e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου e-library αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Το κάρο, το άλογο, το Δόγμα Donroe και οι Ευρωπαίοι

Η συνάντηση των «Προθύμων» στο Παρίσι φιλοδόξησε να σκιαγραφήσει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας για την Ουκρανία, αλλά αποκάλυψε βαθύτερα ρήγματα: την αμερικανική αποχώρηση από τους παλιούς κανόνες, την αναβίωση του Δόγματος Monroe σε «Δόγμα Donroe» και την αμηχανία μιας Ευρώπης που τρέχει πίσω από τις εξελίξεις... Ήταν πολλαπλά ενδιαφέρουσα η συνάντηση των «Προθύμων» στο Παρίσι, όπου συμμετείχαν τρεις ντουζίνες ηγετών σε διάφορα επίπεδα: οι περισσότερες χώρες αντιπροσωπεύθηκαν σε επίπεδο αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων: τον Ζελένσκι περιέβαλαν Μακρόν, Στάρμερ, Μερτς, Μελόνι, Τουσκ, Κάρνεϋ, Ερντογάν, μ’ αυτούς και ο δικός μας Μητσοτάκης. Συν εκπρόσωποι ΝΑΤΟ και ΕΕ... Δεν έφυγε όμως από την μέση η αίσθηση ότι, με όλη αυτήν την προσέλευση στην λάμψη των Ηλυσίων, το κάρο μπαίνει μπροστά στο άλογο. Δηλαδή αγνοείται ότι όλοι αυτοί οι εγγυητικοί μηχανισμοί ασφαλείας για την Ουκρανία προϋποθέτουν παύση των εχθροπραξιών, συν είναι υπονομευμένοι από την σταθερή στάση της Ρωσίας ότι δεν θα δεχόταν παρουσία ΝΑΤΟϊκών/Ευρωπαϊκών στρατευμάτων επί Ουκρανικού εδάφους. Μάλιστα με την διατύπωση ότι τυχόν στάθμευση παρόμοιων δυνάμεων θα τις καθιστούσε legitimate targets/ «νόμιμους στόχους». Και, βέβαια, ουδείς ενσωμάτωσε στις συζητήσεις το κεντρικό διακύβευμα του εδαφικού, που… αφήνεται προφανώς σε επίπεδο ΑμερικανοΡωσικό, με την Ουκρανία να συμμετέχει σε ρόλο – τραυματικό για τις διεθνείς σχέσεις – μπάλας του τένις. Δείτε εδώ το άρθρο ("Οικονομική Επιθεώρηση", 7/1). 

Στέλλα Λαδή: 2022 – Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία: Μνήμες από τον Β′ Παγκόσμιο Πόλεμο

Το 2022 ξεκίνησε με ένα γεγονός που σόκαρε την Ευρώπη, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Στις 24 Φεβρουαρίου η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Ύστερα από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, η κατάσταση παραμένει δύσκολη. Η αμφιταλαντευόμενη πολιτική των ΗΠΑ και η διάρρηξη του κοινού μετώπου της Δύσης έχουν επιτείνει το πρόβλημα. Το βασικότερο όμως ζήτημα παραμένει η ρωσική επιθετικότητα που δεν φαίνεται να υποχωρεί, αλλά επεκτείνεται σε άλλες χώρες της Ευρώπης με υβριδικά μέσα όπως παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου με drones και σαμποτάζ σε ευρωπαϊκές υποδομές. Τι σήμανε όμως αυτός ο πόλεμος για την Ευρώπη;... Ο πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος και οι πρόσφατες ραγδαίες εξελίξεις έχουν ανασύρει μνήμες από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και έχουν σπρώξει την ΕΕ να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς σε μια εμβάθυνση της πολιτικής της για την άμυνα και την ασφάλεια και σε μια ένταση της προσπάθειας συντονισμού της εξωτερικής πολιτικής των κρατών-μελών της... Αναμφίβολα είναι μια δύσκολη στιγμή για την Ευρώπη και την Ουκρανία, καθώς τυχόν αρνητική έκβαση θα κρίνει τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην ήπειρο για τον υπόλοιπο αιώνα. Υπό αυτό το πρίσμα, η Ευρώπη δεν έχει άλλη επιλογή παρά να ανταποκριθεί στη νέα πραγματικότητα χωρίς ηττοπάθεια, με αυτοπεποίθηση και με ταχύτητα, κάτι που πρέπει πάντως να βασιστεί σε διανοητικό και συναισθηματικό επίπεδο πρώτα απ’ όλα στην αντίληψη μιας κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας και εν τέλει μοίρας. Οι αναγκαίοι υπολογισμοί και εξισορροπήσεις θα ακολουθήσουν αναγκαστικά. Δείτε εδώ το άρθρο ("Νέα", 30/12/2025).

Γεράσιμος Μοσχονάς: Από τα «εάν» στην πολιτική επιτάχυνση 

Στο διεθνές πεδίο, το 2025 ήταν χρονιά αναταραχής και αστάθειας... Στον πυρήνα της σταθερότητας βρίσκεται ένα πρωτοφανές γεγονός: το τεράστιο κενό εκπροσώπησης στον χώρο της Κεντροαριστεράς – Αριστεράς, χωρίς αντίστοιχο στον μισό αιώνα ζωής της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας... Έτσι, η βασική αρχιτεκτονική του κομματικού συστήματος χαρακτηρίζεται από τη σταθερή υπεροχή της Ν.Δ., παρά το γεγονός ότι η πολιτική της αξιολογείται αρνητικά από την πλειοψηφία των πολιτών – με το 62% να επιθυμεί πολιτική αλλαγή (Μetron, Δεκέμβριος 2025). Η διαφθορά, τα πλήγματα στο κράτος δικαίου, η φυσική φθορά της άσκησης της εξουσίας, αλλά και ο κενός λόγος των αντιπολιτευτικών κομμάτων, έχουν παραγάγει μια «fatigue démocratique» που ευνοεί νέους σχηματισμούς και «άφθαρτα» πρόσωπα... Το 2026 θα είναι μια χρονιά επιτάχυνσης των εξελίξεων. Πολλά από τα «εάν» θα απαντηθούν. Το θολό τοπίο θα ξεκαθαρίσει. Ωστόσο, πριν αυτό συμβεί, οι ανακατατάξεις θα πολλαπλασιαστούν, η σύγχυση, οι προσδοκίες και οι ματαιώσεις θα φουντώσουν... Δεν θα ανοίξουμε εδώ το «μαύρο κουτί» των μελλοντικών πολιτικών εξελίξεων. Δεν θα ήταν αξιόπιστο με τόσα «εάν» να επικρέμανται στον αέρα. Θα περιοριστούμε σε κάτι ταπεινό: να δώσουμε κάποια δεδομένα που αφορούν τον πυρήνα του σημερινού ελληνικού «κομματικού προβλήματος», το οποίο εστιάζεται στην κρίση της ευρείας Κεντροαριστεράς – Αριστεράς. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 7/1).

                   Το πολιτικό εγχείρημα της Μαρίας Καρυστιανού

Αντώνης Ανδρουλιδάκης: Μαρία Καρυστιανού - «Η χώρα δεν είναι επιχείρηση»

Στη σημερινή Ελλάδα –και ευρύτερα στη Δύση– η Δημοκρατία έχει μετατραπεί από πεδίο σύγκρουσης αξιών και συμφερόντων σε τεχνική διαχείρισης. Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ αποτύπωμα του νεοφιλελευθερισμού, κοινό τόσο στη Δεξιά όσο και στην  «νεοφιλελέ» Αριστερά. Η πολιτική αποϊδεολογικοποιείται ή ενδύεται για "ξεκάρφωμα" διάφορα ιδεολογικά άλλοθι, η κοινωνία αποπολιτικοποιείται και η εξουσία παρουσιάζεται ως ουδέτερη διοίκηση πραγμάτων, ως management. Η Δημοκρατία δεν νοείται πια ως χώρος λαϊκής κυριαρχίας και σύγκρουσης για το νόημα της ζωής, αλλά ως σύστημα μάνατζμεντ: στόχοι, δείκτες, αποδοτικότητα, «καλές πρακτικές», συμμόρφωση σε κανόνες αγορών και υπερεθνικών μηχανισμών... Έτσι, είτε με τη γλώσσα της αγοράς είτε με τη γλώσσα της «ορθολογικής μεταρρύθμισης», το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. H πολιτική χάνει την ψυχή της και γίνεται τεχνοκρατική διοίκηση ανθρώπων αντί για συλλογική πράξη ελευθερίας... Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, η φράση της Καρυστιανού  «Η χώρα δεν είναι επιχείρηση»  δεν είναι ένα απλό ηθικό σχόλιο. Είναι μια καθαρή πολιτική τομή απέναντι στον πυρήνα του κυρίαρχου νεοφιλελευθερισμού.Ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς οικονομική πολιτική. Είναι αντίληψη για τη ζωή. Βλέπει το κράτος ως εταιρεία, τον πολίτη ως πελάτη, τη δικαιοσύνη ως κόστος, την ασφάλεια ως δαπάνη, την ανθρώπινη απώλεια ως “αστοχία συστήματος”. Δείτε εδώ περισσότερα.

Στέλιος Φενέκος: Σχόλια για τη δημόσια παρέμβαση της κας Καρυστιανού

Η δημόσια παρέμβαση της κας Καρυστιανού έχει πλέον περάσει σε μια νέα, σαφώς πιο απαιτητική φάση. Μετά τις δηλώσεις της στο ΚΟΝΤΡΑ, δεν μπορεί να γίνεται λόγος απλώς για ένα κοινωνικό κίνημα ή για μια άτυπη πρωτοβουλία πολιτών. Η ίδια προαναγγέλλει ανοιχτά τη δημιουργία πολιτικού φορέα, μιλά για εκλογική παρουσία στις επόμενες εθνικές κάλπες, περιγράφει δομές, πρόγραμμα, κριτήρια στελέχωσης και αφήνει ανοιχτό, αλλά υπαρκτό, το ζήτημα της ηγεσίας. Ωστόσο, το εγχείρημα αυτό δεν μπορεί να αναλυθεί με τους όρους ενός ακόμη «νέου κόμματος». Πρόκειται για κάτι διαφορετικό. Παρουσιάζεται από την ίδια ως μία συλλογική δράση κοινωνικής ριζοσπαστικοποίησης μέσω της δικαιοσύνης, η οποία επιχειρεί να μετασχηματιστεί σε πολιτικό φορέα, χωρίς όμως να απεμπολεί το ηθικό της φορτίο. Η αφετηρία γι’ αυτό είναι συγκεκριμένη και καθοριστική. Το δυστύχημα των Τεμπών δεν λειτούργησε μόνο ως συλλογικό τραύμα, αλλά παρουσιάζεται ως καταλύτης απονομιμοποίησης θεσμών. Οι θέσεις της  ότι τίποτε δεν λειτουργεί σωστά, ότι η Δικαιοσύνη δεν λειτουργεί ανεξάρτητα, ότι η λογοδοσία καθυστερεί ή υπονομεύεται μέσω της  κυβερνητικής χειραγώγησης , αναδεικνύει το κοινωνικό ερώτημα, «αν το κράτος λειτουργεί για τον πολίτη».  Με βάση αυτό  αναπτύσσει μια ηθική και θεσμική αξίωση, όχι μια κλασική ιδεολογική πολιτικοποίηση. Δείτε εδώ περισσότερα. 

                                                  Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ)

Κάρεν Χάο: «Η ΑΙ λειτουργεί σαν τις παλιές αυτοκρατορίες» (Συνέντευξη: Λουκάς Βελιδάκης, Καθημερινή, 6/1)

Ναι, πιστεύω απολύτως ότι η AI είναι η νέα αυτοκρατορία. Συγκεκριμένα, η αντίληψη της Σίλικον Βάλεϊ για την AI και ο τρόπος που προσεγγίζουν την ανάπτυξή της. Ο λόγος που κάνω αυτόν τον παραλληλισμό είναι γιατί όλοι οι τρόποι με τους οποίους λειτουργούν οι εταιρείες της Σίλικον Βάλεϊ καθρεφτίζουν τον τρόπο που λειτουργούσαν οι παλιές αυτοκρατορίες. Οικειοποιούνται πόρους που δεν τους ανήκουν. Αυτό περιλαμβάνει τα δεδομένα δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, την πνευματική ιδιοκτησία συγγραφέων, καλλιτεχνών και δημιουργών. Εκμεταλλεύονται τεράστιο όγκο εργασίας, πληρώνοντας ελάχιστα σε εργαζομένους που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των τεχνολογιών τους, ενώ ταυτόχρονα προωθούν την αυτοματοποίηση μέσω της χρήσης τους. Μονοπωλούν την παραγωγή γνώσης... Ίσως δεν ξέρουμε την ακριβή διαδρομή, αλλά ξέρουμε τα βασικά συστατικά. Πρώτα η διαφάνεια. Έπειτα η δημοκρατική αμφισβήτηση: οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα να αντιστέκονται. Το βλέπουμε ήδη με καλλιτέχνες και συγγραφείς που κάνουν αγωγές, με μαθητές και δασκάλους που συζητούν εάν πρέπει να μπει η AI στα σχολεία. Αυτή η πίεση είναι κρίσιμη... Είμαι πολύ αισιόδοξη ότι θα βρούμε έναν τρόπο ώστε να περιορίσουμε την «Αυτοκρατορία της AI». Γιατί, προκειμένου να το γράψω, χρειάστηκε να κάνω εκτεταμένο ρεπορτάζ για τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αντιστέκονται σε αυτή την αυτοκρατορία... Και νομίζω πως αυτό είναι που θα μας οδηγήσει σε ένα καλύτερο μέλλον. Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

Eric Schmidt: AI - The San Francisco Consensus

Yet beneath the apparent discord lies a deeper consensus around a number of key ideas. Most of those leading the development of AΙ agree on at least three central premises: First, they believe in the power of so-called scaling laws, arguing that ever larger models can continue to drive rapid progress in AΙ. Second, they think the timeline for this revolution is much shorter than previously expected: Many AΙ experts now see us reaching superintelligence within two to five years. Finally, they are betting that transformative AΙ (TAΙ), or systems that can outperform humans on many tasks, will bring unprecedented benefits to humanity. This belief is expressed in hockey-stick graphs promising exponential rates of scientific advancement, financial returns, and ultimately human progress. I call this set of overlapping views the San Francisco Consensus. A consensus is a set of beliefs held by a large majority of experts—in this case technologists, scientists, and entrepreneurs. From the postwar Keynesian consensus to the neoliberal Washington Consensus, periods of epistemic agreement have always been a function of both observable truths and underlying ideological commitments. The fact that such a consensus is widely held does not, of course, make it true. In fact, history should give those of us in Silicon Valley ample cause for humility. Throughout the 2000s, many of us were overly optimistic about the social impacts of the internet—a vision undercut by disinformation, weaponization, and mental health crises. Δείτε εδώ περισσότερα (digitalistpapers.com).

                                **************************************************************

Roger Berkowitz: Hannah Arendt - Sometimes We Have to Choose Humanity Over Justice

When I think about the humanities, I’m reminded of how Hannah Arendt defined thinking: we think in solitude, which is not the same as being alone. When you’re alone, you feel abandoned. But in solitude, we can experience what she called “the two-in-one”—a conversation with ourselves. In this two-in-one, we challenge our prejudices and “stop and think,” freeing ourselves from conformity and clichés, learning to think for ourselves by testing our thoughts in conversation with others. And that’s very much what I mean by the humanities—thinking with a public community about the books, actions, and artworks that manifest the greatness, dignity, pain, and joy of human life. When thinking is reduced to ruminating and calculating—a means to an end—we lose the activity of thinking as the quest for meaning. When we seek answers rather than questions, certainty in place of the complexity of being human, we risk trading the depth of our humanity for goals defined by efficiency, prediction, and control—what we call progress.To be human is to be at one with something bigger, more meaningful, and more awesome than ourselves, to be part of something that matters. Whether we aim at a unified theory of the universe or seek simply to build the best shoe or write the most moving speech, to be human is to exult in our capacity to exceed usefulness, optimization, and correctness. Δείτε εδώ περισσότερα (houseofbeautifulbusiness.substack.com, 2/1). 

Παύλος Ελευθεριάδης: Οι ενδιαφέρουσες προτάσεις του Γιάννη Ραγκούση για την "Αποαττικοποίηση" της χώρας 

Δεν συμφωνώ - πλέον - συχνά με τον Γιάννη Ραγκούση και με έχουν στενοχωρήσει οι πολιτικές επιλογές του, όμως οι πρόσφατες προτάσεις του για "Αποαττικοποίηση" της χώρας μου φαίνονται πολύ ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες. Επιτέλους πρέπει να ξεκινήσει μια συζήτηση για το πώς θα μικρύνει η Αθήνα και το πώς θα αναπτυχθεί η περιφέρεια. Ας μην ξεχνάμε ότι η πολιτική διαφθορά διαωνίζεται και επειδή όλα συμβαίνουν σε έναν πολύ μικρό χώρο γύρω από την πλατεία Συντάγματος (το ίδιο πρόβλημα έχουν πολλές μικρές χώρες). Τα θεσμικά αντίβαρα χρειάζονται και γεωγραφική διασπορά της εξουσίας.  Για να γίνει αυτό βέβαια χρειάζεται ενδυνάμωση της τοπικής αυτοδιοίκησης με την καταπολέμηση της διάχυτης διαφθοράς και του πελατειασμού (που περνάει από κόμματα αλλά και από άλλα παράλληλα δίκτυα). Ελπίζω να ξεκινήσει επιτέλους μια μεγάλη συζήτηση για την αποκέντρωση της χώρας. Δείτε εδώ τη δημοσίευση και εδώ το σχετικό κείμενο του Γιάννη Ραγκούση με τίτλο «Για την Αποαττικοποίηση του μέλλοντός μας» (news247.gr, 3/1).

Αντώνης Λιάκος: Η ταινία του Σμαραγδή και ο «ιστορικός Καποδίστριας»

Είδα κι εγώ χτες τον Καποδίστρια του Σμαραγδή με δυο συναδέλφους ιστορικούς. Εντάξει δεν έχει σχέση με τον ιστορικό Καποδίστρια, έχει πάρει απλώς τα βασικά του σεναρίου. Δεν είναι βέβαια ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος σκηνοθέτης  που κάνει μια ταινία μυθοπλασίας με βάση ιστορικά πρόσωπα και γεγονότα. Το ζήτημα είναι   τι θέλεις να πεις. Ποιες εικόνες θέλεις να δημιουργήσεις στο μυαλό των θεατών, ποιες σκέψεις. Από τα οράματα της Παναγίας έως την επίσκεψη του Καποδίστρια σε μάγο για να του μαντέψει το μέλλον, από την παρουσίαση των κατοίκων της Ελλάδας ως κατσαπλιάδων, και της διεθνούς συνωμοσίας εναντίον τους, το ζήτημα είναι τι κοινό ήθελε να ψαρέψει ο Σμαραγδής. Κι εδώ είναι το πρόβλημα. Ο Σμαραγδής συμπεριφέρεται σαν ένας επιτήδειος. Σαν πονηρός πολιτευτής. Βέβαια το ζήτημα είναι σαν την κότα με τ’ αυγό. Υπάρχει αυτό το κοινό που απευθύνεται ή το κοινό αυτό δημιουργείται; Τα εισιτήρια που έκοψε η ταινία και ο ντόρος που έκανε κάτι δείχνει. Κάτι  που θέλει έρευνα. Ποια ιστορία θέλει το κοινό αυτό, τι πράγμα νομίζει ότι είναι η ιστορία; Προφανώς δεν είναι η ιστορία αλλά το έθνος και ο συλλογικός αυτοπροσδιορισμός, αυτά που έχουν σημασία, που λειτουργούν ως μεταφορές το ένα του άλλου. Δείτε εδώ περισσότερα.

Έλσα Νικολαΐδου: Σωκράτης, ο υπηρέτης του θεού

Λίγο μετά τον θάνατο του Σωκράτη (399 π.Χ.), ο Πλάτωνας συγγράφει την Απολογία, ένα από τα πρώτα του έργα με το οποίο παραθέτει την υπερασπιστική γραμμή του δασκάλου του απέναντι στους κατηγόρους του. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι Αθηναίοι στρέφονται εναντίον φιλοσόφων και ο Σωκράτης το γνωρίζει. Οι κατηγορίες που τον βαρύνουν είναι εκείνες που οι Αθηναίοι χρησιμοποιούν «πρόχειρες» για τους φιλοσόφους εν γένει («ερευνούν τα ουράνια φαινόμενα και δεν πιστεύουν στους θεούς» 23d). Ο Σωκράτης, αν και μπορεί να εξοριστεί για να γλυτώσει τον θάνατο, δεν θα επιλέξει την εξορία. Και ο Πλάτωνας -σοκαρισμένος από τη σωκρατική καταδίκη- θα συγγράψει την Απολογία του, ώστε να κοινωνήσει τη διδασκαλία του Σωκράτη... «Γιατί αυτά με προστάζει ο θεός, να το ξέρετε, και θεωρώ ότι δεν έχει συμβεί μεγαλύτερο αγαθό σε εσάς και στην πόλη από αυτή την υπηρεσία που προσφέρω στον θεό. Γιατί εγώ δεν κάνω τίποτε άλλο καθώς περιφέρομαι παρά να σας πείθω, νεότερους και γεροντότερους να μην φροντίζετε ούτε για τα σώματα ούτε για τα χρήματα με τόσο πάθος αλλά για το πώς θα κάνετε καλύτερη την ψυχή σας» (Πλάτωνας, Απολογία Σωκράτους 30a-b). Η υπηρεσία του Σωκράτη απέναντι στο θεό δεν ακολουθεί την ανθρωπομορφική αντίληψη των θεών του Ομήρου και του Ησιόδου που «ανέθρεψαν τις γενιές των Ελλήνων». Αν θέλει κάποιος να υπηρετεί τον θεό, η φροντίδα της ψυχής του είναι η μεγαλύτερη προσφορά. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 10/1). 

                                                   Βιβλιοκριτική

Το βιβλίο του Αμερικανού φιλοσόφου Andrew Feenberg, Μεταξύ Λόγου και Εμπειρίας (2020), φωτίζει τη διαλεκτική σχέση μεταξύ ανθρώπου–τεχνολογίας. Τα επιγενόμενα  ζητήματα  της  τεχνολογικής  εξέλιξης, ειδικά  στον  εργασιακό  τομέα, θέτουν νέα δεδομένα για τις συνθήκες εργασίας και το νομοθετικό πλαίσιο. Η προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις τρέχουσες εξελίξεις αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ακώλυτη εφαρμογή του δικαιώματος στην αξιοπρεπή εργασία. Ο αμερικανός φιλόσοφος Andrew Feenberg, στο βιβλίο του Μεταξύ Λόγου  και  Εμπειρίας (2020), από τις  εκδόσεις  Ροπή, χαρακτηρίζει  τον καπιταλισμό  και  την  αντίστοιχη  υποκειμενικότητα ως την κατεξοχήν συνθήκη όπου τα πάντα διέπονται από τους καπιταλιστικούς κανόνες και όχι από ανθρωπιστικές αξίες. O Feenberg, στο όγδοο κεφάλαιο του βιβλίου - αφού έχει πρωτύτερα μελετήσει και αναλύσει με κριτικό τρόπο τη δυναμικότητα των τεχνουργημάτων και την επίδραση της τεχνολογίας στον σύγχρονο κόσμο, τόσο στο παρόν βιβλίο, όσο και σε προηγούμενα βιβλία του: Κριτική Θεωρία της Τεχνολογίας (1991), Εναλλακτική  Νεωτερικότητα (1995), Διερωτώμενοι  για την Τεχνολογία (1999)  και Μετασχηματίζοντας την Τεχνολογία (2002) - διατυπώνει με σαφήνεια το δικό του θεωρητικό σχήμα. Η θεωρία της εργαλειοποίησης, που ο ίδιος εισάγει, εναντιώνεται στη δυστοπική επικράτηση των αχαλίνωτα αναπτυσσόμενων τεχνολογικών όρων σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα, το οποίο χρήζει επιτακτικού ορθολογικού εκδημοκρατισμού. Δείτε εδώ περισσότερα.