση από το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης) λειτουργούν από το σκέλος των δαπανών. Και... πώς λειτουργούν! Βέβαια , στο σκέλος των δαπανών έρχονται να προστεθούν - υπό τους δρακόντειους όρους υπέρβασης των κατά 3,5+0,2%=3,7% πρωτογενών πλεονασμάτων - τα αντίμετρα. Που άμα έλθουν χωριστά στην Βουλή, θα 'χει ενδιαφέρον να δούμε πώς ακριβώς θα καταψηφισθούν από τα έδρανα της Αντιπολίτευσης.
Τι μένει; Μα... κάτι από ρύθμιση χρέους. Και εκλογίκευση (4-5 χρόνια;) πρωτογενών πλεονασμάτων.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 4/5/2017.

Μια οργανωμένη (;) σύμπτωση

Όπως υπάρχουν οι γνωστοί άγνωστοι και οι άγνωστοι άγνωστοι - οι known unknowns που κανείς μπορεί να τους προϊδει και οι unknown unknowns που βρίσκονται εκτός πεδίου, κάτι σαν μαύροι κύκνοι/black swans - έτσι υπάρχουν και οι οργανωμένες συμπτώσεις, εκείνες που μεριμνά κανείς να προκύψουν, δίπλα στις γνήσιες συμπτώσεις, εκείνες που πραγματικά σου προκύπτουν απροειδοποίητα. Στην κατηγορία των οργανωμένων συμπτώσεων εντάσσονται τον τελευταίο καιρό αρκετά πράγματα στην ταλαιπωρημένη μας Ελληνική πραγματικότητα. Για παράδειγμα, η "σύμπτωση" του αυξημένου πρωτογενούς πλεονάσματος, με την ουσιαστική πλέον λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, με τις οργανωμένες κατασχέσεις κοκ. Αντίστοιχη η "σύμπτωση" τη άφιξης όλο και περισσότερων ειδοποιητηρίων πληρωμής του ΕΦΚΑ με ποσά χαμηλότερα απ' ό,τι προηγουμένως για πολλούς - αρκετά πολλούς - χαμηλών εισοδημάτων, με την υποχώρηση της διαμαρτυρίας/του άγχους για τον Νόμο Κατρούγκαλου/Αχτσιόγλου/Πετρόπουλου...
Όμως εδώ θα θέλαμε να μιλήσουμε για μιαν άλλη σύμπτωση. Πολύ πιο θετική. Που την συναντήσαμε στον Πειραιά , όπου το Ελληνικό Propeller Club με πρωτοβουλία του ακούραστου Γιώργου Ξηραδάκη, μαζί με το Ιταλικό Propeller και υπό την αιγίδα του International Propeller, είχαν οργανώσει ένα διήμερο Forum με θέμα "Λιμάνια, Ναυτιλία, Logistics και Οικονομική Ανάπτυξη". Εκ πρώτης όψεως, η διοργάνωση ηχούσε κάπως θεωρητική και "απομακρυσμένη" από την επικαιρότητα - άλλωστε την πρώτη ημέρα μεγάλο μέρος του Προγράμματος ήταν αφιερωμένο στην ναυτική εκπαίδευση, θέμα που (ακόμη) στην Ελλάδα μένει διακριτικά σε δεύτερο πλάνο, σε σχέση με τα άλλα φλέγοντα της ναυτιλίας.
Άμα όμως κοιτούσε λίγο πιο προσεκτικά την υπόθεση, θα 'βλεπε πρώτα-πρώτα ότι η πρώτη ημέρα του Forum ήταν στο ΚΝΩΣΣΟΣ της Minoan, Ελληνικής μεν σημαντικής ακτοπλοϊκής (Κρήτης και Αδριατικής) όμως κατά πλειοψηφία πλέον συμφερόντων Grimaldi - με τον οποίο, τώρα, υπάρχει αντιπαράθεση για τον έλεγχο της Hellenic Seaways με την Τράπεζα Πειραιώς (από την προηγούμενη διαδρομή Minoan-HS). Να δούμε , εδώ, μια προσπάθεια γεφύρωσης κα προσπεράσματος; Λεπτομέρεια: ένα από τα εμπλεκόμενα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα - της Νάπολης - ακούει στο όνομα Parthenope/Παρθενόπη! Άλλη Ελληνική διάσταση, κι αυτή.
Όμως η δεύτερη ημέρα, αφιερωμένη πιο στενά στα λιμάνια και την ναυτιλιακή κίνηση της Μεσογείου - με οδηγό την ρήση "Η ήρεμη θάλασσα ποτέ δεν έφτιαξε έμπειρους ναυτικούς", για να δείξει την περίοδο αναταραχής, δοκιμασίας και ευκαιριών που έχουμε μπροστά μας - έφερε την συζήτηση αυτή σε άμεση επαφή με τις ευκαιρίες που δημιουργεί ο βηματισμός του Κινεζικού "One belt, One road"/ του νέου Δρόμου του Μεταξιού. Εδώ, ήταν ενδιαφέρουσες οι προσεγγίσεις και του Αλεσσάντρο Πανάρο (του τραπεζικού ομίλου Intesa San Paolο) και του ημετέρου Τάσσου Βαμβακίδη (της Cosco/ΣΕΠ), όμως με γνήσιο καλωσόρισμα και διεξοδική τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα Λιμένων και Ναυτιλιακής Πολιτικής του ΥΠΕΝ Χρήστου Λαμπρίδη.
Πού η σύμπτωση, εδώ; Ότι μόλις πριν λίγες ημέρες είχε κλείσει η διαδρομή ΤΑΙΠΕΔ - που ανάδειξε πλειοδότη το κονσόρτσιουμ DIEP GmbH/Terminal Link SAS/Belterra Investments Ltd γερμανικών, γαλλικών και ρωσικών συμφερόντων (τα τελευταία: Ιβάν Σαββίδη) για το δεύτερο μεγάλο Ελληνικό λιμάνι, εκείνο της Θεσσαλονίκης. Καθώς λοιπόν, για να προχωρήσουμε λίγο παρακάτω, Ιταλοί - η Ferrovie dello Stato - απέκτησαν ήδη τον έλεγχο των Ελληνικών σιδηροδρόμων/της TRAINOΣΕ, προέκυπτε άμεση ευκαιρία ανάπτυξης δραστηριοτήτων logistics και συνδυασμένων μεταφορών. Ενδεχομένως και ελαφράς μεταποίησης στην Ελλάδα.
Οι παρευρισκόμενοι στο Forum Ιταλοί, ακριβώς από τον χώρο της διαχείρισης λιμανιών και των συνδεομένων με αυτή logistics προέρχονταν. Και οι συζητήσεις που πλέχθηκαν αφορούσαν ακριβώς τις παραμέτρους που φέρνουν την Μεσόγειο στο επίκεντρο των διεθνών ροών. τον συνδυασμό του traffic Άπω Ανατολής-Ευρώπης με εκείνο μέσων αποστάσεων (κυρίως: Μαύρης Θάλασσας-Ευρώπης) . την εξέταση "στο μικροσκόπιο" των προθέσεων του New Silk Road των Κινέζων. την επίπτωση του γιγαντισμού των πλοίων, αλλά και της βελτίωσης/ανοίγματος της Διώρυγας του Σουέζ (από δίπλα και τα φαραωνικά σχέδια για "νέο κανάλι" πλάι στον Βόσπορο) . την μεγάλη συζήτηση για την αναδιοργάνωση της λειτουργίας των λιμανιών - από ψηφιοποίηση μέχρι την (πάντα παρούσα!) διάσταση της συμμόρφωσης της γραφειοκρατίας.
Αυτή η συζήτηση - η δεύτερη μέρα του Forum ήταν στο εμβληματικό Μουσείο Liberty - έδειχνε να έχει ουσία και προοπτική. Διόλου τυχαία η κατακλείδα. Γ. Ξηραδάκη: "Υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες στην Ελλάδα. Αλλά κοιτάξτε να κινηθείτε άμεσα, τώρα - μην περιμείνετε για αργότερα που τα κόστη θα ξεφύγουν!". (Μέχρι στο Μέγαρο Μαξίμου έφθασε ο απόηχος του Forum, αντιλαμβανόμαστε).
Ηθελημένη, λοιπόν, αν μη οργανωμένη, αυτή η σύμπτωση...

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 27/4/2017.

Επεξεργαστές νοήματος

Θα μας συγχωρήσει, ελπίζουμε ο αναγνώστης μια καλοπροαίρετη λογοκλοπή - ήδη από τον τίτλο αυτού του σημειώματος. Η έννοια του "επεξεργαστή νοήματος" προκειμένου να περιγραφεί η θεμελιώδης λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, που τείνουν να αποκτήσει την χλωμή λογική μηχανισμών εκλογικής συνάθροισης ανήκει στον Λευτέρη Κουσούλη (στο "Βήμα της Κυριακής").
Περί τίνος πρόκειται; Ασφαλώς όχι περί υποτίμησης της λειτουργίας της διεκδίκησης, κατάκτησης και διατήρησης της εξουσίας από μέρους των κομμάτων, γύρω από άξονες ιδεών και επιλογών (συνεχίζουμε την λογοκλοπή). Όμως όποιος, ιδιαίτερα στα βαριά χρόνια που περνάμε αλλά και όπου στην δημόσια σκηνή ζούμε την άνοδο της απαξίωσης, του θορύβου, της βαβούρας, των ταξιμάτων και των ύβρεων, όποιος επιχειρεί να δραστηριοποιηθεί πολιτικά χρειάζεται/ πρέπει να ανταποκριθεί - επιτέλους! - σε κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο. Να αναζητήσει, προσπερνώντας τις υπεραπλουστεύσεις και τα συνθήματα και τις διαψευσμένες υποσχέσεις, το περιεχόμενο των αληθινών προκλήσεων (Υγεία; Ασφαλιστικό; ανεργία των νέων; δημιουργία θέσεων εργασίας; εξωστρέφεια της παραγωγής;) και των ερεισμάτων προς αναζήτηση κοινωνικής συνοχής.
Παραζαλισμένα στην αντιπαλότητα και την πολεμική για την διεκδίκηση της εξουσίας, ηττημένα από το βάρος των διαδοχικών Μνημονίων, τα κόμματα ακόμη και όταν εκφέρουν λόγο προγραμματικό δεν καταπιάνονται πειστικά με τις προκλήσεις αυτές. Πλην με τρόπο γενικόλογο, περιγραφικό, υποσχεσιακό. Έχει λοιπόν ενδιαφέρον που, σ' αυτό το σκηνικό, έρχεται ένα βιβλίο να κάνει την αντίστροφη πορεία.
Τιτλοφορημένο "Μέση Γη", το βιβλίο αυτό του Θοδωρή Πελαγίδη, γνωστότερου από την "Στιγμή της Στροφής για την Ελληνική οικονομία" (στις αρχές της κρίσης) και από την "Προσοδοθηρία και Μεταρρυθμίσεις" (προτού η κρίση εκδηλωθεί) καθώς και με την συμπόρευσή του με τον Βαγγέλη Βενιζέλο, δηλώνει ευθέως την πολιτική στόχευση: "Η επιστροφή του πολιτικού Κέντρου". Με την περαιτέρω διευκρίνηση ότι εισφέρει και θεωρία αλλά και προτάσεις οικονομικής πολιτικής "για την ανασυγκρότηση της αστικής δημοκρατικής παράταξης".
Εκείνο που διαγιγνώσκει - και εν συνεχεία επιχειρεί να αξιοποιήσει - ο Πελαγίδης, είναι ότι η διάκριση Δεξιάς/Αριστεράς (γι αυτόν πλημμελούς Κεντροδεξιάς/Κεντροαριστεράς) που κουβάλησε στην Μεταπολίτευση το δίπολο Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ έχει εξαντλήσει την αναλυτική της χρησιμότητα. Ότι, δηλαδή μπορεί μεν να ορίζει "διακριτές πολιτικές φυλές" αλλά δεν δίνει πλέον μια διαφοροποίηση πολιτικής ή/και αντιπροσώπευσης διακριτών κοινωνικών συμφερόντων όπως τις πρώτες δεκαετίες Μεταπολίτευσης. Γι αυτόν, "η βαθιά αντίθεση που διαπερνά τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου ήταν ανέκαθεν ανάμεσα στον παλαιοκομματισμό και στην πρόοδο".
Αφήνουμε για λίγο την ανάλυση του Πελαγίδη , για να πούμε το εξής: Όταν ο μακαρίτης ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πρότεινε την έννοια του να γίνουμε άνθρωποι"/"να γίνουμε Ευρώπη": μπορεί να σαγηνεύει ακόμη κάποιους μπορεί να απωθεί άλλους, όμως είχε μια πρόταση. Ότι ο επίσης μακαρίτης Αντρέας πρότεινε μια λογική ένταξης, ενσωμάτωσης των πολλών αλλά και σχετικής ισότητας στην διεκδίκηση της ευημερίας. Προσπερνούμε Κώστα Μητσοτάκη και Κώστα Σημίτη, που κάτι πήγαν να πουν - κάτι από φιλελευθερισμό ο πρώτος, τον διαβόητο εκσυγχρονισμό ο δεύτερος. Όμως είτε δεν τα πίστεψαν αληθινά, είτε κάμφθηκαν στην υπεράσπισή τους (το Ασφαλιστικό...) και αυτοαδειάστηκαν. Ύστερα; Ύστερα "επανίδρυση του Κράτους", "λεφτά υπάρχουν", ολίσθηση από Ζάππεια σε "ισοδύναμα" - πάει κάθε διεκδίκηση περιεχομένου!
Οι σημερινοί πάλι είχαν περιεχόμενο, όχι εύπεπτο για την μεσαία τάξη αλλά δυσάρεστα ουσιαστικό: τον εξισωσισμό και την μεταφορά του βάρους της κρίσης στους "επάνω" Όμως τώρα, τώρα που κι αυτό έφτασε στο όριο του αναζητείται στο παρελθόν και τις αταβιστικές καταβολές της Αριστεράς εκείνο που προδήλως λείπει.
Κατά τον Πελαγίδη λοιπόν μετά την πικρή ωρίμανση που έφεραν τα Μνημόνια, προκύπτει μια επιθυμία για "αλλαγή με περιεχόμενο" που να αγκυρώνεται στην Ευρωπαϊκή προοπτική αλλά και να έχει έναν κρατικό μηχανισμό "που διευκολύνει ή αφήνει [τους πολίτες] ήσυχους να ζήσουν την ζωή τους, παρά να τους ενοχλεί κάθε τόσο". Εκεί, λοιπόν, ο Θ. Πελαγίδης θεωρεί ότι η (απρόσμενη) εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ν.Δ. έδωσε σε μιαν ολόκληρη κατηγορία ψηφοφόρων κάτι πέρα από την "κανονική Ν.Δ." . Κάτι που να ενσωματώνει τους κεντρογενείς ψηφοφόρους.
Η "Μέση Γη" του Πελαγίδη έρχεται να ανοίξει στον χώρο που περιγράφει κατευθύνσεις δημόσιων πολιτικών: από ευκαιρίες απασχόλησης μέχρι Παιδεία και Υγεία, από Μεγάλα Έργα, επενδύσεις και βιομηχανία μέχρι χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα.
Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν έχουμε πεισθεί ότι η τομή Δεξιάς/Αριστεράς - ή έστω ΚεντροΔεξιάς/ΚεντροΑριστεράς - έχει φύγει από την Ελληνική πολιτική πραγματικότητα. Όμως κάθε αναζήτηση νοήματος υπ' αυτήν την έννοια, έχει ενδιαφέρον.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 24/4/2017.

Το μέλλον δεν βρίσκεται στο παρελθόν

Λοιπόν: ούτε η νέα Συνάντηση των Κυριών (Μέρκελ-Λαγκάρντ) παρά τις διαρροές, ούτε η νέα Κορυφή του Νότου "έβγαλαν" κάτι το ωφέλιμο για την Ελληνική υπόθεση. Γίνεται συνεπώς όλο και πιο σαφές ότι όλοι, μα όλοι τους! έχουν εγκατασταθεί στο γύμνασμα που λέγεται "αγορά χρόνου". Θα μας επιτραπεί να διατυπώσουμε την άποψη ότι ούτε και η Εαρινή Σύνοδος ΔΝΤ στις 21-23 Απριλίου, ούτε καν η οριστικοποίηση των στοιχείων για το πρωτογενές πλεόνασμα από την Eurostat στις 24 - δηλαδή ούτε τα όσα ειπωθούν /διακηρυχθούν/συμφωνηθούν σχετικά με τα μεσοπρόθεσμα μέτρα για το Ελληνικό χρέος και για τον δημοσιονομικό χώρο (πρωτογενή πλεονάσματα) ούτε τα όσα αποτελέσουν μια συμφωνημένη βάση για τους περαιτέρω υπολογισμούς όλων των παραπάνω - αποτελούν τον ουσιαστικό χρονικό ορίζοντα.
Ούτε καν το εκλογικό ημερολόγιο των Ευρωπαίων "εταίρων", με τους Γάλλους τώρα άμεσα, τους Γερμανούς το φθινόπωρο είναι το αληθινό κριτήριο. (Ακριβώς εδώ, ειρήσθω εν παρόδω, ήταν η βασική παραχώρηση των "εταίρων" προς την σημερινή Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας. Με την μετακίνηση των όποιων πρόσθετων μέτρων στην 1/1/2019 - το συνταξιοδοτικό - και στις 1/1/2020 - τα φορολογικά, ΑΝ μέχρι το 2018 "βγαίνουν τα νούμερα", η Κυβέρνηση έχει την δυνατότητα να στήσει τον πολιτικό βηματισμό της, εφόσον βέβαια περάσει το θεσμικό εμπόδιο της Βουλής/ της προνομοθέτησης. Και να φέρει την Αξιωματική Αντιπολίτευση στην πρακτική αμηχανία, να εξηγήσει τι απ' όλα όσα δεν θα ψηφίσει η ίδια αλλά θα ψηφισθούν (αν ψηφισθούν...) θα αλλάξει, εφόσον αυτή κερδίσει εκλογές. Και πώς. Με τι σχέσεις με τους Ευρωπαίους "εταίρους".
Πού οδηγούν όλα αυτά; Στην συνειδητοποίηση - θαρρούμε - ότι εκείνος ο πολιτικός χώρος που θα "ξεκρεμάσει" από το παρελθόν και τις ευθύνες και τον τσακωμό, εκείνος που θα περιγράψει που θα ζήσουμε αύριο, εκείνος θα έχει το αύριο! Ως θεμέλιο αυτής της στροφής στο μέλλον, θα συνιστούσαμε να μελετήσουν οι μονομάχοι την ανάλυση του Νίκου Βέττα , του ΙΟΒΕ. Με αφορμή μεν το Brexit, όμως με ουσία το πώς το αύριο διαμορφώνεται.
Ξεκινά η ανάλυσή του από την σχετικά απότομη, πάντως επώδυνη προσγείωση από την φάση συνεχούς μεγέθυνσης σ' όλη την δεκαετία του ΄80 και του ΄90 - μέχρι περίπου και το 2000. Σ αυτήν την περίοδο ο συντονισμός (α) της επίδρασης των νέων τεχνολογιών (ιδίως της ψηφιακής πραγματικότητας) στην παραγωγή, (β) της κατάρριψης των εμποδίων τόσο στο διεθνές εμπόριο όσο και συνολικά στην κινητικότητα (NAFTA, "άνοιγμα" της Ασίας, πτώση του Τείχους/ενοποίηση της Ευρώπης) και (γ) μιας γενικής πολιτικής σταθερότητας, έφερε μια συνολική ευημερία, με ετήσιους ρυθμούς αύξησης της τάξης του 2-3%.
Όταν, στο γύρισμα της χιλιετίας, η επίδραση αυτών των τριών παραγόντων εξασθένησε, τότε ζήσαμε για κάποια χρόνια μέσα από δανεισμό/μόχλευση. Αυτό μας έφθασε, χοντρικά, μέχρι και το 2008. Η συνέχεια είναι γνωστή: με διαφοροποιημένο τρόπο, αλλά παράλληλα, οι χώρες ολίσθησαν σε ανάσχεση, ύστερα σε κατήφορο με την χρηματοπιστωτική κρίση και την απομόχλευση που αυτή έφερε. Η αναζήτηση του "τις πταίει" έφερε ως "ένοχο" στις ΗΠΑ τους Μεξικάνους ή τις Κινεζικές εισαγωγές ( με αποτέλεσμα τον Τραμπ), Στην Μεγάλη Βρετανία τον Πολωνό υδραυλικό και την γραφειοκρατία των Βρυξελλών (με αποτέλεσμα το Brexit). Σ' εμάς το φαινόμενο "φταίνε όλοι οι άλλοι" (με αποτέλεσμα να αλλάζουμε Κυβερνήσεις σαν τα πουκάμισα, με αρνητική ψήφο...), και συνεχή προσπάθεια να γυρίσουμε το ρολόι πίσω.
Το κύριο ζήτημα, τώρα, είναι η εγκατάσταση Μεγ. Βρετανίας, "Ευρώπης" συνολικά και (αυτό ενδιαφέρει εδώ, στο επιχείρημά μας) εμάς στην ακρούλα που λέγεται "Ελλάδα", σε μιαν μη-γραμμική εξέλιξη όπου η πίεση στα εισοδήματα φέρνει βλάβη στα πολιτικά συστήματα. Αυτή με την σειρά της δυσκολεύει την επεξήγηση στους λαούς του τι συμβαίνει (και τι αυτό σημαίνει: παράδειγμα το Ασφαλιστικό). Καθώς και την εγκατάσταση στο προσκήνιο μιας εντεινόμενης ανασφάλειας.
Ειδικά στην Ελλάδα, την πολυτραυματισμένη από την δική της κρίση, το πώς θα επεξηγηθεί όχι απλώς ότι δεν υπάρχει εύκολη λύση αλλά και ότι επιστροφή στο παρελθόν αποκλείεται τελείως, είναι η αληθινή πολιτική πρόκληση. Οι ΚεντρικοΕπιτροπάριοι του ΣΥΡΙΖΑ, την περασμένη Κυριακή, αυτό το πέρασαν εντελώς ξώφαλτσα: το αγκάλιασμα με το παρελθόν δεν λέει να τους φύγει. Στην Ν.Δ. του Κυριάκου Μητσοτάκη και στην ΔηΣυμπ/ΠΑΣΟΚ με τις μνήμες περασμένων εποχών, η λογική του "δεν ψηφίζω τίποτε!" και διεκδικώ όπως τα πεντάχρονα το τόπι τους ( "Εκλογές! Εκλογές! Εκλογές!") εγκαθιστά στην σπαρακτική αναζήτηση μέλλοντος στο παρελθόν.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 13/4/2017.

Ένα νέο σκηνικό στήνεται

Με το διαπραγματευτικό (λέμε τώρα...) τημ της Ελληνικής πλευράς -Τσακαλώτος, Χουλιαράκης, Αχτσιόγλου - στις Βρυξέλλες για μια τελική προσπάθεια, με αρκετά τελεσιγραφική πίεση των "εταίρων" προς την Αθήνα μην και δεν "χαθεί" εντελώς το Eurogroup της 7ης Απριλίου (ειλικρινά, πιστεύουμε ότι η προσπάθεια είναι άλλη• να αποφύγει η Αθήνα το εύκολο blame game, να δείξει πώς έκανε "ό,τι είναι δυνατόν" κλπ), είναι απαραίτητο να μην χάσει κανείς από το φόντο των πραγμάτων μερικά βασικά στοιχεία.
Δείτε ήδη την προ εβδομάδων διαρροή έκθεσης του Finanzministerium στην κατεστημένη οικονομική Handelsblatt και στην αντίστοιχη έγκυρη πολιτική Die Welt, έκθεση εσωτερικής χρήσης που ανέλυε ότι ακόμη και πάγωμα σε χαμηλό επίπεδο των επιτοκίων για το Ελληνικό χρέος θα ισοδυναμούσε με απώλεια πόρων 120 δις ευρώ σε βάθος 30ετίας - άρα, πώς να θεωρηθεί βάση για διαπραγμάτευση;
Δείτε , λίγο αργότερα, στην πολύ πιο λαϊκή - αλλά πελώριας κυκλοφορίας - Bild την αναφορά στην δοκιμασία του Land της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας (που έχει εκλογές σε λιγότερο από δυο μήνες, χαρακτηρίζεται δε από υψηλό χρέος 180 δις, τόσο ώστε να περιγράφεται ως "Η Ελλάδα της Γερμανίας"...) , με την επισήμανση ότι εκεί οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης είναι το αληθινό πρόβλημα για την αντιμετώπιση του χρέους. Ενώ, την ίδια στιγμή, η Handelsblatt επανέφερε στην δημόσια συζήτηση εκείνο που οι Γερμανοί προτιμούν να ξεχνούν : ότι η ανασυγκρότηση της ηττημένης χώρας τους είχε ως προϋπόθεση το γενναίο haircut του υπέρογκου χρέους τους, το 1953.
Πάμε τώρα ένα βήμα πιο κοντά: με συνέντευξή του (στο ΕΘΝΟΣ) ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθάρισε ή επιχείρησε να ξεκαθαρίσει - ότι τα μέτρα για μετά το 2018/μετά δηλαδή το τρέχον Πρόγραμμα/Μνημονιο-3, ακόμη και αφού συμφωνηθούν και ψηφισθούν, θα πάνε για εφαρμογή (με δική του Κυβέρνηση, εννοείται) μόνον αφού οι "εταίροι" συμφωνήσουν σε - ουσιώδη - μέτρα που να επιφέρουν ελάφρυνση του χρέους. Συν, προσέξτε το αυτό, αφού παρόμοια μέτρα προχωρήσουν σε εφαρμογή. Αυτή η θέση έρχεται να αντιστρέψει εκείνο που οι "εταίροι" (=η Γερμανία) έθεταν πιεστικά τελευταίως, ότι δηλαδή ακόμη κι αν τα έως τώρα συμφωνημένα σε επίπεδο Κορυφής προέβλεπαν "κάτι ουσιαστικό" για το Ελληνικό χρέος υπό την έννοια μεσοπρόθεσμων διαρρυθμίσεων, αυτό θα είχε ως προαπαιτούμενο το κλείσιμο της τωρινής αξιολόγησης ΚΑΙ την εφαρμογή των μέτρων από Ελληνικής πλευράς. Πέραν τούτου, και η συζήτηση (πόσο μάλλον η εφαρμογή) μέτρων για το χρέος θα ολίσθαινε για την επόμενη Γερμανική Κυβέρνηση, δηλαδή θα άρχιζε μετά τις Γερμανικές εκλογές του φθινοπώρου κάτι θα ολοκληρωνόταν "κάποτε" μετά το τέλος του Μνημονίου-3.
Να προσθέσουμε μια διάσταση που, περιέργως, άργησε να προσεχθεί: γυρίζοντας έτσι την διαπραγματευτική λογική ανάποδα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός έφερνε και την Αξιωματική Αντιπολίτευση σε ευαίσθητη θέση. Πώς αυτό; Σε μια προσπάθεια (α) να αποστασιοποιηθεί εντελώς από τα δύσκολα και τα βαριά που είναι να συμφωνηθούν τώρα (αν δεν πρόκειται να "τα σπάσουμε" με τους δανειστές και (β) να δείξει σοβαρότητα και αξιοπιστία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ναι μεν αρνείται να ψηφίσει οτιδήποτε όμως ταυτόχρονα διακήρυξε ότι, από αίσθηση ευθύνης, συνέχειας του Κράτους κοκ δεσμεύεται να εφαρμόσει όσα θα έχουν συμφωνηθεί (βέβαια επιφυλασσόμενος να διαπραγματευθεί βελτιώσεις κοκ: θυμηθείτε το σκηνικό 2012...). Αν τώρα υποτεθεί ότι η τοποθέτηση Τσίπρα για το μετά το 2018 ισχύει, τότε τι θέση έχει η (δημοσκοπικά προπορευόμενη, πολύ προπορευόμενη ακόμη και σε δημοσκόπηση Palmos/TVXS) Αξιωματική Αντιπολίτευση; Θα εφαρμόσει τα συμφωνημένα και χωρίς μέτρα για το χρέος;
Κάπου εκεί, και ενώ τα πράγματα φθάνουν στο Eurogroup με περίπου τελεσίγραφο προς την Ελλάδα, έχουμε το ΔΝΤ το οποίο αφενός σκλήρυνε την στάση του στα εργασιακά, αφετέρου επιμένει τα όποια μέτρα για το Ασφαλιστικό - με κατάργηση της "πονηρής" προσωπικής διαφοράς Κατρούγκαλου - να έρθουν πίσω, στο 2019, και να μην μείνουν σπαστά για 2019-20 ή -21. Μην ξεχνάτε το επιχείρημα - κατά το ίδιο ΔΝΤ ! - ότι μετά το 2019 δεν ξέρουμε τι Κυβέρνηση θα έχει η Ελλάδα. Είναι το ΔΝΤ που, υποτίθεται, ήθελε κάτι σαν εγγύηση από την ΝΔ και τα λοιπά κόμματα ότι θα στήριζαν τα προς νομοθέτηση, τώρα, μέτρα...
Δεν ξέρουμε αν θα συμφωνήσει μαζί μας ο αναγνώστης, αλλά έχουμε την αίσθηση ενός νέου σκηνικού να στήνεται σιγά-σιγά. Θα σταθεί όρθιο; Αυτή είναι άλλη υπόθεση!

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 7/4/2017.

Μετά τις καθυστερήσεις

Μπορεί σ' εμάς οι διαπραγματεύσεις για την διαβόητη - πλέον - αξιολόγηση του Μνημονίου-3 να γράφουν καθυστέρηση, μεγάλη καθυστέρηση, αυτάρεσκα (θα'λεγε κανείς) συνεχιζόμενη καθυστέρηση.
Μπορεί ενδοκυβερνητικά η καθυστέρηση αυτή να δημιουργεί εντάσεις, σταθερά διαψευδόμενες, όμως... εντάσεις. Μπορεί στην Αξιωματική Αντιπολίτευση , η οποία βλέπει τα δημοσκοπικά της ποσοστά να της υπόσχονται έως και αυτοδυναμία στις προσεχείς κάλπες (βέβαια εδώ εμφιλοχωρεί μια ουσιώδης λεπτομέρεια : τα πολιτικά αποτελέσματα τα φέρνουν οι κάλπες , οψέποτε, κι όχι οι δημοσκοπήσεις ) , να θεωρεί ότι η πίεση στην οικονομία από την καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις και - κυρίως - από την ανασφάλεια που "χτίζει" και πάλιν η καθυστέρηση θα εμπεδώσει, τελικά, το πολιτικό αυτό αποτέλεσμα. Μπορεί, ακόμη, η ελάσσων Αντιπολίτευση, η Κεντροαριστερά που βρίσκεται συνεχώς υπό υπαρξιακή αμφιθυμία (σε απλά Ελληνικά: δεν καταφέρνει να το αποφασίσει "με ποιον θα πάει και ποιον θα αφήσει"), να αντιμετωπίζει την ίδια αυτη καθυστέρηση με μεγαλύτερη ανησυχία: άμα οι δυνάμεις σου γίνει φανερό - δημοσκοπικά πάντα... - ότι δεν είναι απαραίτητες για την διακυβέρνηση στο αύριο, όποτε το αύριο αυτό έρθει, τότε ο κάθε πολιτικός σχεδιασμός προσλαμβάνει στοιχηματιστικό περιεχόμενο! Όσο για τους επιχειρηματικούς κύκλους, αλλά και για τον μαγικό μας κήπο των μήντια, η ίδια αυτή καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις πάει να γίνει μια κλειστή αίθουσα με πολλαπλούς καθρέφτες και με συνεχή ηχώ: το μήνυμα που εκπέμπεται σου επιστρέφει πολλαπλασιασμένο, σε σημείο να σε ζαλίζει.
Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Επειδή, βλέπετε, στον "έξω κόσμο" - σε εκείνο των κυριότερων συντελεστών του Ελληνικού ζητήματος, στην Τρόϊκα/Κουαρτέτο, στο EuroWorking Group, αλλά και (όσο μπορεί να εμπιστευθεί κανείς τα σινιάλα απο τα πιο πολιτικά κέντρα) σε Βερολίνο και σε Φρανκφούρτη /ΕΚΤ και σε Ουάσιγκτων/ΔΝΤ - η ανησυχία είναι πολύ λιγότερο παρούσα. Το δίχτυ ασφαλείας, που ήδη από την Συνάντηση Κορυφής των Κυριών (Μέρκελ-Λαγκάρντ) φάνηκε να απλώνεται για την Ελλάδα, όσο πάει το πράγμα συγκεκριμενοποιείται.
Τι θα πει αυτό; Θα πει, άμα ξεκινήσουμε από το τέλος προς την αρχή, ότι οι διαβόητες επίσης "αγορές" έχουν αρχίσει να δέχονται ότι η Ελληνική υπόθεση (που ΔΕΝ προχώρησε το 2014 με την άτυχη έξοδο της Ελλάδας που συνέπεσε με Πορτογαλικό υποτροπιασμό, κι ύστερα εγκαταλείφθηκε από την Κυβέρνηση Σαμαρά) μπορεί να περπατήσει με την δική τους βοήθεια στο β΄εξάμηνο του 2017. Πειραματικά, ασφαλώς. Με τεχνική στήριξη, ασφαλώς (το αντίστοιχο της υπεσχημένης πιστωτικής γραμμής του 2015...). Με την Rothschild αντί της Lazard στο πηδάλιο, και στα arranger fees βέβαια. Με την αποδοχή από την ΕΚΤ των διαβεβαιώσεων του Eurogroup ότι το Ελληνικό Πρόγραμμα θα βρίσκεται on-track. Με τη αποδοχή από το ΔΝΤ των αντίστοιχων διαβεβαιώσεων Eurogroup αλλά και της σκιαγράφησης-συν-κάτι-ακόμη μεσοπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης για το Ελληνικό χρέος που να το καθιστούν τεχνικά βιώσιμο/εξυπηρετήσιμο με την νέα προσέγγιση που έχει γίνει του συρμού στην διεθνή συζήτηση περί χρέους.
Πηγαίνοντας, τώρα, από το τέλος προς την αρχή, γίνεται αισθητή μια τάση για άμβλυνση του βαθμού συμμετοχής του ΔΝΤ στο Ελληνικό Πρόγραμμα, ενδεχομένως με την απόσυρση/αντικατάσταση μέρους του δανεισμού που το Ταμείο έχει δώσει (ώστε, μέσω ESM, να πέσουν και τα επιτόκια που πληρώνει η Ελλάδα και να βελτιωθεί το προφίλ αποπληρωμών), όχι όμως με την λογική της παραμονής του Ταμείου ως "τεχνικού συμβούλου" και μόνον που εννοούσε η Αθήνα.
Μαντεύουμε την απορία του αναγνώστη: "Μα, αυτά δεν έχουν ως προϋπόθεση το τεχνικό κλείσιμο της αξιολόγησης , την εκπλήρωση των προαπαιτούμενων , την προνομοθέτηση μέτρων για το 2018+ κλπ.;". Εδώ ακριβώς μπαίνει στην μέση η πολιτική διάσταση. Όχι όπως την εννοούμε εμείς, αλλά όπως την εννοούν εκείνοι! Η ίδια η λογική του διχτυού ασφαλείας δεν αφορά την Ελληνική Κυβέρνηση. Αφορά την Ελληνική Δημοκρατία. Δηλαδή όποιον βρεθεί να έχει τις ευθύνες των πραγμάτων, και τούτο ΑΦΟΥ προσπεραστεί η εκλογική αναταραχή στην Ευρώπη του 2017. Εάν το σημερινό κυβερνητικό σχήμα δείξει να τα βγάζει πέρα στους μήνες που έρχονται, εάν δεν προκύψει καμιά ανατροπή στο σκέλος των εσόδων/του πλεονάσματος ή υποχώρηση - αισθητή - των ρυθμών ανάπτυξης, τότε έχει καλώς (για το κυβερνητικό σχήμα). Εάν όχι, θα αναζητηθούν σχήματα που τώρα θεωρούνται αδιανόητα (αν και τα μουρμουρητά για ψήφιση στην Βουλή με ευρύτερη πλειοψηφία δεν κατασιγάζονται με τους όρκους Κ. Μητσοτάκη ότι θα καταψηφίσει ή και τις προτάσεις π.χ. Α.Λοβέρδου περί αποχώρησης της Αντιπολίτευσης, σύσσωμης), όμως θυμηθείτε και το 2011-12...

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 16/3/2017.

Συζητώντας για παραγωγική ανασυγκρότηση

Θα την θυμούνται για καιρό, στην Κυβέρνηση, την σκηνοθεσία του Υπουργικού Συμβουλίου της περασμένης Δευτέρας! Όπου - με επίσημο αντικείμενο την συζήτηση για "παραγωγική ανασυγκρότηση" - είχε σχεδιαστεί ο Πρωθυπουργός να καλωσορίσει την επάνοδο της Ελληνικής οικονομίας στην ανάπτυξη, την "αναπτυξιακή στροφή" με βάση την (κατά Δήμο Παπαδημητρίου) Growth Strategy, 30 σελίδες πράγμα. Που, μαζί με υπόσχεση για υποχώρηση της ανεργίας (στόχος: μείωση κατά 10 μονάδες μέχρι το 2020!), παράλληλα με "δίκαιη ανάπτυξη", από δίπλα και εκμετάλλευση της γεωστρατηγικής θέσης της χώρας, ακούγεται ούτως ή άλλως λιγάκι όπως η προσευχή των αγγέλων προς τα άστρα των δεσποινίδων της καλής κοινωνίας λησμονημένων εποχών.
Ήρθε όμως η τραγικά άβολη - αν και... προγραμματισμένη - ανακοίνωση των στοιχείων για αισθητή υποχώρηση του ΑΕΠ στο δ' 3μηνο του 2016 και η σούπα χάλασε. Άσχημα. Περισσότερο επικοινωνιακά - για να' μαστε ειλικρινείς - παρά ουσιαστικά/σε όρους διαπραγμάτευσης, καθώς οι Τροϊκανοί (και μάλιστα το ΔΝΤ) ουδέποτε επρόκειτο να προσαρμόσουν τις δικές τους προβλέψεις για ανάπτυξη με βάση προσωρινές ή έστω αναθεωρημένες εκτιμήσεις για ... ένα 3μηνο ΑΕΠ.
Ας είναι. Στην Κυβέρνηση, το γεγονός και μόνον ότι το σκέφτονται και μιλούν για παραγωγική ανασυγκρότηση - όχι, δε, με όρους της εποχής Παναγιώτη Λαφαζάνη, πρώτου φερώνυμου υπουργού στο ξεκίνημα ΣΥΡΙΖΑ - είναι ενθαρρυντικό. Θα μας επιτραπεί όμως να σταθούμε, εδώ, σε μια παράξενη σύμπτωση : την ίδια μέρα με το Υπουργικό Συμβούλιο για την παραγωγική ανασυγκρότηση, γινόταν (σε μια αληθινά κατάμεστη από ανθρώπους των επιχειρήσεων αίθουσα του Royal Olympic), μια ιδιότυπη παρουσίαση/συζήτηση με θέμα "Ο ρόλος των Ελληνικών παραγωγικών επιχειρήσεων στην ανασυγκρότηση της χώρας".
Την διοργάνωση έκανε το ΡΕΥΜΑ (το ακρωνύμιο είναι από το Ριζοσπαστική Ευρωπαϊκή Μεταρρυθμιστική Ανασυγκρότηση), που στοιχείται γύρω από τον Θανάση Σκορδά ο οποίος είχε διατελέσει υφυπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας επί Κυβέρνησης Σαμαρά/Βενιζέλου και "πλήρωσε" απομακρυνόμενος (μαζί και με τον Κωστή Χατζηδάκη) την "Συριζοποίηση" της τότε Κυβέρνησης μετά τις Ευρωεκλογές, καθώς φορτώθηκε το - υποτιθέμενο - πολιτικό κόστος από την προσπάθεια να προχωρήσουν κινήσεις λογικής όπως στις εμπορικές μισθώσεις ή σε θέματα εργαλειοθήκης ΟΟΣΑ.
Στην συνάντηση αυτή, το ΡΕΥΜΑ παρουσίασε την κίνηση ΕΛΛΑ-ΔΙΚΑ ΜΑΣ , μια άλλη πρωτοβουλία επιχειρήσεων οι οποίες προβάλλουν την εμμονή τους στην Ελληνική ταυτότητα: παραγωγή κυρίως στην Ελλάδα - φορολογική έδρα στην Ελλάδα - ιδιοκτησία κυρίως Ελληνική.
Την λογική και την στόχευση της κίνησης ανέλυσαν βασικοί εμπνευστές της, Άγις Πιτσιόλας της Agrino και Πλάτων Μαρλαφέκας της Λουξ. Μετέχουν σειρά βιομηχανιών, ιδίως από τον χώρο τροφίμων/ποτών (ΕΨΑ, Ζσγόρι, Νιτσιάκος, Νήσος, Ήλιος, Βίκος, Ζυθοποιία Αταλάντης, Ούζο Βαρβαγιάννη, Κύκνος, Γεροβασιλείου), αλλά και SKAG, Ευρωχαρτική, Writing Fields από τα είδη γραφείου. Το να ακούει κανείς τον λόγο περί επιχειρηματικότητας από ανθρώπους που πέτυχαν, που άντεξαν/αντέχουν, που θέλουν να συνεχίσουν με την βάση αυτή Ελληνικής ταυτότητας έχει - θα συμφωνήσει ο αναγνώστης - μεγαλύτερο ενδιαφέρον απ' όποια μελέτη McKinsey/ΙΟΒΕ/ΚΕΠΕ ή όποια πολιτική πρόθεση.
Δυο άλλοι συμμετέχοντες στην διοργάνωση , ο Γιώργος Μπάλτας της ΑΣΟΕΕ /Οικονομικού Πανεπιστημίου και ο Μανωλης Αγγελάκας από τον τομέα του φαρμάκου (και Ευρωβουλευτής ένα φεγγάρι) στράφηκαν γενικότερα στο τι υπήρξε "η Ελλάδα που παρήγε" ο πρώτος με έμφαση στο τι μπορεί/τι πρέπει να σημαίνει το Made in Greece στο τι περιμένουν από την Πολιτεία, μάλλον τι χρειάζονται να δουν την Πολιτεία να αποφεύγει ο δεύτερος.
Εκείνο που η συνολική αυτή συζήτηση έφερε στην επιφάνεια - με κάποιες στιγμές να θυμίζουν πολιτική κινητοποίηση, ιδίως στα εισαγωγικά σχόλια του Θανάση Σκορδά - ήταν ότι όταν το θέμα της παραγωγικής ανασυγκρότησης έρχεται απ' αυτήν το φόρουμ στο προσκήνιο όχι σχεδιαστικά, ούτε με την μορφή πολιτικών προθέσεων, αλλά από τις ίδιες τις παραγωγικές επιχειρήσεις, προσλαμβάνει ένα πολύ διαφορετικό περιεχόμενο.
Όταν δηλαδή αναλύεται η καταναλωτική συμπεριφορά - το πώς ο πιεσμένος πλέον καταναλωτής "κοιτάζει" προς τα Ελληνικά προϊόντα - , όταν διερευνάται το πώς οι εξαγωγές προχωρούν μεν κατ' όγκον, όμως οι τιμές τους συμπιέζονται στην διεθνή αγορά ώστε το τελικό εξαγόμενο να χωλαίνει, όταν ακόμη προσεγγίζεται το ζήτημα της φορολογικής έδρας και πώς μια επιχείρηση μπορεί να "επιζήσει" χωρίς να μετακινηθεί κι ακόμη περισσότερο χωρίς να μετακινήσει την παραγωγή της "αδειάζοντας" την απασχόληση, η συζήτηση προερχόμενη από το κοινό αυτό βαραίνει. Ουσιαστικοποιείται. Στο ερώτημα αν μεταξύ των επισήμων κέντρων "ακούει κανείς;", η απάντηση ευγενικά αρνητική.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτμεπορική" στις 9/3/2017.

Επιμονή στα "κόκκινα δάνεια"

Πριν μερικές εβδομάδες, είχε "σηκωθεί" διεθνώς - αλλά και σ' εμάς, στην Ελληνοελληνική συζήτηση - το θέμα του Grexit. Ύστερα πήγε πίσω. Τώρα σηκώνεται σχεδόν γενικευμένα η υπόθεση των "κόκκινων δανείων", που ας μην το παραβλέπουμε ανακινεί συνολικά το ζήτημα των τραπεζών/του χρηματοπιστωτικού τομέα. Μέχρι και ο Αλέξης Τσίπρας τοποθετήθηκε σχετικά, στην Ελληνική Ένωση Τραπεζών.
Με την κουραστική κανονικότητα Κάτωνα του Πρεσβύτερου (εκείνου του περίεργου που κάθε τόσο παρενοχλούσε την Ρωμαϊκή Σύγκλητο από την μακαριότητά της, καταλήγοντας κάθε ομιλία του με το ότι έπρεπε να ασχοληθεί με την Καρχηδόνα/"Carthago delenda est"), σε κάθε δημόσια τοποθέτησή του και με κάθε αφορμή ο Γιάννης Στουρνάρας επανέρχεται στο θέμα. Η προγραμματισμένη άφιξη στην Αθήνα, παράλληλα με την Τρόικα για το δέσιμο (υποτίθεται) της δεύτερης αξιολόγησης του Μνημονίου-3, και της κυρίας Ντανιέλ Νουί του SSM απλώς λειτουργεί σαν βουκέντρα. Και τούτο ενώ το ζήτημα των κόκκινων δανείων το έχει ήδη ξαναρίξει ως βόμβα βυθού το ΔΝΤ, το οποίο έθετε συνολικά ζήτημα κεφαλαιακής επάρκειας ων συστημικών τραπεζών, "δείχνοντας προς νέα ανακεφαλαιοποίηση" κατά διεθνή Μέσα.
Τα στοιχεία γνωστά: τα μη-εξυπηρετούμενα ανοίγματα έχουν αισίως προσπεράσει το 45% του συνόλου των δανειακών χαρτοφυλακίων (με τις μικρομεσαίες έως μικρές επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες από 60% μέχρι 68% , αντιστοίχως). Ακόμη και τα ενυπόθηκα στεγαστικά - εκεί δηλαδή όπου η διακινδύνευση από την μη-εξυπηρέτηση θεωρούνταν αμεσότερη, λόγω ακριβώς της υποθήκης - να πλησιάζουν τον μέσο όρο με 41,5% , ενώ μόνον ο παγωμένος δανεισμός των "μεγάλων" (με ελληνικά μέτρα...) επιχειρήσεων μένει κάτω από το 30%.
Εδώ, η συνήθης απάντηση από την επίσημη Ελληνική πλευρά - ας πούμε της Κυβέρνησης που διαπραγματεύεται με τους "εταίρους" - είναι ότι προωθούνται διάφορες νομοθετικές παρεμβάσεις: μηχανισμός εξωδικαστικού συμβιβασμού, ειδική ασυλία για τραπεζικά στελέχη ώστε να προχωρούν σε ρυθμίσεις, ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί. Δυστυχώς, η τεχνοδομή των τραπεζών ούτε τον Κώδικα Δεοντολογία/τυφλοσούρτη της Τράπεζας της Ελλάδας αξιοποίησε, ούτε σε ουσιαστικές ρυθμίσεις τόλμησε/ θέλησε/δέχθηκε να προχωρήσει. Και αυτό, τελικά βοήθησε ώστε να ριζώσει η πρακτική των "στρατηγικών κακοπληρωτών" στα επιχειρηματικά δάνεια (άνω των 50.000) και να επεκτείνεται στα στεγαστικά.
Σπαρακτική, συνεπώς, απλοϊκότητα είχε και η - με όλη την αναμενόμενη επίσημη φλυαρία - εκκίνηση λειτουργίας του πρώτου ΓΕΔ , θεσμού με τον οποίο επιχειρείται η "ρύθμιση λιανικής" στα στεγαστικά και τα καταναλωτικά δάνεια ιδιωτών. Είναι το πρώτο από τα σχεδιασμένα 120 Γραφεία Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών, που θα σπαρθούν ανά την επικράτεια με προγραμματισμένη φιλοδοξία να εξυπηρετούνται κάθε χρόνο 40.000 (σαράντα χιλιάδες) δανειολήπτες με συμβουλές και διαμεσολάβηση, ώστε να ρυθμίζουν τα χρέη τους που βρίσκονται κοκκινισμένα. Δεν σταματάει, δε, εδώ η παροχή υπηρεσιών (που ξεκινάει Μάρτιο του 2017 για ένα φαινόμενο το οποίο άρχισε να "φορτώνει" από το 2013 - σημειώστε το κι αυτό) προς τον πολίτη. Μέσα από ηλεκτρονική πλατφόρμα που στήνεται τώρα - και που, είμαστε βέβαιοι, θα εγκαινιασθεί και αυτή με την πρέπουσα δημοσιότητα και προβολή σε κάποιους μήνες - οι 250 υπάλληλοι των ΓΕΔ θα κληθούν να διαφωτίζουν μέχρι και 1.800.000 ενδιαφερόμενους στα επόμενα χρόνια, στο keyd.gov.com.
Ο θριαμβικός τόνος που οι εμπνευστές της - εκσυγχρονιστικής, όντως - προσπάθειας προκειμένου να γίνει "κάτι" στον χώρο των κόκκινων δανείων, διαψεύδεται από το ότι εδώ, γίνεται κυρίως δήλωση προθέσεων και διαχείριση εικόνας.
Αν οι τράπεζες και οι άνθρωποι τους δεν ξεκουνηθούν από την θέση της (ευγενικής ή αγριωπής) άρνησής τους να καταπιαστούν, φάκελο με φάκελο, με την ρύθμιση εξατομικευμένων δανείων, αν δεν δουν αληθινά ποιος μπορεί να εξυπηρετήσει και ποιος όχι, ποιος ξανοίχτηκε εύλογα και βρέθηκε "κρεμασμένος" (γιατί έχασε την δουλειά του, ενδεχομένως και η γυναίκα του. γιατί κατέρρευσε η ζήτηση στην μικρή δουλειά του. γιατί τον κλάδεψαν τα capital controls), αν δεν ξεσκαρτάρουν στα σοβαρά την νέα γενιά στρατηγικών κακοπληρωτών, τότε δεν γίνεται τίποτε.
Τίποτε εκτός από ευπρεπή εγκαίνια. τίποτε εκτός από δημόσιες εκδηλώσεις. τίποτε εκτός από σώου προς τους Τροϊκανούς και προς τον SSM ότι "κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν" και από επεξηγήσεις προς τους πολίτες ότι.... "είμαστε κοντά σας, στο πλάι σας" με το ημι-υπονοούμενο "στην προσπάθειά σας να ξεφύγετε από τα νύχια των τραπεζών".
Διόλου τυχαία, τα ΓΕΔ θα ωριμάσουν σε (αναγκαστικά!) προεκλογική περίοδο, σκεφτείτε το κι έτσι. Μήπως και η επίσκεψη Αλέξη Τσίπρα στην ΕΕΤ έτσι θέλει να ακουστεί;

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 4/2/2017.

Ξεκαθαρίσματα εννοιών

Όσο θα περιμένουμε - και θα περιμένουμε βδομάδες, ίσως και μήνες! - μέχρι να ξεκαθαρίσει τι τελικά συμφωνήθηκε στο Eurogroup του Φεβρουαρίου και στην Κορυφή των Κυριών (μαζί και με λίγον Γιουνκέρ, εντάξει!) για την Ελλάδα, δεδομένου ότι... τώρα ξανάνοιξε, απλώς, η διαπραγμάτευση και τίποτε δεν έκλεισε (όπως επιχειρείται να ειπωθεί), θα έλθουμε με μια ιδιαίτερα ταπεινή πρόταση στον αναγνώστη. Να σταματήσει να ασχολείται με όσα του λένε, από τους αυτάρεσκους κυβερνητικούς στην Αθήνα μέχρι τον αυτοτρολλαριζόμενο Βόλφγκανγκ Σώϋμπλε στο Βερολίνο, από τους αμήχανους αντιπολιτευτικούς πάλι στην Αθήνα μέχρι την κακοφωνία των Βρυξελλών, από τις φίλαθλες τοποθετήσεις των Ελληνικών μήντια ("μας ταπώσανε", "τους σκίσαμε") μέχρι τις σταθερά με καθυστέρηση φάσης αναλύσεις των διεθνών, έγκυρων κοκ Μέσων (που ώρες μετά την σχεδόν κατάληξη για Grexit, "είδαν" νέο success story, ήδη επανήλθαν σε ζόφο και ανασφάλεια).
Προτείνουμε, λοιπόν, στον αναγνώστη να κάτσει παρέα μαζί μας να ξαναδεί μερικές θεμελιώδεις έννοιες. Ώστε όχι να συμφωνήσει μαζί μας ή με οποιονδήποτε αναλυτή ή πολιτικό τενόρο, αλλά τουλάχιστον να έχει κάτι σαν μίτο της Αριάδνης όσο τα πράγματα θα προχωρούν στον λαβύρινθο των διαπραγματεύσεων. (Υπάρχει Μινώταυρος/Grexit ή πολιτική κατάρρευση κάπου γύρω; Αληθινά κανείς δεν το γνωρίζει). Στην προσπάθεια αυτή, ας αρυσθεί καρτερία από Σαίξπηρ: "Words, words, words" από τον Άμλετ (Πράξη δεύτερη, σκηνή 2, διάλογος με τον Πολώνιο): λόγια, λόγια, λόγια. αλλά και σωφροσύνη από το αρχαίο γνωμικό, μέσω Δημοσθένη "Προς γαρ το τελευταίο εκβάν έκαστον των πριν υπαρξάντων κρίνεται" (νομίζουμε σε κάποιον Ολυνθιακό): η τελική έκβαση κρίνει ο,τιδήποτε προηγήθηκε.
Πρώτα-πρώτα, λοιπόν τι θα πει "συμφωνία": όπως έχει έρθει το πράγμα, συμφωνία είναι η σύμπτωση των μερών που κάθε φορά κάθονται στο τραπέζι - άλλοτε προσέρχεται το ΔΝΤ, άλλοτε όχι. άλλοτε ανεβαίνει ο ρόλος της ΕΚΤ, άλλοτε υποχωρεί, ομοίως του ESM. άλλοτε αφήνεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μιλήσει, άλλοτε παραμερίζεται. άλλοτε η Ελλάδα βρίσκεται στο τραπέζι, άλλοτε αφήνεται στον προθάλαμο (κακό, άλλ' έτσι είναι) - να συνεχιστεί η διαδικασία, να αφεθούν τα πράγματα να τρέχουν. Κάθε απόφαση, κάθε συναίνεση, δεν είναι παρά ένας σταθμός στο continuum μιας κυλιόμενης διαπραγμάτευσης. Γι αυτό και το "κλείνει" (η συμφωνία, η αξιολόγηση, η διαπραγμάτευση) δεν έχει νόημα ούτε ως λέξη, ούτε ως συμπέρασμα.
Πάμε τώρα παρακάτω: η τρομερή έννοια - έτσι την καταλήξαμε! - "μέτρα" έρχεται να αναμετρηθεί με την άλλη, με τις "μεταρρυθμίσεις" . Ξεκίνησαν τα μέτρα να έχουν αρνητική φόρτιση, μνήμη της αρχικής φάσης - εμπνεύσεως ΔΝΤ - του Προγράμματος, του cut-cut-cut/tax-tax-tax, περικοπές και φόροι. Ύστερα προχώρησαν σε πιο τεχνικά, συνεπώς λιγότερο εύκολα αξιολογήσιμα πράγματα. Ενώ οι μεταρρυθμίσεις (και μάλιστα οι "διαρθρωτικές") υποτίθεται ότι είχαν εξαρχής μια λογική παρέμβασης στην δυσλειτουργική Ελληνική οικονομία - ενώ η αποκορύφωση ήρθε με το toolkit, την εργαλειοθήκη του πολυμήχανου τεχνίτη ΟΟΣΑ, που θα επισκεύαζε το σαράβαλο. (Είχαμε - ένα μόλις παράδειγμα - την βατραχομυομαχία περί τις ημέρες διάρκειας του "φρέσκου γάλατος", ώστε να πάψουμε να έχουμε στην Ελλάδα από τις ακριβότερες τιμές στην ΕΕ. Πήγε να πέσει Κυβέρνηση, το μέτρο πέρασε, υλοποιήθηκε όπως-όπως. Το γάλα... ακρίβυνε!). Τελικά, "μέτρα" και "μεταρρυθμίσεις" κατέληξαν να υποδηλώνουν κάτι απλούστερο: να γίνεται κάτι, να κινούνται τα πράγματα, "do something!".
Ενδιάμεση στάση, εδώ, στο ποιον αφορούν τα "μέτρα", ποιος βαρύνεται με τα deliverables, τα παραδοτέα κάθε φύσης. Συνήθως βαρύνουν εμάς - το πειραματόζωο. Που εγκαλούμεθα ότι δεν εφαρμόζουμε: "implementation, implementation, implementation" κατά την υπέρκομψη κυρία Λαγκάρντ. Όμως "μέτρα" (για το χρέος, π.χ.) βαρύνουν και τους απέναντι, τους "εταίρους": αυτά συμφωνούνται, όπως το 2012, ύστερα το 2015/16 αλλά με μιαν ακρούλα, μια προϋπόθεση που βοηθά να μην υλοποιούνται.
Πάμε τώρα στο "μεσοπρόθεσμο". Πρώτον, το Μεσοπρόθεσμο είναι ένα Πρόγραμμα που κοιταει - με ορισμένους δείκτες, ορισμένες παραδοχές: προβολή για ΑΕΠ, για πρωτογενές δημοσιονομικό αποτέλεσμα, για πληθωρισμούς, για κατανάλωση και επενδύσεις, προς το μέλλον. Αυτό το διαμορφώνει/το υποβάλλει η κυρίαρχη χώρα "Ελλάς", το συζητούν και το εγκρίνουν οι ξένοι. Και... πέφτει έξω! Βασικά, διαμορφώνεται/υποβάλλεται/ εγκρίνεται/ μπαίνει στο συρτάρι. Στόχος: "να βγαίνουν τα νούμερα".
Το άλλο μεσοπρόθεσμο, είναι τα μέτρα για το χρέος. Ατυχώς, και εδώ αυτό το "μεσοπρόθεσμο" προνοήθηκε προκειμένου να βγαίνουν τα νούμερα, η "βιωσιμότητα". Α, ναι, και προκειμένου να φεύγει ο χρόνος - να περάσουν οι εκλογές (τους) και βλέπουμε.
Μ' αυτά τα ξεκαθαρίσματα εννοιών, ας πορευόμαστε!

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 23/2/2017.

Υποκατηγορίες

  • Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας


    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο.


     

    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο. Όμως, έτσι, όπως επενδύθηκαν - με πολύ σώου, με πληθωρικές δηλώσεις, με πενιχρό πολιτικό περιεχόμενο πλην της διάθεσης κόντρας και τα κάποια στοιχεία αναδίπλωσης - οι ημέρες μετά το ξεκίνημα των Ευρωπαϊκών περιπλανήσεων Τσίπρα και (κυρίως!) Βαρουφάκη, αληθινά θυμίζουν το Se hace camino al andar/ Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας.
    Έτσι, με αναζήτηση ενός κάποιου περιεχομένου για την πληθωρική φόρμα, φθάσαμε στις Προγραμματικές Δηλώσεις, που κινδυνεύουν να είναι το πιο αστραπιαία μεταφραζόμενο κείμενο στην διεθνή σκηνή! Με το καημένο το "Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης" να επιχειρείται να αποκτήσει αποτύπωση που και τους "έξω" να μην συνταράξει περισσότερο, κι εμάς τους "μέσα" να κρατήσει σε ενθουσιασμό.
    Ενώ όμως φαίνεται ότι τελικά θα καταλήξουμε και με Φόρο Επιδεικτικής Κατανάλωσης (αντί του πεζού Φόρου Πολυτελείας: ο Ανδρέας Παπανδρέου θα δάκρυζε, βλέποντας υλοποίηση Thorstein Verblen) και με Ταμείο Εθνικού Πλούτου (αντί για ΤΑΙΠΕΔ: σοφή η ιδέα να συνδυαστεί η εκποίηση/αξιοποίηση με την υπόσχεση για διάσωση του Ασφαλιστικού), συν μια καμπάνια κατά των ολιγαρχών και της ("μεγάλης") φοροδιαφυγής, τα διαβολεμένα τα νούμερα δεν εμφανίζονται στο προσκήνιο. Στο EuroWorkingGroup η εξήγηση ήταν... οι Προγραμματικές που δεν είχαν αναγνωσθεί! Στο δίδυμο Eurogroup της 11ης/16ης Φεβρουαρίου, το ζήτημα κινδυνεύει να είναι σαφώς πιο δυσάρεστο (η Κορυφή της 12ης είναι ούτως ή άλλως "πολιτική"). Στην σταθερή πίεση των "εταίρων" για νούμερα, για ποσοτικοποίηση των πολιτικών όχι απλώς συγκεκριμένη αλλά και πειστική, η Ελληνική στάση είναι Βαρουφακική: "Give us time and give us space". Που στην πραγματικότητα έχει την ακόλουθη απόδοση: "Δώστε μας χρόνο να σκεφθούμε τι θέλουμε/Δώστε μας περιθώρια μέχρις ότου εσείς (οι "εταίροι") σκεφθείτε τι θα μπορούσατε να δώσετε/πού και πώς θα μπορούσατε να χαλαρώσετε ένα κακοσχεδιασμένο και εκ του αποτελέσματος αποτυχημένο Πρόγραμμα, στο οποίο εμείς ζούμε και πνιγόμαστε (και το βλέπετε) εδώ και 5 χρόνια".
    Στην πιεστική απαίτηση των "εταίρων" για νούμερα, για στοιχεία , η Ελληνική πλευρά αντιπαρατάσσει ενδιαφέρουσες διαβεβαιώσεις, όπως για δημοσιονομική ισορροπία, ή πάλι για (ήπιο) πρωτογενές πλεόνασμα. Το πρόβλημα πού είναι; Έρχεται η δική μας διαβεβαίωση, π.χ. του τύπου: "Η αύξηση του κατώτατου μισθού θα διαρρυθμιστεί χρονικά, αλλά δεν έχει και δημοσιονομική επίπτωση, άσε που θα σημάνει πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές, άρα... μείωση των απαιτήσεων του Ασφαλιστικού από τον Προϋπολογισμό". Η άλλη πλευρά σπεύδει να παρατηρήσει: "Ωραία, όμως έχετε υπολογίσει πόσο η αύξηση κατωτάτων θα σημάνει σε αύξηση π.χ. του επιδόματος ανεργίας; Και πόσο στα επιδόματα μητρότητας; Πόσο και πώς θα "περάσει" στον υπολογισμό των συντάξεων; Α, ναι, και με τις υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, πώς την βλέπετε την εισπραξιμότητα;"
    Αυτού του είδους την προσέγγιση, πάτε την τώρα και απλώστε την σ' όλο το φάσμα των Προγραμματικών όπως θα μεταφράζονται σε Πρόγραμμα - όχι πλέον "Θεσσαλονίκης", αλλά "ηπίως ψαλιδισμένο" ώστε να φαντάζει συμβατό με μια συζήτηση Eurogroup...
    Ή δείτε πάλι, την προσέγγιση να ζητηθεί η συμβολική αντικατάσταση της Τρόικας - η οποία και μισήθηκε, αλλά και απέτυχε ως "ελεγκτής" - με κάτι "άλλο". Σαν στοιχείο αυτού του "άλλου" κάποια στιγμή συζητήθηκε (όχι δε μόνον στην Αθήνα) και ο ΟΟΣΑ. Τον οποίο, βέβαια, γνώρισε πρόσφατα η ελληνική κοινή γνώμη ως εμπνευστή του διαβόητου toolkit/της εργαλειοθήκης: έκανε περισσότερο κακό η συζήτηση γύρω από το ζήτημα αυτό, έτσι όπως έγινε, παρά ο,τιδήποτε άλλο στο μέτωπο των μεταρρυθμίσεων.
    Ο ΟΟΣΑ, οργανισμός με εγγενώς διακρατική υφή, ενώ έχει και γνώση και λόγο - και δεν διστάζει να εκφραστεί με σαφήνεια και ένταση - δεν έχει συσχετισθεί με την γεύση επιβολής του ΔΝΤ και των Βρυξελλών. Εχει δε πρόσφατα "γνωρίσει" (με αφορμή το toolkit) την Ελληνική πραγματικότητα απο κοντά, έχει παίξει ρόλο υποβοήθησης των συνεννοήσεων ο Γενικός Διευθυντής του Ανχελ Γκουρία, που θάναι (στις 11 Φεβρουαρίου, κι αυτός!) στην Αθήνα.
    Όμως , με εμάς να αναζητούμε τον όποιο δρόμο περπατώντας, χρειάζεται παρόμοιες τομές να τις προωθήσει η "άλλη πλευρά". Καθώς και να παρατείνει (με δική της πρωτοβουλία;) τον χρόνο που τελειώνει.
    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

     

    Το κείμενο του Α.Δ.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΗ  δημοσιεύτηκε στη ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ 9.2.2015

    Καταμέτρηση Άρθρων:
    0