e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου e-library αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

                             Γιούργκεν Χάμπερμας (1929-2026)

Περικλής Βασιλόπουλος: O Χάμπερμας και η Ένωση Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Με τον Νίκο κάναμε την καθιερωμένη περιπατητική συζήτηση κοντά στο Λύκειο του Αριστοτέλη, τί μοναδικό προνόμιο αλήθεια να βγαίνεις βόλτα και να είσαι εκεί που αιώνες πριν διδάχτηκε μια από τις μεγαλύτερες Φιλοσοφικές Σχολές πού αλλάξαν τον ρού της ιστορίας. Συζητήσαμε για την ζωή και το έργο τού Γιούργκεν Χάμπερμας που οι θέσεις του για την Κοινωνία των Πολιτών ως τρίτος Χώρος απέναντι στο Κράτος και την Αγορά ήταν μια από τις βασικές θέσεις του ανεξάρτητου σωματείου πολιτών Ένωση Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ πού ήταν (ίδρυση 1995) και είναι μέχρι σήμερα μία συλλογικότητα στηριγμένη στην αριστοτελική φιλία των ενεργών πολιτών μελών της.  Η Παρέμβαση όμως εμπνεύστηκε κυρίως από το έργο του Νίκου Μουζέλη (15 βιβλία Κοινωνικής Θεωρίας σε αγγλικά-ελληνικά) που θέλησε να συνδυάσει την Θεωρία με την ενεργό Κοινωνική Πράξη όντας για 25 χρόνια Πρόεδρος της ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ. Ο Νίκος Μουζέλης είναι μία σπάνια περίπτωση Δημόσιου Διανοούμενου και την ίδια στιγμή ο πιο επιδραστικός Έλληνας Καθηγητής Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Θεωρίας στο εξωτερικό όπως ανέφερε και ο Καθηγητής - Ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Το έργο του Γιούργκεν Χάμπερμας έδωσε το θεωρητικό θεμέλιο και επηρέασε καθοριστικά την σύγχρονη Κοινωνία των Πολιτών (ΚτΠ) - παγκόσμια και στην Ελλάδα - που ο Γ.Χ την τοποθετούσε ως ενεργό μέρος της Δημόσιας Σφαίρας που η πλήρης λειτουργία της αποτελεί το θερμόμετρο υγείας όλων των συγχρόνων Δημοκρατιών. Σήμερα βέβαια η Δημόσια Σφαίρα (με εναλλακτική ονομασία Βιόκοσμος ως διακριτός τρίτος χώρος/Αντίβαρο απέναντι στο Κράτος και την Αγορά) ασθενεί πολιορκούμενη από παντού αλλά ο Χάμπερμας πίστευε ότι κάποια στιγμή θα κυριαρχήσει σταδιακά ο Επικοινωνιακός Ορθολογισμός και θα προχωρήσει ο Διαβουλευτικός Διάλογος των λογικών επιχειρημάτων και θα ανασάνουν οι Δημοκρατίες. Ο Χάμπερμας ήταν επίσης πεπεισμένος Ευρωπαϊστής και η θεωρία του για τον Ευρωπαϊκό Συνταγματισμό, την ανάγκη οικοδόμησης της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Σφαίρας με κινητήρια δύναμη μία ευρωπαϊκή Κοινωνία των Πολιτών ίσως στο μέλλον να εμπνεύσει μία βιώσιμη Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία. Παρόλο το σημερινό ζοφερό περιβάλλον των πολέμων και της ακραίας πόλωσης ίσως κάπου κρυμμένα υπάρχει ακόμα η Ελπίδα του – ημιτελούς - Διαφωτισμού που θα οδηγήσει τελικά τις σύγχρονες Δημοκρατίες με τη βοήθεια της συλλογικής δράσης των ενεργών Πολιτών… Μη βιαστείτε να τον απορρίψετε ως ρομαντικό Ιδεαλιστή, δεν είναι, ή πλέον ήταν… Η Φιλοσοφική Σύνθεση που επιχείρησε ο Γιούργκεν Χάμπερμας ήταν μοναδική και η επιρροή της αναμένεται να συνεχιστεί πολλαπλασιαστικά όταν η αυταρχική παλίρροια θα υποχωρήσει. Δείτε εδώ το κείμενο του Περικλή Βασιλόπουλου. 

Χαρίδημος Τσούκας: Η υπόσχεση του Διαφωτισμού και η ορθολογική κοινωνία

Ελάχιστοι φιλόσοφοι γνώρισαν, ταυτόχρονα, μεγάλη επιδραστικότητα και ευρεία αναγνώριση όσο ήταν εν ζωή. Ο Γιούργκεν Χάμπερμας (1929-2026) ήταν ένας από αυτούς. Δεν ήταν μόνον ο πιο διακεκριμένος Ευρωπαίος φιλόσοφος των τελευταίων εξήντα ετών, αλλά και ένας παρεμβατικός διανοούμενος με απήχηση... Το φιλοσοφικό έργο του είναι τεράστιο. Συνέγραψε δεκάδες βιβλία, με κύριο άξονα τη διερεύνηση των προϋποθέσεων για την ορθολογική συγκρότηση της κοινωνίας. Κρατώντας την καντιανή προτροπή «τόλμα να γνωρίζεις», πίστευε στη χειραφετητική δύναμη του Λόγου να ασκεί κριτική σε δομές ισχύος και να ενισχύει τον ηθικό προβληματισμό. Σε μια εποχή αμφισβήτησης του ορθολογισμού, ο Χάμπερμας παρέμεινε ανενδοίαστα ορθολογιστής, δίνοντας έμφαση στη διαλογική συγκρότηση της ορθολογικότητας... Η περίπτωσή του κατέδειξε την ανεξάλειπτη ένταση μεταξύ φιλοσοφικής θεωρίας και πολιτικής πράξης: η κριτική σκέψη του φιλοσόφου της κριτικής σκέψης ενίοτε υποχωρούσε όταν αυτός μετέβαινε από τον αφηρημένο φιλοσοφικό συλλογισμό στο πραγματιστικό δέον γενέσθαι (π.χ. Ουκρανικό, Κοσσυφοπέδιο) ή όταν ενοχικές δεσμεύσεις υπερτερούσαν της κριτικής διερώτησης (π.χ. η γερμανική ηθική οφειλή στο Ισραήλ). Ουδείς τέλειος. Ο Γιούργκεν Χάμπερμας, ωστόσο, δεν παύει να είναι ο τελευταίος, ίσως, κορυφαίος φιλόσοφος της ελπίδας σε έναν ζοφερό κόσμο – ελπίδας στην κριτική σκέψη, στον διά-λογο, στη δημοκρατία, στην Ευρώπη. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 21/3).

Κωστής Κορνέτης: H Ε.Ε. και η απαισιοδοξία του Χάμπερμας

Στη σκιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η ιδέα ενός «νέου κόσμου» δεν εμφανίστηκε απλώς ως ευσεβής πόθος, αλλά ως πολιτικό σχέδιο με θεσμούς και κανόνες... Ήταν η απαρχή ενός νέου κανονιστικού φαντασιακού για τη διεθνή πολιτική... Αυτή η υπόσχεση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ πλήρως. Ο Ψυχρός Πόλεμος περιόρισε τις φιλοδοξίες της παγκόσμιας διακυβέρνησης και επανέφερε την ισχύ στο προσκήνιο... Ένα από τα κεκτημένα που μας προσέφερε η κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ο θάνατος του Γιούργκεν Χάμπερμας προσδίδει σε αυτό το ζήτημα ακόμη μεγαλύτερο βάρος, γιατί είχε υποστηρίξει ότι αν κάτι διαφοροποιεί την Ευρώπη από άλλους, είναι η συνείδηση πως η πολιτική νομιμοποίηση οφείλει να προκύπτει μέσα από διαδικασίες λόγου και κατανόησης και όχι επιβολής. Για τον Γερμανό φιλόσοφο, οι κανόνες είχαν βαρύτητα ακριβώς επειδή δεσμεύουν και τους ισχυρούς – ιδίως αυτούς. Οπως όμως εκμυστηρεύθηκε ο ίδιος στον Φίλιπ Φελς («Ο φιλόσοφος», Trotta, 2025) τα τελευταία του χρόνια σφραγίστηκαν από την απογοήτευση και την απελπισία: «Σήμερα, όλα όσα αφιέρωσα τη ζωή μου για να υπερασπιστώ χάνονται βήμα βήμα». Αυτή τη στιγμή, που οι ΗΠΑ απεμπολούν τη σχέση τους με αυτή τη δέσμη κανόνων, η Ευρώπη οφείλει να την υπερασπιστεί αποφασιστικά, πληρώνοντας και το όποιο κόστος γι’ αυτό. Διαψεύδοντας την απαισιοδοξία του Χάμπερμας – του το οφείλει. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 22/3).

Ξένια Κουναλάκη: Η συνείδηση της Γερμανίας και της Ευρώπης

Στην Αμερική με μνημονεύουν ακόμη και παραδόξως και στην Κίνα. Αυτό βέβαια μπορεί να οφείλεται σε ατυχείς μεταφράσεις», έλεγε σε μία από τις τελευταίες εξόδους του με τον γείτονά του και πρώην εκδότη (Carl Hanser) Μίχαελ Κρούγκερ ο Γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας, ο οποίος πέθανε το περασμένο Σάββατο σε ηλικία 96 ετών... Σύμφωνα με τη νεκρολογία του Κρούγκερ, ο Χάμπερμας δεν ήθελε να ζήσει άλλο – ειδικά μετά τον θάνατο της κόρης του, Ρεμπέκα, και της συζύγου του. «Θα προτιμούσε να εξαφανιστεί όσο το δυνατόν πιο απαρατήρητος»... Στις νεκρολογίες, στους δοκιμιακούς αποχαιρετισμούς και στην αποτίμηση του έργου του, ο διεθνής Τύπος έχει ξεμείνει από υπερθετικούς: «Τιτάνας, πνευματικός γίγαντας, αστέρας της φιλοσοφίας, η συνείδηση της Γερμανίας». Το 2004, σε ομιλία του στο Κιότο της Ιαπωνίας είχε επικαλεστεί τρεις τραυματικές εμπειρίες του για την έμφαση που έδινε στην επικοινωνία για την οικοδόμηση συναίνεσης. Πρώτον, οι ιατρικές επεμβάσεις για τη σχιστία χείλους ενίσχυσαν την πεποίθησή του πως τα ανθρώπινα όντα αλληλοεξαρτώνται. Δεύτερον, η κακή του άρθρωση και ο αποκλεισμός από τους συνομηλίκους του από μικρή ηλικία του δημιούργησαν ιδιαίτερες ευαισθησίες και ήταν η αιτία που πάντα εκτιμούσε τον γραπτό λόγο περισσότερο από τον προφορικό. Τέλος, οι ίδιοι αυτοί παράγοντες τον ώθησαν να διερευνήσει τις συνθήκες για την επιτυχία ή την αποτυχία της γλωσσικής επικοινωνίας, τη λειτουργία των ηθικών αρχών και των κοινωνικών κανόνων της συνύπαρξης. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 17/3). 

                                                       Επικαιρότητα

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Όταν οι Ευρωπαίοι ψηφίζουν - Η επιβεβαίωση των δικών μας προκαταλήψεων

Έχει ενδιαφέρον – θα λέγαμε σχεδόν «έχει χάζι»- το πώς αναλύεται ανά την Ευρώπη η έκβαση των πιο πρόσφατων εκλογικών αναμετρήσεων σε Γερμανία, Γαλλία, ακόμη και Βρετανία. Αναμετρήσεων με περιφερειακή ή τοπική μεν εμβέλεια, πλην με εξαγόμενα συμπεράσματα για εθνικό (αν μη και Ευρωπαϊκό) επίπεδο... Πάντως, βλέποντας ευρύτερα τον χάρτη της Γαλλίας, δεν μπορεί να μην καταγράψει κανείς την διάχυτη άνοδο σε μεσαίες πόλεις του λεπενικού Εθνικού Μετώπου – με την καταγγελία ότι «όπου η Δεξιά αποφάσισε να αφήσει την Αριστερά να κερδίσει απέναντι από τις πατριωτικές δυνάμεις, εκεί κέρδισε όντως η Αριστερά»... Στην Γερμανία, τώρα, όπου οι περιφερειακές εκλογές σε επίπεδο Laender έφεραν στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (δεύτερο πληθυσμιακό κρατίδιο μετά την Βαυαρία) κέρδη μεν στους Χριστιανοδημοκράτες – οι οποίοι είχαν υποστεί σχετική ψυχρολουσία πριν λίγες μέρες στην γειτονική Βάδη-Βυρτεμβέργη – αλλά με κατακόρυφη άνοδο της Ακροδεξιάς AfD (στο 20% σε κρατίδιο της Δυτικής Γερμανίας, δεν είναι μικρό πράγμα) και με αντίστοιχη υποχώρηση των Σοσιαλδημοκρατών, διαμορφώνεται ένα σκηνικό όπου «γράφουν» δυο στοιχεία... Λειτουργούν συσπειρώσεις στην Αριστερά όταν χτίζονται ως άμυνα στην Ακροδεξιά (υποβοηθούμενη από την Δεξιά), επεκτείνεται η επιρροή ακροδεξιών ιδεών ακόμη και στην παραδοσιακή Δεξιά; «Μαθαίνουν» τα κόμματα της ΚεντροΑριστεράς ότι η συμμετοχή σε σχήματα εξουσίας με δεξιότερο πρόσημο «καίει»; Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 24/3). 

Λίνα Παπαδοπούλου: Το νέο βιβλίο του Ευάγγελου Βενιζέλου «Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα» - Πυρήνας συνταγματικού πολιτισμού

Το νέο βιβλίο του Ευάγγελου Βενιζέλου "Εισαγωγή στα Θεμελιώδη Δικαιώματα" (εκδ. Σάκκουλα) συνιστά ένα ερευνητικό εγχειρίδιο που εκτείνεται πέραν αυτού που ο τίτλος του καταγράφει, καθώς πρόκειται για μια συστηματική συμβολή στη γενική θεωρία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η συμβολή αυτή, ως απαύγασμα της μακρόχρονης ενασχόλησης του συγγραφέα με το αντικείμενο, η οποία επικαιροποιήθηκε με την εκ νέου τα τελευταία χρόνια (θεωρητική και νομολογιακή) εμβάθυνση σε αυτό το πεδίο, τοποθετείται στο σημείο τομής και συρροής εθνικού συνταγματικού δικαίου, ευρωπαϊκού δικαίου και διεθνούς προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και αντανακλά την πιο σύγχρονη πρόσληψη των δικαιωμάτων σε ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υψηλού συμβαλλόμενου μέρους στο Συμβούλιο της Ευρώπης, όπου η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία... Έτσι, το έργο δεν αποτελεί μια απλή καταγραφή ή μεταγραφή δικαστικών αποφάσεων επί επιμέρους δικαιωμάτων, αλλά μια δογματικά στέρεη αποτύπωση της μεθοδολογίας που (πρέπει να) διέπει τον τρόπο κατανόησης, ερμηνείας και σεβασμού των δικαιωμάτων στο σύγχρονο πολυεπίπεδο κανονιστικό περιβάλλον... Για τον ευρύτερο νομικό κόσμο και τη δημόσια συζήτηση, το βιβλίο λειτουργεί ως μια υπενθύμιση ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν αποτελούν απλώς έναν κατάλογο διατάξεων, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα του συνταγματικού μας πολιτισμού. Δείτε εδώ το άρθρο ("Βήμα", 10/3). 

Ευφροσύνη Παυλακούδη: Η ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ

Εντωμεταξύ, σύμφωνα με δημοσίευμα των FT, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν την ΕΕ να επικυρώσει τη διμερή εμπορική συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για αγορά αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ, LNG) αξίας 750 δισ. δολαρίων, απειλώντας με απώλεια της «προνομιακής» πρόσβασης στην ενέργεια… Η ΕΕ προμηθεύτηκε το 27% περίπου των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου και ΥΦΑ από τις ΗΠΑ το 2025. Τα νέα συμβόλαια LNG σημαίνουν ότι το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί στο 40% έως το 2030 σύμφωνα με το σενάριο του 2030… Το σχέδιο της ΕΕ για τον τερματισμό της εξάρτησής της από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας μέσω της διαφοροποίησης, της μείωσης της ζήτησης και της αύξησης της οικονομικής προσιτότητας της ενέργειας. Η υπερβολική εξάρτηση από το φυσικό αέριο των ΗΠΑ έρχεται σε αντίθεση με αυτή τη στρατηγική''.. Με λίγα λόγια, η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρήξη με τη Ρωσία ενίσχυσε τη θέση των ΗΠΑ ως βασικού προμηθευτή της ΕΕ. Και μπορεί η Ευρώπη να «ξύπνησε», αλλά η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ ενεργειακά βαθαίνει με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διαπραγματευτική της ισχύ, αλλά και την αυτονομία της. Δείτε εδώ περισσότερα.

Fareed Zakaria: Το μέλλον του πολύπλοκου πολέμου στο Ιράν (GPS - Εβδομαδιαίο πρόγραμμα Διεθνών Υποθέσεων, CNN – 22/3)

Στο Ιράν, το μέλλον του πολέμου έχει εμφανιστεί, λέει ο Φαρίντ. Τα οικονομικά του πολέμου έχουν ανατραπεί, καθώς χρησιμοποιούνται πανάκριβοι πύραυλοι για την κατάρριψη φθηνών drones. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφόροι και άλλα κυβερνοεργαλεία γίνονται επίσης κανονικά μέρη του πολέμου, ο Fareed υποστηρίζει ότι γινόμαστε μάρτυρες μιας επανάστασης στις στρατιωτικές υποθέσεις. Τελικά, θα οδηγήσει σε μια νέα εποχή πολέμου που βλέπει ακριβή όπλα που χρησιμοποιούνται σε μαζική κλίμακα και αλγόριθμους υπολογιστών να αντικαθιστούν την ανθρώπινη κρίση. Καθώς ο πόλεμος γίνεται ολοένα και πιο πολύπλοκος, ο Fareed συζητά τι ακολουθεί με έναν ειδικό που έχει μελετήσει την Ισλαμική Δημοκρατία για μεγάλο μέρος της καριέρας του: τον Danny Citrinowicz, ο οποίος διετέλεσε επικεφαλής του ιρανικού κλάδου των στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ. Στη συνέχεια, στο άλλο μέτωπο - τον Λίβανο - όπου η στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ έχει εκτοπίσει περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους στα νότια της χώρας. Ο Fareed μιλάει με τον Λιβανέζο δημοσιογράφο και συγγραφέα Kim Ghattas για αυτό το θέατρο του πολέμου και την αντίδραση από το εσωτερικό της χώρας. Δείτε εδώ το σχετικό βίντεο. 

Λευτέρης Κουσούλης: Μια χώρα σε αμφιβολία

Η ατμόσφαιρα του πολέμου στην Μέση Ανατολή αγκαλιάζει τον πλανήτη και η ανησυχία για την διάρκεια και την κατάσταση που θα μας βρει το τέλος του κερδίζει την προσοχή. Ένας πόλεμος όπως αυτός, που οι οικονομικές του συνέπειες μας αγγίζουν στην καθημερινή ζωή, ήρθε να προστεθεί με βαρύτητα και στην τρέχουσα πολιτική μας ζωής και στη ζώνη προβληματισμού για τη στάση της Ελλάδας στην διεθνή αυτή μεταβολή που βρίσκεται σε εξέλιξη και κυοφορεί, αν οι επιλογές της Αμερικής έχουν διάρκεια, μια νέα παγκόσμια συνθήκη, η οποία ευθέως μας αφορά... Θα περίμενε κανείς, μετά από αυτή την κυβερνητική στάση, η Αντιπολίτευση να αξιοποιούσε την ευκαιρία μιας συνολικής αμφισβήτησης αυτής της ριζωμένης καθυστέρησης. Είμαστε μάρτυρες του αντιθέτου. Κερδίζει η ασφάλεια της διαχείρισης αυτού που υπήρξε, η αναφορά σε αυτό που κάποτε κέρδισε, η προσήλωση σε αυτό που ηρεμεί και καθησυχάζει. Αυτό που είναι ήδη φανερό και καμιά φορά ακόμη και εκφωνείται ως ζωτικό και αναγκαίο θα ηττηθεί από τον συμβιβασμό της διαρκούς επιφύλαξης και αμφιβολίας των πρωταγωνιστών μπροστά στους κινδύνους της διαδρομής, που συνοδεύουν κάθε μεταβολή. Συνέδρια, κόμματα σε αναμονή, διακηρύξεις, υπαρκτές προσδοκίες. Όταν σε κατέχει η αμφιβολία και ο φόβος, θα σε καταλάβει η στασιμότητα. Και σε αυτό το σκηνικό, η στασιμότητα μπορεί να οργανωθεί ως σταθερότητα και να προβληθεί ως πολιτική αξία, με εκλογικές ελπίδες. Δείτε εδώ το άρθρο ("Βήμα", 22/3).

Μάγια Τσόκλη: Το Ιράν δυστυχώς ταυτίζεται με τους μουλάδες, επισκιάζοντας την πολυπλοκότητα της κοινωνίας του – Αναμνήσεις από το ταξίδι στο Ισφαχάν (2023)

Από το τελευταίο μου ταξίδι, το 2023,  στο Ισφαχάν του Ιράν, την πόλη που οι λόγιοι περιέγραφαν ως «μισός κόσμος» αφού αν δεις το Ισφαχάν, έχεις δει τα μισά από όσα αξίζει να δεις στον κόσμο»: εκεί, ένα μικρό ιδιωτικό μουσείο επιχειρεί να αφηγηθεί την ιστορία της ιρανικής μουσικής... Η ιρανική μουσική, με τις ρίζες της σε αρχαίες περσικές αυλές και μυστικιστικές παραδόσεις, δεν εξελίχθηκε ποτέ αποκομμένη από την καθημερινή ζωή. Όργανα όπως το νέι, το σαντούρ ή το καμαντσέ είναι φορείς μνήμης, συνδεδεμένοι με ποίηση, τελετουργία και προφορική παράδοση. Αυτό που διαφοροποιεί το μουσείο του Ισφαχάν από αντίστοιχους χώρους διεθνώς είναι η βιωματική του προσέγγιση... Στη διεθνή συζήτηση σήμερα, το Ιράν δυστυχώς ταυτίζεται με τους μουλάδες, επισκιάζοντας την πολυπλοκότητα της κοινωνίας του. Κι όμως, χώροι όπως το Μουσείο Μουσικής του Ισφαχάν υπενθυμίζουν διακριτικά ότι στον τόπο αυτό υπάρχει μια βαθιά πολιτισμική συνέχεια, διαμορφωμένη από ποιητές, μουσικούς και τεχνίτες, πολύ παλαιότερη και πιο ανθεκτική από κάθε καθεστώς. Η σκέψη μου σ’ αυτά τα παιδιά, σ’ αυτούς τους καλλιτέχνες που ακούν τις βόμβες τα σφυρίζουν… Δείτε εδώ περισσότερα.

                                             ********************************************

Έλσα Νικολαΐδου: Ο πατέρας Σωκράτης

Ο Σωκράτης διαφέρει από την πλειονότητα των αρχαίων φιλοσόφων. Πριν από την εμφάνισή του, οι περισσότεροι φιλόσοφοι -με φωτεινή εξαίρεση τον Πυθαγόρα- δεν ενδιαφέρονταν για τη συμβίωση με μία σύζυγο ούτε, βέβαια, για τη δημιουργία οικογένειας. Αλλά και μετά τον Σωκράτη, το πρότυπο τόσο του Επικούρειου όσο και του Στωικού σοφού επέβαλλε την αποστασιοποίηση από τον έρωτα και τον γάμο. Ο σοφός είναι μόνος... Ο Ξενοφώντας παρουσιάζει έναν Σωκράτη διαφορετικό από εκείνον των πλατωνικών διαλόγων, ο οποίος αδιαφορεί για την αιτία του διαπληκτισμού μητέρας- γιου. Ο σεβασμός απέναντι στους γονείς είναι εκ των ων ουκ άνευ. Ο Λαμπροκλής, όμως αδημονεί να μοιραστεί τον λόγο, που δεν είναι άλλος από την αυστηρότητα της μητέρας του: «Κανείς δεν θα μπορούσε να την ανεχτεί», παραπονιέται. Αλλά ο Σωκράτης διαφωνεί. Το κύριο επιχείρημα έχει να κάνει με την αχαριστία. Είναι άδικο να μην επιστρέφεις τη χάρη που σου κάνει κάποιος και τα παιδιά είναι πιο ευεργετημένα από όλους τους ανθρώπους... Ο ξενοφώντειος Σωκράτης δεν «ίπταται», ζει μέσα στον κόσμο, τον οποίο θέλει να κάνει καλύτερο με τις συμβουλές του: «Αν δεν μπορείς να υποφέρεις τέτοια μητέρα, δεν μπορείς να υποφέρεις ούτε τα αγαθά», αποφαίνεται. Η συμπεριφορά απέναντι στους γονείς δηλώνει χαρακτήρα και ο Σωκράτης είναι ο πλέον ειδικός στη διαμόρφωση μιας προσωπικότητας. Δείτε εδώ το άρθρο (philenews.com, 21/3). 

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών – ΕΝΑ διοργανώνει Ημερίδα με θέμα: «Τι (να) κάνει η Αριστερά όταν κυβερνά; Εμπειρίες αριστερής διακυβέρνησης». Η εκδήλωση θα γίνει την Παρασκευή 27 Μαρτίου 2026, στις 10:00 - 20:00, στη Βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ. Δείτε εδώ το πρόγραμμα.

Στο πλαίσιο των μηνιαίων του δράσεων το κέντρο Europa Experience Athens-Εμπειρία Ευρώπη Αθηνών, διοργανώνει τη δεύτερη πιλοτική δράση-κουίζ του Europa FunLab με τίτλο «Μάντεψε τη Χώρα & Μοιράσου την Ευρώπη σου!». Η δράση θα γίνει το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026, στις 12:00-13:30, στον χώρο του κέντρου στην Αθήνα. Δείτε εδώ περισσότερα.