e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου e-library αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

                               Γιούργκεν Χάμπερμας (1929-2026)

Περικλής Βασιλόπουλος: Έδωσε το θεωρητικό θεμέλιο για τη σύγχρονη Κοινωνία Πολιτών στο πλαίσιο ενός Ευρωπαϊκού Συνταγματικού πατριωτισμού

Το έργο του Γιούργκεν Χάμπερμας έδωσε το θεωρητικό θεμέλιο και επηρέασε καθοριστικά την σύγχρονη Κοινωνία των Πολιτών(ΚτΠ) - παγκόσμια και στην Ελλάδα - που ο Γ.Χ την τοποθετούσε ως ενεργό μέρος της Δημόσιας Σφαίρας που η πλήρης λειτουργία της αποτελεί το θερμόμετρο υγείας όλων των συγχρόνων Δημοκρατιών. Σήμερα βέβαια η Δημόσια Σφαίρα (με εναλλακτική ονομασία Βιόκοσμος ως διακριτός τρίτος χώρος/Αντίβαρο απέναντι στο Κράτος και την Αγορά) ασθενεί πολιορκούμενη από παντού αλλά ο Χάμπερμας πίστευε ότι κάποια στιγμή θα κυριαρχήσει σταδιακά ο Επικοινωνιακός Ορθολογισμός και θα προχωρήσει ο Διαβουλευτικός Διάλογος των λογικών επιχειρημάτων και θα ανασάνουν οι Δημοκρατίες. Ο Χάμπερμας ήταν επίσης πεπεισμένος Ευρωπαϊστής και η θεωρία του για τον Ευρωπαϊκό Συνταγματισμό, την ανάγκη οικοδόμησης της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Σφαίρας με κινητήρια δύναμη μία ευρωπαϊκή Κοινωνία των Πολιτών ίσως στο μέλλον να εμπνεύσει μία βιώσιμη Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Παρόλο το σημερινό ζοφερό περιβάλλον των πολέμων και της ακραίας πόλωσης ίσως κάπου κρυμμένα υπάρχει ακόμα η Ελπίδα του – ημιτελούς - Διαφωτισμού που θα οδηγήσει τελικά τις σύγχρονες Δημοκρατίες με τη βοήθεια της συλλογικής δράσης των ενεργών Πολιτών… Μη βιαστείτε να τον απορρίψετε ως ρομαντικό Ιδεαλιστή, δεν είναι, ή πλέον ήταν… Η Φιλοσοφική Σύνθεση που επιχείρησε ο Γιούργκεν Χάμπερμας ήταν μοναδική και η επιρροή της αναμένεται να συνεχιστεί πολλαπλασιαστικά όταν η αυταρχική παλίρροια θα υποχωρήσει. Δείτε εδώ περισσότερα.

Γιώργος Καραβοκύρης: Το επιδραστικό φιλοσοφικό αποτύπωμα

Πολλοί μένουν στον πολιτικό λόγο του Χάμπερμας, στις τοποθετήσεις του για την Ευρώπη και την πολιτική της ολοκλήρωση, και δικαίως, γιατί υπήρξε μια φωνή σπουδαία και επιδραστική. Όμως το φιλοσοφικό του αποτύπωμα είναι εκείνο που τον διακρίνει και τον χαρακτηρίζει ως ένα εκ των τελευταίων μεγάλων φιλοσόφων (αν όχι τον τελευταίο με αυτήν την εσχατολογική απόχρωση), εκείνων με δυο λόγια που χτίζουν ένα δικό τους επιστημονικό παράδειγμα, μέσα από την εξέλιξη της σκέψης και της (ανα)σύνθεσης μιας μακράς φιλοσοφικής παράδοσης. Και αυτή στη Δύση έχει ως αξεπέραστο ορίζοντα -όπως και να έχει, κριτικά ή μη - τον Λόγο... Αυτή η ενδιάμεση, ιδιαίτερη θέση, που τον έφερε βέβαια αντιμέτωπο με την αμφίπλευρη κριτική, όπως και την αμφισβήτηση της επικοινωνιακής του ορθολογικότητας ως μιας άλλης, αισιόδοξης μεταφυσικής, προορισμένης για μια "κοινωνία των αγγέλων", δεν είναι σχηματική, ούτε συμβιβαστική. Πίσω από τις πυκνές γραμμές της - που για να τις κατανοήσει κανείς πρέπει να ξέρει κοινωνική θεωρία, πολιτική φιλοσοφία, φιλοσοφία της γλώσσας, θεωρία της γνώσης και φιλοσοφία του δικαίου -  συλλαμβάνεται πάντα το ζωτικό, ιστορικό και κοινωνικό αίτημα της αναδιάρθρωσης της μετανεωτερικής μας κοινωνίας και της διασφάλισης της ελευθερίας και της ισότητας σε συνθήκες που διαρκώς υπονομεύουν την ικανοποίησή του. Δείτε εδώ περισσότερα.

Ευφροσύνη Παυλακούδη: Ένας διανοητής που χρησιμοποίησε τη φιλοσοφία ως όπλο για την προάσπιση της δημοκρατίας

«Η δημοκρατία δεν είναι απλώς μια μορφή διακυβέρνησης, αλλά μια διαδικασία διαβούλευσης»... Ο Γιούργκεν Χάμπερμας ήταν ένας πολιτικός στοχαστής που αγωνίστηκε ακούραστα: ενάντια στον παραλογισμό, για τη λογική και τις απειλούμενες δυτικές αξίες'', διαβάζω. Πόσο δίκιο. Πράγματι μιλάμε για έναν διανοητή που δεν κλείστηκε σε γυάλινο πύργο, αλλά χρησιμοποίησε τη φιλοσοφία ως όπλο για την προάσπιση της δημοκρατίας και της Ευρώπης. Για τον Χάμπερμας, ο Διαφωτισμός δεν ήταν, άλλωστε, ένα ολοκληρωμένο ιστορικό γεγονός, αλλά ένα «ημιτελές σχέδιο» που οφείλουμε να συνεχίσουμε. Γι' αυτό και εναντιωνόταν σε κάθε μορφή παραλογισμού που υπονομεύει τους θεσμούς, θεωρώντας ότι η κριτική σκέψη είναι η μόνη άμυνα της Δύσης. Τούτων λεχθέντων, είναι ηλίου φαεινότερον ότι ο Χάμπερμας ήταν κυρίως ένας πολιτικός φιλόσοφος. Σκεφτόταν πάντα και ενεργούσε πολιτικά, όπως και πολλοί σύγχρονοί του Γερμανοί συγγραφείς και διανοούμενοι. Γι' αυτό και  στάθηκε απέναντι σε θεωρίες που αμφισβητούσαν την αντικειμενικότητα της αλήθειας (βλ. μεταμοντερνισμός), θεωρώντας τες επικίνδυνες για τη συνοχή της κοινωνίας. Γι' αυτό και επέμενε στην θωράκιση της δημοκρατίας και πίστευε ότι η Ε.Ε. πρέπει να εξελιχθεί σε μια βαθύτερη πολιτική ένωση και όχι απλώς σε μια οικονομική κοινότητα. Δείτε εδώ περισσότερα.

Peter Verovšek: Ο Γιούργκεν Χάμπερμας διαμόρφωσε την μεταπολεμική τάξη — O θάνατός του δεν πρέπει να σηματοδοτήσει το τέλος της (Jürgen Habermas Shaped the Postwar Order — His Death Must Not Mark Its End)

Ζούμε σε μια περίοδο που ορίζεται από αυτό που ο αείμνηστος Γερμανός φιλόσοφος, κοινωνιολόγος, δημόσιος διανοούμενος και ενεργός κριτικός θεωρητικός Γιούργκεν Χάμπερμας περιέγραψε ως «το παράξενο των καιρών». Είτε εκφράζεται ως η υποχώρηση του διεθνούς δικαίου, ο θάνατος της βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης, το τέλος της φιλελεύθερης δημοκρατίας ή η απώλεια της μνήμης του Ολοκαυτώματος ως αρνητικού σημείου αναφοράς για την πολιτική - για να αναφέρουμε μόνο μερικά από τα συμπτώματα - σχολιαστές από όλο το πολιτικό φάσμα συμφωνούν ότι η παγκόσμια πολιτική βρίσκεται σε μια κατάσταση ρευστότητας, μια μεσοβασιλεία στην οποία ο παλιός κόσμος έχει πεθάνει, αλλά ο νέος δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Δεδομένου ότι η ζωή και το έργο του Χάμπερμας αντανακλούσαν και διαμόρφωναν ανεξίτηλα την μεταπολεμική εποχή, δεν είναι παράλογο να πιστεύουμε ότι οι διανοούμενοι ιστορικοί του μέλλοντος θα χρονολογήσουν το τέλος της παγκόσμιας τάξης μετά το 1945 στον θάνατό του στις 14 Μαρτίου 2026... Στα τελευταία του χρόνια, ο Χάμπερμας απελπιζόταν ολοένα και περισσότερο για την κατάσταση του κόσμου σε αυτή τη νέα εποχή μεταβάσεων. Σε μια από τις τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του, ο Χάμπερμας επανέλαβε την έκκλησή του προς την Ευρώπη να γίνει «μια Ένωση ικανή για ανεξάρτητη πολιτική δράση», έτσι ώστε «οι ευρωπαϊκές χώρες [να μπορούν] να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά το κοινό παγκόσμιο οικονομικό τους βάρος για να υποστηρίξουν τις κανονιστικές τους πεποιθήσεις και συμφέροντα». Δείτε εδώ το άρθρο (socialeurope.eu, 17/3, μετάφραση google).

                                                 Η άλλη άποψη

Παναγιώτης Σωτήρης: Η πλήρης υποστήριξη της εγγενούς ορθολογικότητας του καπιταλιστικού εκσυγχρονισμού

Η κίνηση του Χάμπερμας προς τα δεξιά ξεκίνησε με μια σειρά από θέσεις τύπου «ναι, αλλά», με τη μορφή «ναι, ο εργαλειακός λόγος μπορεί να είναι μια μορφή κυριαρχίας, αλλά...» ή «ναι, ο κόσμος της ζωής αποικίζεται, αλλά...», πριν υιοθετήσει μια βεμπεριανή, σε τόνο, πλήρη υποστήριξη της εγγενούς ορθολογικότητας του καπιταλιστικού εκσυγχρονισμού, ξεκινώντας από την ίδια την έννοια της επικοινωνιακής δράσης, η οποία όχι μόνο παρείχε την πραγματολογία μιας ηθικής επικοινωνίας, αλλά και έθετε πλήρως σε παρένθεση τις σχέσεις παραγωγής ως κοινωνικό ανταγωνισμό. Σε πολλούς άρεσαν οι πολεμικές του κατά του μεταμοντερνισμού, αλλά αυτή η υπεράσπιση της ορθολογικότητας της νεωτερικότητας δεν αφορούσε τις δυνατότητες χειραφέτησης, αλλά ουσιαστικά την αντιμετώπιση ενός σοσιαλδημοκρατικού κοινωνικού συμβολαίου ως του καλύτερου δυνατού κόσμου. Η επακόλουθη μάλλον καντιανή στροφή του προς τη διαβουλευτική δημοκρατία, τον αφελή ευρωπαϊσμό και, τελικά, την ευθυγράμμιση με τον ιμπεριαλισμό έκανε μόνο πιο εμφανές το κόστος της ρήξης του με οποιαδήποτε κριτική θεωρητική παράδοση... Προφανώς πιο εκλεπτυσμένη από τον μέσο σχολιαστή του Ακραίου Κέντρου, αλλά όχι στην πραγματικότητα πολύ πιο ενδιαφέρουσα... Δείτε εδώ περισσότερα.

                                                  Πολιτική Επικαιρότητα

Ξενοφών Κοντιάδης: Υποκλοπές - Η αποκάλυψη του βαθέος κράτους

Τι είπε εδώ εμμέσως ο καταδικασθείς ιδιοκτήτης του κατασκοπευτικού λογισμικού; Ότι το πούλησε στην Κυβέρνηση και στη συνέχεια δεν είχε καμία εμπλοκή με το ποιον παρακολουθούσαν, γιατί και με ποιο αποτέλεσμα. Αναμένουμε λοιπόν η ελληνική δικαιοσύνη να εξακριβώσει ποιους φωτογραφίζει ο ιδιοκτήτης του Predator ως αγοραστές και χρήστες του λογισμικού με το οποίο παρακολουθούνταν παράνομα το μισό υπουργικό συμβούλιο, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες. Τα νέα στοιχεία των Reporters United για τις σχέσεις Δημητριάδη και Πιερρακάκη με τους καταδικασθέντες του Predator είναι συγκλονιστικά, ιδίως αν συνδυαστούν με όσα αποκαλύφθηκαν στη δίκη που καταδίκασε τους τέσσερις κατηγορούμενους για το παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό και με όσα είπε στο MEGA ο Ταλ Ντίλιαν, φωτογραφίζοντας την Κυβέρνηση... Φαίνεται καθαρά ότι η κοινωνία είναι κουρασμένη, απογοητευμένη από τις διαψευσθείσες προσδοκίες, πιεσμένη από την ακρίβεια, φοβισμένη από τους πολέμους στη γειτονιά μας, δύσπιστη απέναντι στα αντιπολιτευόμενα κόμματα. Όλα αυτά δικαιολογούν όμως επαρκώς την απάθεια μπροστά στη λειτουργία ενός βαθέος κράτους, που παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και θεσμούς του δημοκρατικού κράτους δικαίου; Δείτε εδώ το άρθρο (dnews.gr, 16/3). Δείτε επίσης εδώ την ανάρτηση του Ξ. Κοντιάδη με θέμα: "Διαγραφή Κωνσταντινόπουλου – Η μη ανοχή κριτικής δεν αποτελεί δείγμα εσωκομματικής δημοκρατίας". 

Ιωάννης Κωνσταντινίδης: Το κομματικό σύστημα της Δανίας

Το κομματικό σύστημα της Δανίας είχε κερδίσει το ενδιαφέρον μου από την εποχή που ξεκινούσα τη διατριβή μου πριν 26 χρόνια. Όχι μόνο γιατί ήταν κατακερματισμένο, και συνεπώς η εξαρτημένη μεταβλητή της ψήφου αποκτούσε τεράστιο ενδιαφέρον. Όχι μόνο γιατί είχα εντοπίσει ένα κόμμα, τους Radikale Venstre, με ταυτότητα που συγκινούσε το πολιτικό μου ένστικτο. Αλλά και γιατί παρά τον κατακερματισμό του, εμφανιζόταν παραγωγικό σε επίπεδο δημόσιων πολιτικών... Η Δανία προσέρχεται στις κάλπες σε δέκα μέρες. Και 12 από τους αρχηγούς των υποψήφιων κομμάτων προσκλήθηκαν από τηλεοπτικό κανάλι να περάσουν 24 ώρες σε ένα γυμνάσιο. Να φάνε, να κοιμηθούνε, να τραγουδήσουν χορωδία και φυσικά να συζητήσουν για πολιτική στο περιβάλλον ενός σχολείου. Το πείραμα μοιάζει ίσως υπέρ-μιντιοποιημένο. Και όμως βρίσκεται στον πυρήνα των αρχών της δανέζικης πολιτικής, αλλά και της σχολικής εκπαίδευσης: διάλογος και σεβασμός στην άλλη άποψη. Το πείραμα δείχνει να πέτυχε. Χαλαρότερος και ουσιαστικότερος λόγος σε σύγκριση με τις κλασικές τηλεοπτικές αναμετρήσεις με δημοσιογράφους. Και, το σημαντικότερο, υπεροχή εκείνων των πολιτικών με ήπιο, διαβουλευτικό και ορθό λόγο.  Δείτε εδώ περισσότερα.

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Περί αλήθειας, Ελλάδα 2026

Έχει «η αλήθεια» ως έννοια και ως λέξη βαρύ βιογραφικό, για να ασχοληθείς συνεδριακά μαζί της όταν βρίσκεσαι σε φάση προσπάθειας καθοδήγησης της δημόσιας σφαίρας... Οπότε, το να δρομολογεί κανείς 2ήμερο Συνέδριο με διοργανωτή την ΓΓ Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και με τίτλο Athens Alitheia Forum – επεξηγηματικό/μαχητικό υπότιτλο, δε, «Confronting Fake News and Toxic Discourse”» – προδίδει ισχυρή αυτοπεποίθηση, μαζί και ικανήν αισιοδοξία. Αυτή η κυβερνητική πρωτοβουλία, που κάπως βέβαια συνδέεται με την Ευρωπαϊκή στράτευση με τάσεις σταυροφορίας κατά της παραπληροφόρησης κοκ (στράτευση που έχει ήδη δημιουργήσει στις Βρυξέλλες κάποια τραντάγματα από μέρους φιλελεύθερων – πολιτικά φιλελεύθερων – Κρατών μελών), έρχεται σε κάπως άβολη συγκυρία με όλη την δημόσια συζήτηση περί την Ομάδα Αλήθειας, τις επιδόσεις των Εξεταστικών Επιτροπών σε διαλεύκανση πολύκροτων υποθέσεων που μέχρι και τον Πρωθυπουργό απογοήτευσαν και τα συναφή... Επειδή πάντως και τα fake news και οι καμπάνιες παραπληροφόρησης είναι – και θα παραμείνουν! – υπαρκτά φαινόμενα, στα μέτρα που στην Κυβέρνηση πιστεύουν ότι η ανοιχτή συζήτηση κάνει καλό για την συνειδητοποίηση των προβλημάτων, χρήσιμο θα ήταν μεγαλύτερο άνοιγμα και αντίστοιχα ευρύτερη πολυμορφία. Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 13/3). 

Βίβιαν Ευθυμιοπούλου: Η δεσμευτική ισχύς της αλήθειας

Ακόμα και το πιο δημοκρατικό κράτος είναι μια μορφή Εξουσίας και η Εξουσία, ακόμα και στις δημοκρατίες, αν κάτι εχθρεύεται είναι η αλήθεια. Γι’ αυτό και σε αυτές, τις δημοκρατικές πολιτείες, τα Συντάγματα αναγνωρίζουν τον Τύπο ως πυλώνα τους, τον προστατεύουν για να ασκεί το λειτούργημα του ελεύθερα. Στις δημοκρατικές πολιτείες υπάρχει ο Τύπος για να υπερασπίζεται την Αλήθεια. Μην κοιτάτε που εδώ αντί να ελέγχει την κυβέρνηση, στην πλειοψηφία τους τα Μήντια, την υπηρετούν. Οι πολιτικοί δεν μπορούν να πουν την αλήθεια. Το έχει εξηγήσει μοναδικά η Χάνα Άρεντ σε ένα από τα πιο ωραία κείμενα που έχει γράψει. Στο Περί Πολιτικής, η Άρεντ υποστήριξε τη ιδέα ότι η Αλήθεια, από τη φύση της, έχει ένα δεσμευτικό χαρακτήρα: δηλαδή, μόλις την εκστομίσεις, πρέπει να κάνεις κάτι για να την υπηρετήσεις και οι πολιτικοι δεν θέλουν να δεσμεύονται σε τίποτα γι’ αυτό και  λένε ψέματα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και αυτή μας έχει μπαφιάσει στα ψέματα, μεγάλα και μικρά και σήμερα έρχεται και οργανώνει το Alitheia Forum… Υπάρχει και κάτι ακόμα που τερματίζει τη γελοιότητα. Η λέξη Αλήθεια είναι γραμμένη με λατινικούς χαρακτήρες. Η απόλυτη ετεροτοπία και αποσύνδεση από την πραγματικότητα. Δείτε εδώ περισσότερα.

Λίνα Παπαδοπούλου: Ποινική ευθύνη υπουργών και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), που θεσπίστηκε με τον Κανονισμό 2017/1939, έχουσα νομική προσωπικότητα και ανεξαρτησία, είναι αρμόδια να διερευνά, να διώκει και να παραπέμπει ενώπιον της δικαιοσύνης υπόπτους για ποινικά κολάσιμες πράξεις, που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ (διαφθορά, απάτη και δη διασυνοριακή και στον τομέα του ΦΠΑ, νομιμοποίηση εσόδων). Πρόσφατα, ακούσαμε την Γενική Ευρωπαία Εισαγγελέα να λέει ότι το έργο της στη διερεύνηση των πιθανών ποινικών ευθυνών Υπουργών στις υποθέσεις των Τεμπών, λόγω μη υλοποίησης της σύμβασης 717 με ενωσιακά χρήματα για τον εκσυγχρονισμό των σιδηροδρόμων, όσο και στην περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ, λόγω της προέλευσης των σχετικών επιδοτήσεων από τον προϋπολογισμό της Ένωσης, παρεμποδίστηκε λόγω του άρθρου 86 Σ και παρέπεμψε το ερώτημα περί ασυμβατότητας ή/και αντίθεσης αυτού προς το ενωσιακό δίκαιο. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι αν η το άρθρο 86 Σ, σχετικά με την αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής να κινήσει την ποινική δίωξη, με νομικό χαρακτηρισμό των πράξεων εκ μέρους της – χωρίς τη δυνατότητα παρέμβασης από δικαστικά όργανα– πρέπει εν προκειμένω να παραμεριστεί, όταν πρόκειται για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, βάσει της αρχής της «υπεροχής» (ορθότερα, προτεραιότητας εφαρμογής) του ενωσιακού έναντι του εθνικού (συμπεριλαμβανομένου και του συνταγματικού) δικαίου. Δείτε εδώ το άρθρο (constitutionalism.gr, 12/1). 

Αντώνης Καραμπατζός: Διαδικτυακή ανωνυμία: αξία και κίνδυνοι

Ιδιαίτερα διαδομένη στο διαδίκτυο είναι η ανωνυμία (ή ψευδωνυμία), η οποία προστατεύεται από την ελευθερία της έκφρασης. Η προστασία της τελευταίας, ακόμη και με τη μορφή του ανώνυμου λόγου, είναι αναγκαία για τον έλεγχο της κάθε εξουσίας, την προαγωγή του πλουραλισμού των απόψεων και την επικράτηση της αλήθειας στον δημόσιο διάλογο (βλ. Τζον Στιούαρτ Μιλ). Πέραν όμως αυτού, η ελευθερία του λόγου έχει και εγγενή αξία, αποτελώντας βασικό μέσο αυτοπραγμάτωσης του ατόμου, χωρίς την επαρκή προστασία του οποίου εκείνο χάνει την αναπνοή του, ήτοι την ανεμπόδιστη εκφορά των σκέψεών του. Παράλληλα, ωστόσο, η διαδικτυακή ανωνυμία ενέχει και σοβαρούς κινδύνους. Ο ανώνυμος λόγος συχνά περιέχει συκοφαντικές διαδόσεις ή προσβολές της ιδιωτικότητας, αλλά και γενικότερα προωθεί ένα κλίμα τοξικότητας, δημοσίων απειλών ή προγραφών, όπως και παραπληροφόρησης στον δημόσιο διάλογο. Ενίοτε δε, πίσω από τη διαδικτυακή ανωνυμία μπορεί να κρύβονται «στρατοί τρολς», που υπηρετούν πολιτικά, οικονομικά ή άλλα συμφέροντα. Μέσα από στοχευμένες διαδικτυακές επιθέσεις ή εκστρατείες παραπληροφόρησης μπορούν να καταστραφούν προσωπικότητες, αλλά και πολύ περισσότερο να υπονομευτεί η ίδια η ομαλή δημοκρατική λειτουργία. Δείτε εδώ το άρθρο ("Βήμα", 19/2). 

Γιώργος Σιακαντάρης: Νέο κοινωνικό συµβόλαιο µε τη μεσαία τάξη και τα µη ευνοημένα κοινωνικά στρώµατα (Συνέντευξη: Θανάσης Λυρτσογιάννης, kontranews.gr, 9/3)

Το Μανιφέστο που συντάσσουν συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα µε επικεφαλής τον Γιώργο Σιακαντάρη, δόκτορα Κοινωνιολογίας και πρώην επιστηµονικού διευθυντή του Ινστιτούτου Ανδρέας Παπανδρέου, φιλοδοξεί να ανοίξει το δρόµο για µία εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, τονίζει σε αποκλειστική συνέντευξη στην Κυριακάτικη Kontra, ο Γιώργος Σιακαντάρης. Στόχος είναι ένα νέο Κοινωνικό Συµβόλαιο ανάµεσα στα µεσαία και στα µη ευνοηµένα κοινωνικά στρώµατα και η συµµαχία αυτών. Αναφερόµενος στην αποτυχία της αντιπολίτευσης ο Γιώργος Σιακαντάρης την αποδίδει στην εµφάνιση ναρκισσιστικών και αποϊδεολογικοποιηµένων κοµµάτων, των οποίων πρόγραµµα τους είναι ο αρχηγός τους και τίποτα άλλο και προσθέτει ότι «καλός είναι ο ρεαλισµός και λογική στην πολιτική, αλλά αυτή χωρίς συναίσθηµα και ουτοπία δεν συγκινεί». Αναλύει γιατί η ακροδεξιά ανέρχεται και υπογραµµίζει µε έµφαση ότι ο Αλέξης Τσίπρας µπορεί να είναι ο καταλύτης για την αναζωογόνηση του χώρου της Σοσιαλδηµοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστερά και της πολιτικής οικολογίας, πράγµα που αν συµβεί θα κερδίσει και τις εκλογές. Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

Jeffrey Sachs: «Πιθανότατα και η Ελλάδα θα συρθεί στον πόλεμο με το Ιράν» (Συνέντευξη: Ιωάννα Κλεφτόγιαννη, popaganda.gr, 16/3).

Δεν αποκλείει και τη συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο, στην περίπτωση εμπλοκής του ΝΑΤΟ, εκτιμώντας ότι θα είναι καταστροφικές οι συνέπειες παράτασής του, πέραν των δυο προσεχών εβδομάδων, και για την οικονομία της χώρας μας. Πότε θα τελειώσει, όμως, αυτός ο πόλεμος; «Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σταματήσουν την επιθετικότητά τους», προβλέπει ο πρώην ειδικός σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και πρώην πρόεδρος του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. «Θα τελειώσει όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σταματήσουν την επιθετικότητά τους. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα νικήσουν το Ιράν. Ο τελικός σκοπός τους είναι η αλλαγή καθεστώτος. Αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Το ιρανικό καθεστώς πιθανότατα εδραιώνει περαιτέρω την εξουσία του, όπως συμβαίνει όποτε οι χώρες δέχονται ένοπλη επίθεση. Και μάλλον θα έχουμε περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου και περαιτέρω καταστροφή στη Μέση Ανατολή, και ίσως και πέρα ​​από αυτήν. Υποστηρίζω ότι βρισκόμαστε στο αρχικό στάδιο του Γ' Παγκοσμίου Πολέμου επειδή ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι ένας βίαιος και παραληρηματικός ιμπεριαλιστής. Η Ρωσία και η Κίνα σίγουρα θα ενεργήσουν για να υποστηρίξουν το Ιράν και να αποτρέψουν την ολοκληρωτική ήττα του». Δείτε εδώ τη συνέντευξη.

                                                    Έρευνες

Έρευνα Qed - «Η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι η δικαστική εξουσία στη χώρα μας είναι υποτελής στην εκτελεστική» (Επιμέλεια: Ιωάννης Κωνσταντινίδης)

Τις απόψεις των Ελλήνων πολιτών από την αξιολόγηση πολιτικών και θεσμών υπό το πρίσμα πρόσφατων εξελίξεων, όπως οι ερευνώμενες υποθέσεις τηλεφωνικών υποκλοπών και η διερεύνηση του δυστυχήματος των Τεμπών, έως ζητήματα διεθνούς πολιτικής, κατέγραψε -μεταξύ άλλων- την εβδομάδα που πέρασε, η εταιρεία Qed Social and Market Research μέσω της πλατφόρμας “People of Greece... «Αν και  μειωμένου ενδιαφέροντος, η υπόθεση των υποκλοπών αντιμετωπίζεται από την κοινή γνώμη ως ένα παράδειγμα μη επαρκούς διερεύνησης. Σε σχετική ερώτηση, η συντριπτική πλειονότητα του  76% των Ελλήνων, τάχθηκε υπέρ του να παραμείνει ανοιχτή η υπόθεση διερεύνησης. Επίσης 3 στους 4 απάντησαν ότι η δικαστική εξουσία στη χώρα μας είναι υποτελής στην εκτελεστική  εξουσία». «Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αντιμετωπίζεται από την κοινή γνώμη ως το κατ’ εξοχήν παράδειγμα αξιοποίησης των Εξεταστικών Επιτροπών του Κοινοβουλίου για πολιτική συγκάλυψη, με το 77% των ερωτηθέντων να τάσσονται υπέρ αυτής της άποψης. Επομένως, φαίνεται πως στη συνείδηση των πολιτών, κορυφαίοι θεσμοί μιας δημοκρατίας βρίσκονται υπό την υποτέλεια μιας εκτελεστικής εξουσίας». Δείτε εδώ την παρουσίαση της έρευνας (Αθήνα 9,84, 9/3). 

Έρευνα ΔιαΝΕΟσις - Οι Έλληνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Ελπίδα και ανησυχία για ένα αβέβαιο μέλλον (Επιμέλεια: Ηρακλής Βογιατζής)

Η εμφάνιση νέων τεχνολογιών συνοδεύεται πάντα από μεγάλα ερωτήματα. Η τελευταία δεκαετία έφερε στις ζωές μας τεράστιες τεχνολογικές αλλαγές, με την ανάπτυξη των μοντέλων μηχανικής μάθησης και τις εφαρμογές τους. Μετά το 2022 επεκτάθηκε η χρήση τέτοιων εφαρμογών στην καθημερινότητα, με διαλογικά συστήματα (chatbot), όπως το ChatGPT και το Gemini. Οι αλλαγές αυτές γέννησαν και νέα ερωτήματα στους πολίτες. Τι ακριβώς είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ); Πώς με βοηθά; Θα επηρεάσει τη νέα γενιά; Με κάνει πιο γρήγορο στη δουλειά μου; Η ρευστή σχέση μας με την ΤΝ αντανακλάται στη δημόσια σφαίρα, όπου οι ανησυχίες για το μέλλον αποκτούν μία ακόμα διάσταση: Μετατρέπονται από ερωτήματα σε υπαρξιακές απειλές. Θα μας πάρουν τις δουλειές οι μηχανές; Η ΤΝ απειλεί με αφανισμό την ανθρωπότητα; Χάνει ο άνθρωπος την ικανότητά του για κριτική σκέψη εφόσον οι μηχανές πλέον λαμβάνουν έξυπνες αποφάσεις; Οι ανησυχίες διογκώνονται, καθώς ο δημόσιος λόγος και οι τίτλοι των ρεπορτάζ κατακλύζουν τις οθόνες των κινητών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης... Οι υπαρξιακές απειλές δεν παίρνουν μονάχα τη μορφή κινδύνου, αλλά συμπλέκονται με την πολιτική οικονομία, τις κοινωνικές αξίες, τις καθημερινές ανάγκες και τις ανθρώπινες πρακτικές.  Δείτε εδώ την πλήρη έρευνα.

                                            *****************************************

Έλσα Νικολαΐδου: Σενέκας - Μάθε να νιώθεις χαρά

Ο Σενέκας θα εισάγει την έννοια της χαράς, προκειμένου να αποφύγει την «ηδονή», που δεσπόζει στην επικούρεια φιλοσοφία. «Πίστεψέ με, η αληθινή χαρά είναι πολύ σοβαρή υπόθεση» θα αποφανθεί στην προσπάθειά του να πείσει τον Λουκίλιο να στερηθεί τις απολαύσεις για να κερδίσει τη χαρά. Δεν είναι χαρούμενος αυτός που γελάει. Η «χαρά» του Σενέκα απέχει πολύ από τη χαρούμενη διάθεση∙ ωστόσο ο συγγραφέας υπόσχεται τη μεγαλύτερη ανταμοιβή... Αν και Στωικός, ο Σενέκας δεν παραλείπει να επισκεφτεί και το «αντίπαλο στρατόπεδο» για να παραθέσει ένα ρητό του «φίλου του Λουκίλιου», του Επίκουρου: «Είναι πάντα δύσκολο να ξεκινάς τη ζωή σου από την αρχή (Molestum est semper vitam incohare)» ή «όσοι πάντα ξεκινούν να ζουν από την αρχή, ζουν άσχημα» (Male vivunt, qui semper vivere incipiunt). Οι άνθρωποι ξεχνούν να ζήσουν στο παρόν και όταν το συνειδητοποιήσουν είναι πλέον αργά. Η επιστολή τελειώνει δραματικά. Ο Σενέκας δεν θα συμβουλεύσει άλλο. Θα κλείσει την επιστολή αφήνοντας την επιλογή στον Λουκίλιο: «Μερικοί άνθρωποι, πράγματι, αρχίζουν να ζουν μόνο όταν θα έπρεπε να σταματήσουν. Και αν αυτό το βρίσκεις εκπληκτικό, θα προσθέσω κάτι που θα σε εκπλήξει ακόμα περισσότερο: Μερικοί άνθρωποι έχουν σταματήσει να ζουν πριν καν αρχίσουν. Αντίο». Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 14/3). 

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Οι εκδόσεις του Πανεπιστημίου Πατρών και το Ιστορικό Αρχείο του ΕΚΠΑ διοργανώνουν Ημερίδα για την Ιστοριογραφία με θέμα: «Τα παρελθόντα, ο παροντισμός και η σύγχρονη ιστορική εμπειρία του χρόνου και του χώρου». Η εκδήλωση θα γίνει την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026, στις 10:00-17:00, στο Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ. Δείτε εδώ το δελτίο τύπου και εδώ το πρόγραμμα.