e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου e-library αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Εισαγωγικό σημείωμα του Περικλή Βασιλόπουλου

Το κείμενο του Dani Rodrik, Καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Harvard (John F. Kennedy School of Government) με τίτλο: “Industrial Policy 2.0: The Service Sector Path to Shared Prosperity” περιλαμβάνει σπάνιες και καινοτομικές προτάσεις, χρήσιμες για την Παγκόσμια Οικονομία, την Ευρώπη και ενδεχομένως και την Ελλάδα. Σε παρόμοια θεματική γίνεται τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, Συνέδριο με τίτλο: «Ανθεκτικότητα, Συμπερίληψη και Ανάπτυξη: Ένα τρίπτυχο για τη Διττή Μετάβαση των Ελληνικών Περιφερειών». Συντονιστής και Επιστημονικός Υπεύθυνος του Έργου JustReDI είναι ο Νίκος Δεμερτζής. Στο στρογγυλό τραπέζι συμμετέχουν οι: Περικλής Βασιλόπουλος, Νίκος Χαραλαμπίδης, Κλειώ Σγουροπούλου, Μαρία Λογοθέτη, Βασιλική Γεωργιάδου. 

Remarkable Texts

Dani Rodrik: “Industrial Policy 2.0: The Service Sector Path to Shared Prosperity” (Social Europe, 9/12 - αναδημοσίευση/ copyrighted by Project Syndicate)

We need new ideas to address the three greatest economic challenges of our time: climate change, the erosion of the middle class, and poverty. The first is an existential threat to our physical environment; the second drives polarization and undermines democracy; and the third is a moral scourge for all of us. Yet with authoritarianism and economic nationalism on the rise, there seems to be little reason for optimism on any of these fronts. In my new book, Shared Prosperity in a Fractured World, I point out that solutions to these problems already exist in prevailing practices around the world. They often remain below the radar, though, or they are disregarded because they depart from conventional approaches. To be sure, on their face, our three big challenges are vastly different, and efforts to address them often seem to be in tension with each other. Many view the green transition as incompatible with economic growth, and shoring up the middle class in advanced economies as inimical to the interests of developing countries. But they all entail a common, global task: driving a structural transformation of our economies to boost activities that are green and conducive to better, more productive jobs. Δείτε εδώ το πλήρες κείμενο.

Χρειαζόμαστε νέες ιδέες για να αντιμετωπίσουμε τις τρεις μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις της εποχής μας: την κλιματική αλλαγή, τη διάβρωση της μεσαίας τάξης και τη φτώχεια. Η πρώτη αποτελεί υπαρξιακή απειλή για το φυσικό μας περιβάλλον. Η δεύτερη οδηγεί στην πόλωση και υπονομεύει τη δημοκρατία. Και η τρίτη αποτελεί ηθική μάστιγα για όλους μας. Ωστόσο, με τον αυταρχισμό και τον οικονομικό εθνικισμό σε άνοδο, φαίνεται να υπάρχουν ελάχιστοι λόγοι για αισιοδοξία σε οποιοδήποτε από αυτά τα μέτωπα. Στο νέο μου βιβλίο, Shared Prosperity in a Fractured World, επισημαίνω ότι λύσεις σε αυτά τα προβλήματα υπάρχουν ήδη στις επικρατούσες πρακτικές σε όλο τον κόσμο. Συχνά όμως παραμένουν απαρατήρητες ή αγνοούνται επειδή αποκλίνουν από τις συμβατικές προσεγγίσεις. Βεβαίως, εκ πρώτης όψεως, οι τρεις μεγάλες προκλήσεις μας είναι πολύ διαφορετικές και οι προσπάθειες αντιμετώπισής τους συχνά φαίνεται να βρίσκονται σε σύγκρουση μεταξύ τους. Πολλοί θεωρούν την πράσινη μετάβαση ως ασύμβατη με την οικονομική ανάπτυξη και την ενίσχυση της μεσαίας τάξης στις προηγμένες οικονομίες ως αντίθετη προς τα συμφέροντα των αναπτυσσόμενων χωρών. Αλλά όλες συνεπάγονται ένα κοινό, παγκόσμιο έργο: την προώθηση ενός διαρθρωτικού μετασχηματισμού των οικονομιών μας για την ενίσχυση δραστηριοτήτων που είναι πράσινες και ευνοούν καλύτερες, πιο παραγωγικές θέσεις εργασίας.

Αγροτική πολιτική

Μιλτιάδης Νεκτάριος: Το αγροτικό ζήτημα

Η ανάπτυξη μίας νέας στρατηγικής για τον πρωτογενή τομέα πρέπει να εκκινήσει από την αξιολόγηση της υφιστάμενης στρατηγικής. Από γενέσεως του Ελληνικού κράτους, η ουσιαστική στρατηγική για τον αγροτικό τομέα συνίστατο στην εκμετάλλευση  του προϊόντος των αγροτών προς όφελος των φορέων του χονδρικού και λιανικού εμπορίου. Ταυτόχρονα, η ανεπαρκέστατη οργάνωση και λειτουργία του ΕΛΓΑ επιβάρυνε τους αγρότες με την συνέπειες της επέλευσης όλων των αγροτικών κινδύνων, με αποτέλεσμα την ακραία μεταβλητότητα των εισοδημάτων των αγροτών. Οι δύο αυτοί παράγοντες ερμηνεύουν πλήρως την σταδιακή απαξίωση του αγροτικού τομέα, την δραστική αύξηση των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων, την δημιουργία τεράστιου όγκου «σχολαζουσών γαιών», και την απομάκρυνση των νέων από τις αγροτικές απασχολήσεις. Βασική αρχή της νέας στρατηγικής για τον αγροτικό πληθυσμό είναι ότι για να παραμείνουν οι αγρότες στη γη τους και να αναπτυχθούν, θα πρέπει να πληρούνται δυο προϋποθέσεις: (α) εξασφάλιση για την απορρόφηση της παραγωγής τους σε επαρκείς τιμές, και (β) μείωση της διακύμανσης των ετήσιων εισοδημάτων τους, μέσω ενός νέου συστήματος ασφάλισης... Το συμπέρασμα είναι ότι εάν ακολουθήσουμε το παράδειγμα των μικρών χωρών με τους εξελιγμένους τεχνολογικά αγροτικούς τομείς, μπορούμε να αυξήσουμε σημαντικά την αγροτική παραγωγή και να μετατρέψουμε έναν οπισθοδρομικό τομέα σε ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την χώρα. Δείτε εδώ το άρθρο (kreport.gr, 6/12).

Εuro2day.gr - Από την «διαστημική» ολλανδική γεωργία στη «νεολιθική» ελληνική

Η Ολλανδία πέτυχε τον εθνικό στόχο που είχε βάλει την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα για διπλασιασμό της αγροτικής παραγωγής με μείωση στο μισό των πόρων. Κι όχι μόνο τον πέτυχε. Η χρήση νερού σε βασικές καλλιέργειες   μειώθηκε έως 90% ενώ η χρήση ζιζανιοκτόνων στα θερμοκήπια τους σχεδόν εξαλείφθηκε όπως ισχυρίζονται. Όσοι μαθαίνουν τι γίνεται στα ελληνικά θερμοκήπια με την χρήση ζιζανιοκτόνων, μπορούν να το εκτιμήσουν  περισσότερο... Γι’ αυτό η Ολλανδία δεν εξάγει μόνο αγροτικά προϊόντα. Εξάγει επίσης τεχνολογία για σπόρους και ρομποτική για το άρμεγμα των αγελάδων και την συγκομιδή. Στην Ολλανδία, οι γεωργοί μπορεί να είναι χειριστές drones, από αυτόνομα τρακτέρ μέχρι ελικόπτερα, τα οποία κάνουν μετρήσεις π.χ. νερό στο χώμα, υγρασία κ.τ.λ.  και μεταφέρουν τις πληροφορίες στο πίνακα ελέγχου των γεωργών.  Εκεί, επεξεργάζονται από λογισμικό και σύντομα βγαίνει πόρισμα αναφορικά με τι θα πρέπει να γίνει, εξοικονομώντας καύσιμα, νερό κ.τ.λ... Κατανοούμε ότι αυτά μοιάζουν φουτουριστικά σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα των 200.000 και πλέον τρακτέρ με τους μικρούς κλήρους και την μικρή παραγωγή, όπου η αντίσταση σε οτιδήποτε ξεβολεύει είναι παραδοσιακά μεγάλη. Αν όμως υπάρχει μια χώρα που θα έπρεπε να αντιγράψει αυτή είναι η Ολλανδία. Δείτε εδώ περισσότερα.

Θάνος Καραθάνος: Το «κύκνειο άσμα» του αγροτικού κόσμου

Η είδηση δεν είναι τα μπλόκα – άλλοτε στα όρια του εθιμικού δικαίου και άλλοτε στα όρια της γραφικότητας. Η πραγματική είδηση είναι ότι η φωνή της υπαίθρου δεν προβάλλεται πλέον μόνο από κάποιο θεσσαλικό τοπικό κανάλι, αλλά από διεθνή μέσα ενημέρωσης. Γιατί το ζήτημα δεν αφορά ούτε μια «κακομαθημένη» συντεχνία, ούτε μια ξεχασμένη περιοχή του χάρτη, αφορά ολόκληρη την Ευρώπη. Και οι επιπτώσεις του αφορούν όλους μας: την οικονομία, την κοινωνία, την ίδια μας την καθημερινότητα. Το κύκνειο άσμα του αγροτικού κόσμου δεν θα αποτελέσει λύτρωση ούτε από όσους «έτρωγαν τις επιδοτήσεις στα μπουζούκια» και «καλά να πάθουν», ούτε από τους διαχρονικούς και διακομματικούς «χασάπηδες» που κατακρεουργούν την πρωτογενή παραγωγή, ασελγούν πάνω στην εθνική οικονομία και προσβάλλουν την κοινή λογική. Θα είναι το εκκωφαντικό ουρλιαχτό μιας υπαίθρου που σβήνει· ένα «βαμβακερό σάβανο» που θα απλωθεί πάνω από τις πολυκατοικίες των πόλεων, συνοδεύοντας τον αργό –οικονομικό και ηθικό– θάνατο αυτής της χώρας... Αν συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την ύπαιθρο να αδειάζει σαν να μην μας αφορά, το τίμημα δεν θα είναι ένα ακόμη χαμένο εισόδημα ή μια ακόμη εισαγωγή προϊόντος. Θα είναι μια χώρα χωρίς ρίζες. Χωρίς μνήμη. Χωρίς ταυτότητα. Χωρίς αυτάρκεια. Μια χώρα εξαρτημένη, ευάλωτη και ξένη στον ίδιο της τον τόπο. Δείτε εδώ περισσότερα.

**************************************************

Ηλίας Μόσιαλος: Τεχνητή Νοημοσύνη - Ξέρει τι κάνει η κυβέρνηση στον τομέα της υγείας;

Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται να επιφέρει ριζική αλλαγή στην υγειονομική περίθαλψη, μειώνοντας τις ελλείψεις προσωπικού και το επαγγελματικό burnout των ιατρών... Το υπουργείο Υγείας στερείται μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού για το ποιοι ειδικοί θα απαιτηθούν σε 10–20 χρόνια: περισσότεροι ογκολόγοι για τον γηράσκοντα πληθυσμό, περισσότεροι ιατροί με τεχνικές δεξιότητες για τις σύγχρονες διαγνωστικές και επεμβατικές μεθόδους. Ο αναγκαίος προγραμματισμός απλώς παρακάμπτεται... Ακόμη και εκεί όπου η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε θεωρητικά να συνεισφέρει, το έλλειμμα εκπαίδευσης υπονομεύει τις δυνατότητές της. Ας εξετάσουμε τα συστήματα κλινικής τεκμηρίωσης. Οι ψηφιακοί βοηθοί υπόσχονται μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης, αλλά απαιτούν από τους κλινικούς ιατρούς να γνωρίζουν τους περιορισμούς τους και να ελέγχουν τα παραγόμενα αποτελέσματα. Ένας μη εκπαιδευμένος γιατρός μπορεί να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στη διόρθωση κειμένων που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη απ' ό,τι στη δική του επιμελημένη σύνταξη. Παρομοίως, τα διαγνωστικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζουν ουσιαστικά τη λήψη αποφάσεων μόνο όταν οι κλινικοί κατανοούν το κατάλληλο κλινικό τους πλαίσιο. Με λανθασμένη χρήση, ενδέχεται να δημιουργήσουν ψευδή αίσθηση βεβαιότητας ή να οδηγήσουν σε περιττές εξετάσεις. Δείτε εδώ το άρθρο (dnews.gr, 6/12). 

Περί πολιτικής επικαιρότητας

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Το εντεινόμενο τράνταγμα του πολιτικού σκηνικού

Παρά τις συνεχείς σπονδές στην σταθερότητα, την κανονικότητα κοκ, το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα του τέλους του 2025/αρχών του 2026 τραντάζεται. Από παντού… Όμως ο τρόπος με τον οποίο αφέθηκε να ξεφύγει η υπόθεση των αγροτικών κινητοποιήσεων, όπου την αμεριμνησία και τα ξορκίσματα για την άθλια υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ διαδέχθηκε τώρα το άγχος μπροστά στα μπλόκα που θυμίζουν παλιότερες εποχές και μπροστά στην επιλογή «Διάλογος ή ΜΑΤ», δίπλα και στην συνεχιζόμενη σειρά αποκαλύψεων στην Εξεταστική ΟΠΕΚΕΠΕ (που ανέδειξε ως πεισματική φιγούρα την Μιλένα Αποστολάκη) και με δειλή αντήχηση την δικαστική διερεύνηση των (άκριτα) λησμονημένων υποκλοπών/ «επισυνδέσεων», ο τρόπος αυτός αναδεικνύει μιαν άρνηση να προσπεραστούν τα προβλήματα... Το ίδιο τράνταγμα προδήλως βλέπει – αν μη: συνδημιουργεί – και η συνολική παρουσία του Αλέξη Τσίπρα στο προσκήνιο… Εδώ, το τράνταγμα προκύπτει αμφίπλευρα: καταγγελτικά/ απαξιωτικά από το κυβερνητικό στρατόπεδο αλλά και από το ΠΑΣΟΚ, με ένταση και με πικρίες από τους μέχρι και πρόσφατα συνστρατευμένους με τον Αλ. Τσίπρα στον ΣΥΡΙΖΑ και απ’ ό,τι σχηματισμό προήλθε απ’ αυτήν την μήτρα. Το γεγονός ότι ο (και αυτός) πρώην Πρωθυπουργός θεώρησε μονόδρομο το να μην απευθυνθεί στην κοινή γνώμη μέσω της οδού των στελεχών, αλλά πιο άμεσα (μη αγνοώντας προφανώς τους κινδύνους της αδιαμεσολάβητης απεύθυνσης) δείχνει πόσο σημαντική θεωρεί /στοιχηματίζει ότι είναι η διατάραξη που έχει επέλθει στον χώρο. Δείτε εδώ το άρθρο ("Οικονομική Επιθεώρηση", 8/12). 

Γεράσιμος Μοσχονάς: Τρία ελλείμματα που έφεραν κρίση δημοκρατίας

Συνιστά «οπτική σύγχυση» το να στρέφουμε τον προβολέα μόνο στο σκοτεινό παρόν. Δίνουμε μέγιστη έμφαση στη σημερινή απειλή, εστιάζουμε την προσοχή μας στις συνέπειες, ενώ πολλάκις είχαμε χειροκροτήσει τα αίτια. Η μεγάλη εκλογική άνοδος της ριζοσπαστικής και λαϊκιστικής Δεξιάς σε πολλές ώριμες ευρωπαϊκές δημοκρατίες είχε φέρει στο επίκεντρο το θέμα της «δημοκρατικής υποχώρησης»... Η δομή της δημοκρατικής σκακιέρας είχε αλλάξει πριν οι επικίνδυνοι παίκτες αποκτήσουν τόση ισχύ. Τρία προϋπάρχοντα δημοκρατικά ελλείμματα –το έλλειμμα που δημιούργησε η παγκοσμιοποίηση, αυτό που παρήγαγε η Ε.Ε. και ένα τρίτο, παλαιότερο, που σχηματίστηκε από την κοινωνιολογική/πολιτισμική αλλαγή και την κρίση των κομμάτων στις δυτικές δημοκρατίες– είχαν διαμορφώσει σημαντικά και αλληλοενισχυόμενα κενά πολιτικής αντιπροσώπευσης. Τα κενά αυτά, είτε τα βλέπαμε καθαρά, είτε τα βλέπαμε λίγο, είτε δεν τα βλέπαμε καθόλου, ήταν παρόντα. Μπορεί να μη γνωρίζαμε ποιος θα τα καλύψει, αλλά τα κενά ήταν μπροστά στα μάτια μας. Προϋπήρχαν των σημερινών εξελίξεων. Και εν μέρει τις προκάλεσαν ή, τουλάχιστον, τις διευκόλυναν. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία είχε υπονομευθεί πριν δεχτεί τη σημερινή, μεγάλη επίθεση. Από αυτή τη σκοπιά συνιστά «οπτική σύγχυση» το να στρέφουμε τον προβολέα μόνο στο σκοτεινό παρόν. Δίνουμε μέγιστη έμφαση στη σημερινή απειλή, εστιάζουμε την προσοχή μας στις συνέπειες, ενώ πολλάκις είχαμε χειροκροτήσει, και με πάθος, τα αίτια. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 25/11). 

Θύμιος Τζάλλας: Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο πιο πετυχημένος πολιτικός στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας

Ο Αλέξης Τσίπρας είναι ο πιο πετυχημένος πολιτικός στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Είναι ο μοναδικός πρωθυπουργός, μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που δεν προέρχεται από πολιτική οικογένεια. Δεν θυμόμαστε πρωθυπουργό που να μην είχε ο ίδιος πατέρα ή θείο πρωθυπουργό ή βουλευτή. Ακόμη και ο πατέρας του Σημίτη υπήρξε σημαίνον πρόσωπο της αριστεράς. Ο Τσίπρας ήρθε από το πουθενά. Για το πολιτικό σκηνικό της χώρας είναι μία σπουδαία παρακαταθήκη. Κανείς άλλος πρώην πρωθυπουργός δεν μπορεί σήμερα, με το παράδειγμά του, να πει σε έναν νέο άνθρωπο: «μπορείς και εσύ, και ας μην ξέρεις τώρα κανέναν. Απλώς κοίτα να μπλέξεις με πάθος με την πολιτική»...   Υπήρξε τέλος ο νεότερος πρωθυπουργός στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, και ο μοναδικός που κατάφερε να φέρει τη ριζοσπαστική Αριστερά στην εξουσία. Όλα αυτά τα επιτεύγματα είναι μοναδικά, με μεγάλη ιστορική σημασία... Ο Τσίπρας είναι σαν frontman συγκροτήματος που προσπαθεί να παίξει καινούργια τραγούδια προς αναζήτηση ενός νέου κοινού, αλλά από κάτω είναι μόνο παλιοί οπαδοί που απλώς κάνουν υπομονή μέχρι να παίξει τα παλιά. Στο τέλος όλοι φεύγουν χαρούμενοι και συγκινημένοι με το best of, με την Ιθάκη τους υπό μάλης, αλλά είναι λίγοι, δεν φτάνουν για να γεμίσουν πάλι στάδια. Είναι σαν όλοι μαζί να έχουν φτάσει πια στην Ιθάκη τους και να αναπολούν τα περασμένα μεγαλεία με την ψευδαίσθηση ότι είναι μπροστά τους. Δείτε εδώ περισσότερα.

Γιάννης Γκόλιας: Το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα είναι ιστορικό ντοκουμέντο

Αγόρασα το βιβλίο του Τσίπρα την πρώτη μέρα που βγήκε και το ξεκίνησα αμέσως και προχθές το τελείωσα. Ξεκίνησα να ακούω το βιβλίο και να κρατάω σημειώσεις, (για σχόλια που ήθελα να κάνω) αλλά κάποια στιγμή κατάλαβα, όταν τα σχόλια είχαν ξεπεράσει τις 20.000 λέξεις και δεν είχα φτάσει ούτε στη μέση του βιβλίου, ότι δεν είχε νόημα και έτσι το παράτησα. Θα γράψω την επίγευση που μου άφησε το βιβλίο. Πρώτα θα σταθώ στα θετικά, στα κομμάτια που απαριθμεί τα καλά της διακυβέρνησης του, ταυτίστηκα απόλυτα. Γράφει όσα πιστεύω και εγώ και είχα γράψει κατά διαστήματα, εκείνες τις εποχές στα κοινωνικά δίκτυα. Ναι, ο Αλέξης τα πήγε εξαιρετικά στην εξωτερική πολιτική, με τη μεγάλη επιτυχία της συμφωνίας των Πρεσπών, έκανε σπουδαία δουλειά στις σχέσεις με την Τουρκία, και αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε καλύτερα τώρα, που ο Γεραπετρίτης με τον Μητσοτάκη, έχουν διαλύσει κάθε έννοια εξωτερικής πολιτικής. Τα πήγε σχετικά καλά και στο μεταναστευτικό (σε σχέση με ότι ζήσαμε πριν τον Αλέξη και μετά τον Αλέξη). Ήταν ένας σπουδαίος πρωθυπουργός στις διαπραγματεύσεις για τα μνημόνια (άλλωστε το αποδεικνύει η ιστορία αυτό, πέρασαν 4-5 πρωθυπουργοί, αλλά μόνο ο Αλέξης έβαλε τέλος στο αίμα των μνημονίων). Όμως, σε πολλά σημεία, το βιβλίο μου άφησε μια επίγευση ασχετοσύνης και επικίνδυνης ανικανότητας, για τον ίδιο προσωπικά και όχι για τους συνεργάτες του που συχνά πυκνά επικαλείται και τους ρίχνει το ανάθεμα. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Μάχη Γεωργακοπουλου: Χωρίς θεσμική λογοδοσία, η χώρα αργά ή γρήγορα θα ξαναβρεθεί σε επώδυνες κρίσεις

Η αλήθεια είναι απλή, όσο κι αν ενοχλεί: αν δεν είχαμε να αντιμετωπίσουμε τον άκρατο λαϊκισμό του Αντώνη Σαμαρά και του Αλέξη Τσίπρα με τα συνθήματα για “σκισμένα μνημόνια”, η χώρα μας θα είχε βγει νωρίτερα και ομαλότερα από την κρίση. Το κόστος των επιλογών τους ήταν ένα δεύτερο και ένα τρίτο, στην ουσία αχρείαστο, μνημόνιο... Η Ελλάδα παραμένει η μοναδική χώρα της ευρωζώνης που χρειάστηκε τρία μνημόνια, διχαστικό δημοψήφισμα και πάνω από δέκα χρόνια ύφεσης για να επανέλθει σε κανονικότητα. Κι όμως, κανένας πρώην πρωθυπουργός δεν λογοδότησε ποτέ για τις αποφάσεις που οδήγησαν τη χώρα στο χείλος του γκρεμού, ούτε για τη διόγκωση του χρέους, ούτε για την καταστροφική διαχείριση του 2015, ούτε για τη δημαγωγία που καθυστέρησε την ανάκαμψη με τεράστιες κοινωνικές απώλειες. Η σιωπή των πρώην δεν είναι απλώς πολιτική αλλά σοβαρό θεσμικό έλλειμμα. Είναι το σύμπτωμα μιας Δημοκρατίας που έχει αποδεχθεί ότι η εξουσία δεν συνεπάγεται ευθύνη, οι ηγέτες της χώρας δεν λογοδοτούν ποτέ και η κοινωνία καταδικάζεται να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη... Η λογοδοσία δεν είναι πράξη εκδίκησης αλλά πράξη δημοκρατικής ωριμότητας. Μόνο αν οι ηγέτες αναλαμβάνουν ευθύνη για τις συνέπειες των επιλογών τους, μια χώρα μπορεί να προχωρήσει με αυτοπεποίθηση στο μέλλον. Χωρίς θεσμική λογοδοσία, η χώρα αργά ή γρήγορα θα ξαναβρεθεί σε επώδυνες κρίσεις. Η ατιμωρησία οδηγεί πάντα στην επανάληψη των ίδιων ή χειρότερων λαθών. Δείτε εδώ περισσότερα.

Δημήτρης Σαββίδης: Πώς αποπληρώνεται το χρέος του κράτους;

Μας παρουσιάζουν την «πρόωρη αποπληρωμή» κάποιων δανείων ως επιτυχία. Τολμάνε να λένε ότι το κράτος θα κερδίσει 1,6 δισ. ευρώ και θα εξοικονομεί 135 εκατ. ευρώ τον χρόνο.  Αρχικά τι χρέος αποπληρώνουμε; Αποπληρώνουμε πρόωρα 5,29 δισ. ευρώ από τα δάνεια GLF. Αυτά τα δάνεια έχουν επιτόκιο περίπου 2,56%. Κρατήστε το επιτόκιο 2.56%. Πώς θα τα πληρώσουμε;  Δεν τα πληρώνουμε από «περίσσευμα». Θα δανειστούμε ξανά από τις αγορές με υψηλότερο επιτόκιο, πάνω από 3,39% (το οποίο έχουν τα σημερινά 10ετή ομόλογα). Δηλαδή: Χαμηλό το υπάρχον επιτόκιο 2,56% → το αντικαθιστούμε με ακριβότερο πάνω από 3,39%. Οποιοσδήποτε άνθρωπος με βασική αντίληψη κατανοεί ότι μόνο κέρδος δεν είναι αυτό. Η ζημιά των επιπλέον τόκων ξεπερνά τα 420 εκατ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Πάμε στα πιο βαθιά τώρα. Χάνουμε και από τον πληθωρισμό. Το υπάρχον επιτόκιο, 2,56% είναι χαμηλότερο και από τον πληθωρισμό. Άρα όσο κρατούσαμε αυτό το φτηνό δάνειο, στην πράξη «ξεφούσκωνε» μόνο του. Σε συμφέρει να έχεις δάνειο με χαμηλότερο επιτόκιο από το ρυθμό πληθωρισμού. Τώρα όμως το αντικαθιστούμε με ακριβότερο επιτόκιο και πιο επικίνδυνο. Τι γίνεται με τα χρήματα του κράτους; Το 2026 το κράτος θα χρειαστεί 30,2 δισ. ευρώ για πληρωμές, αντί για 14 δισ. που είχε ανάγκη το 2025. Για να τα βρούμε αυτά,  θα φάμε 18,4 δισ. ευρώ από το «μαξιλάρι» ασφαλείας. Άρα: Μειώνεται λίγο το χρέος αλλά μειώνονται και τα ταμειακά διαθέσιμα. Στην ουσία: παίρνουμε λεφτά από τη μία τσέπη και τα βάζουμε στην άλλη. Δείτε εδώ περισσότερα.

****************************************************************

Ειρήνη Περπερίδου: Αφιέρωμα στη διανοήτρια Hannah Arendt (1906-1975)

Μόλις σε ηλικία 69 ετών φεύγει - 4 Δεκεμβρίου 1975 - η μεγάλη (για εμένα) διανοήτρια Hannah Arendt στη Νέα Υόρκη. Ακόμη και σήμερα, όσο και να προσπάθησα, δεν κατάφερα να απομυθοποιήσω αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος φέροντας το συλλογικό τραύμα του Ολοκαυτώματος και ζώντας σε γυναικείο σαρκίο, κατάφερε να γράψει και να πει σημαντικά πράγματα για την εποχή και το συγκείμενο. Ερωτεύτηκε τον αμφιλεγόμενο καθηγητή της και μεγάλο φιλοσοφικό της εποχής Heidegger, ο οποίος άσκησε τεράστια επιρροή στη σκέψη, αλλά και στη μετέπειτα ζωή της. Σε μια σχέση ίσως προβλέψιμη, καθώς ο Πλάτων στο σπουδαίο του έργο «Φαίδρος» αποκαλύπτει την ερωτική πτυχή της διδασκαλίας, όχι όμως με τη κλασική μορφή του έρωτα, αλλά με μια δόση υφέρπουσας εξουσίας του διδάσκοντα έναντι του διδασκόμενου. Η φιλοσοφία ζωής της Hannah Arendt  δεν ήταν μια αφηρημένη άσκηση σκέψης· ήταν ένας τρόπος ύπαρξης μέσα στον κόσμο. Για την Arednt, το να «είμαστε άνθρωποι» σημαίνει να δρούμε, να μιλάμε και να εμφανιζόμαστε ο ένας μπροστά στον άλλο στο δημόσιο χώρο. Η ελευθερία δεν είναι μια εσωτερική κατάσταση, αλλά κάτι που συμβαίνει ανάμεσα στους ανθρώπους, όταν δημιουργούμε σχέσεις, όταν ξεκινάμε κάτι νέο, όταν αναλαμβάνουμε την ευθύνη της παρουσίας μας. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Μιχάλης Μπαρτσίδης: Βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου του Χριστόφορου Βερναρδάκη με τίτλο «Κράτος και Διακυβέρνηση, Η Πολιτική Εξουσία στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού»

Αντικείμενο του βιβλίου είναι η μελέτη του νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού κράτους, δηλαδή η ιδιαίτερη και διακριτή θεσμική μορφή του κράτους μετά τη δεκαετία του 1990… Στηρίζεται στη διαπίστωση ότι ο νεοφιλελευθερισμός συνιστά, εκτός από οικονομική θεωρία, αφενός μεν μια επιθετική ιδεολογία του κεφαλαίου, αφετέρου δε μια ολοκληρωμένη πολιτική για το κράτος και τη διοικητική υποδομή διεύθυνσης του κοινωνικού σχηματισμού. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει εισαγάγει νέα εργαλεία, μεθόδους, θεσμούς, μορφές πολιτικής κυριαρχίας, έχει αναπτύξει νέες μορφές ηγεμονίας. Εξελίσσεται, λοιπόν, σε ένα μαζικό ιδεολογικό κίνημα πολιτισμικής ανανέωσης των κοινωνιών με βάση την εμψυχωτική ιδέα της αγοράς και την επιχειρηματικότητα ως ατομική επιτυχία... Τα think-tanks του νεοφιλελευθερισμού εφαρμόζουν την πιο ουσιαστική θέση της θεωρίας των πολιτικών ιδεολογιών: με μια ζωτική κίνηση διαβάζουν τους αντιπάλους του, ειδικά τους μαρξιστές, και δανείζονται τα πιο ισχυρά ιδεολογικά στοιχεία της αντίπαλης ιδεολογίας. Και έτσι ο νεοφιλελευθερισμός ανανεώνεται, εξελίσσεται και κυριαρχεί ενώ έχουν αναγγείλει, ειδικά κάποιου είδους μαρξισμοί, πολλές φορές την κρίση και το τέλος του. Θα πρόσθετα, ότι ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί πάντοτε μια κριτική σε μια «Σοβιετία» και επιτυγχάνει να μεταφέρει την ευθύνη σε άλλους. Λες και μάχεται έναν αντίπαλο από το παρελθόν, που είναι ψόφιο σκυλί, και την ίδια στιγμή είναι πάντα ο κίνδυνος του μέλλοντος. Δείτε εδώ περισσότερα (epohi.gr, 7/12). 

Έλσα Νικολαΐδου: Η διαθήκη του Αριστοτέλη

Όσο ενδιαφέρουσα είναι η φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων άλλο τόσο είναι η ζωή ακόμη και ο θάνατός τους. Το τέλος τους, η στάση τους απέναντι στο αναπόδραστο που πλησιάζει, είναι αυτό που επιστεγάζει τον φιλοσοφικό βίο, εναρμονίζοντάς τον με τη θεωρία τους. Τι θα ήταν ο Σωκράτης χωρίς τον θάνατό του, αν αποφάσιζε να ακούσει τις προτροπές των μαθητών του και να δραπετεύσει από τη φυλακή;... Ο Αριστοτέλης λοιπόν αποσύρεται στη Χαλκίδα, τον τόπο καταγωγής της μητέρας του, όπου και πεθαίνει την επόμενη χρονιά. Έχει αφήσει όμως τη διαθήκη του, επιθυμώντας και μετά τον θάνατό του να φροντίσει τα αγαπημένα του πρόσωπα. Ορίζει επιτρόπους, ανθρώπους που εμπιστεύεται ότι θα ακολουθήσουν τις οδηγίες του. Η γυναίκα του Αριστοτέλη, Πυθιάδα (με την οποία έχει αποκτήσει μία κόρη), έχει πεθάνει, αλλά η υπηρέτριά της, Ερπυλλίδα, συζεί με τον Σταγειρίτη φιλόσοφο (και του έχει χαρίσει τον μικρό Νικόμαχο). Στη διαθήκη του, ζητά από τους επιτρόπους του να τη φροντίσουν, γιατί για τον ίδιο σήμαινε πολλά... Στη διαθήκη του Αριστοτέλη πρωταγωνιστούν οι δύο γυναίκες της ζωής του και οι δούλοι ελευθερώνονται και λαμβάνουν χρήματα. Για τον δικό του ενταφιασμό δε προβλέπει τίποτε, ούτε τον τόπο όπου επιθυμεί να ταφεί… Ο μεγαλόψυχος Αριστοτέλης των Ηθικών Νικομαχείων (Δ΄ 3) επιζητεί την ευδαιμονία των δικών του ανθρώπων και η ζωή του συναντά τη φιλοσοφία ακόμη και στον θάνατο. Με τη διαθήκη του. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 6/12).

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Στο πλαίσιο της εμβληματικής Δράσης JustReDI θα διεξαχθεί Συνέδριο με θέμα: «Ανθεκτικότητα, Συμπερίληψη και Ανάπτυξη: Το τρίπτυχο της Διττής Μετάβασης των Ελληνικών Περιφερειών», τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 (13:00-20:00), στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη. Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα. 

Η Κίνηση Πολιτών για μια Ανοικτή Κοινωνία, διοργανώνει δημόσια συζήτηση με θέμα: «Η Οικονομία του Μέλλοντος: Ανάπτυξη του Αγροδιατροφικού Τομέα», που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2025, στις 18.00, στο Εμπορικό & Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών. Δείτε εδώ το σχετικό δελτίο τύπου.