e-library

Εβδομαδιαία Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη Ιδεών

Αποσπάσματα του εβδομαδιαίου ενημερωτικού δελτίου e-library αναρτώνται στη σελίδα της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ στο facebook. Μπορείτε εδώ να κάνετε like ώστε να βλέπετε τις τρέχουσες δημοσιεύσεις και να ενημερώσετε τους φίλους σας. Συντονισμός: Περικλής Βασιλόπουλος.

Έγινε χθες Τιμητική Εκδήλωση για τον Νίκο Μουζέλη

Έγινε χθες, σε ένα γεμάτο αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, η τιμητική εκδήλωση για τον Νίκο Μουζέλη, που διοργάνωσε το «Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς». Κεντρική παρουσία στην εκδήλωση ήταν ο ίδιος ο Νίκος Μουζέλης, ομ. Καθηγητής Κοινωνιολογίας LSE, στον οποίο οι οκτώ εισηγητές και το σύνολο των παρευρισκόμενων, απηύθυναν ένα μεγάλο Ευχαριστώ για το έργο, τα βιβλία, τη δράση και το Παράδειγμά του. Εννοείται ότι ήταν ισχυρή η παρουσία μελών/ φίλων, παλαιότερων μελών και ιδρυτικών μελών της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Ο Νίκος Μουζέλης διετέλεσε Πρόεδρος της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ, το διάστημα 1998-2024 και έκτοτε είναι ισόβιος Επίτιμος Πρόεδρος. Για τον καθοριστικό ρόλο του Νίκου Μουζέλη, στη δράση και τη μακροβιότητα της Ένωσης, μίλησε η Λίνα Παπαδοπούλου (Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου και μέλος της Ένωσης από το 1998). Ακολουθεί το κείμενο της εναρκτήριας κεντρικής ομιλίας του Αντώνη Λιάκου και η εισήγηση του Λουκά Τσούκαλη (πρώτος Πρόεδρος της ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ - 1995). Από τα ιστορικά μέλη της ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ, παρών ήταν επίσης και ο Νικηφόρος Διαμαντούρος, πρώτος Γ.Γ της ΕπΠ, πρώτος Συνήγορος του Πολίτη και νυν Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.  

Αντώνης Λιάκος: Ο Νίκος Μουζέλης και το ελληνικό πρόβλημα

Ο Νίκος Μουζέλης ανήκει σε μια σπάνια κατηγορία διανοουμένων. Σε εκείνους που επιχείρησαν ταυτόχρονα τρία πράγματα: να παράγουν κοινωνική θεωρία διεθνούς εμβέλειας, να ερμηνεύσουν ιστορικά την ελληνική κοινωνία και συγχρόνως να παρέμβουν πολιτικά στο παρόν. Αυτές οι τρεις διαστάσεις – η κοινωνική θεωρία, η ερμηνεία της ελληνικής ιστορίας και η πολιτική παρέμβαση – συγκροτούν ένα ενιαίο διανοητικό σχέδιο με τρείς άξονες: α) την εξέλιξη της επιστήμης της κοινωνιολογίας σε μια εποχή συγκριτικών αναλύσεων ανάμεσα στις χώρες του κέντρου και στις χώρες της περιφέρειας, β) την κατανόηση των αντιφάσεων της ελληνικής νεωτερικότητας και γ) την αναζήτηση μορφών δημοκρατικού εκσυγχρονισμού ικανών να τις υπερβούν... Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη συμβολή του στην απόρριψη των απλουστευτικών δυϊσμών της κλασικής θεωρίας του εκσυγχρονισμού, όπως η παράδοση εναντίον της νεωτερικότητας, η καθυστέρηση εναντίον της προόδου, ή η Ανατολή εναντίον της Δύσης. Γιατί ο Μουζέλης επιμένει ότι οι περιφερειακές κοινωνίες δεν περνούν γραμμικά από την παράδοση στη νεωτερικότητα... Επομένως, η νεωτερικότητα δεν καταργεί αυτομάτως τις προηγούμενες μορφές, αλλά τις ανασυνθέτει σε νέους, συχνά ασταθείς συνδυασμούς. Δείτε εδώ το πλήρες κείμενο ("Νέα", 16/5).

Λουκάς Τσούκαλης: Σοσιαλδημοκράτης και Ευρωπαίος 

Ο Νίκος Μουζέλης είναι ένας κορυφαίος κοινωνιολόγος με διεθνή καταξίωση. Τα βιβλία του στη θεωρία της κοινωνιολογίας αποτελούν σημείο αναφοράς. Αυτό τουλάχιστον το γνωρίζω, αν και άλλοι είναι σίγουρα πλέον αρμόδιοι εμού να κρίνουν την ουσία... Σοσιαλδημοκράτης είναι σαφώς και το δηλώνει ευθαρσώς ο Νίκος Μουζέλης. Πιστεύει στο πάντρεμα κράτους και αγοράς, στην κρατική ρύθμιση και την αναδιανεμητική λειτουργία που αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στους τωρινούς καιρούς όταν οι οικονομικές ανισότητες γιγαντώνονται... Σοσιαλδημοκράτης και συνάμα βαθύτατα Ευρωπαίος, γιατί ο Μουζέλης κατάλαβε νωρίς ότι η σοσιαλδημοκρατία δεν έχει πολλά περιθώρια εφαρμογής εντός του στενού πλαισίου των ευρωπαϊκών κρατών σήμερα, περιλαμβανομένων και των μεγαλύτερων που αρνούνται ακόμη να δεχτούν ότι είναι μικρά σε έναν κόσμο με τεράστιες ασυμμετρίες. Για τους σοσιαλδημοκράτες, μια ενωμένη Ευρώπη θα έπρεπε να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή του πολιτικού τους προγράμματος. Και ο Μουζέλης το έχει τονίσει επανειλημμένα. Δείτε εδώ το πλήρες κείμενο ("Νέα", 16/5).

Margrethe Vestager - Guillaume Klossa - Slavoj Zizek: Η Ευρώπη χρειάζεται μια επανάσταση των πολιτών 

Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη δεν είναι μια ρήξη, αλλά ένας αυτοκατευθυνόμενος μετασχηματισμός: Μια επαναβεβαίωση της δημοκρατικής δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ευθυγράμμιση των θεσμών, των πολιτών και των κρατών μελών γύρω από ένα κοινό πολιτικό σχέδιο, διαφορετικά η ΕΕ θα συνέχιζε να προσαρμόζεται στις εξωτερικές πιέσεις αντί να τις διαμορφώνει... Μια επανάσταση των πολιτών προσφέρει μια διαφορετική πορεία, από την οποία η Ευρώπη αναδύεται ως παγκόσμια δημοκρατική δύναμη, επαναπροσδιορίζοντας αντί να μιμείται τα παραδοσιακά μοντέλα κυριαρχίας... Ο πραγματικός κίνδυνος έγκειται στο να μην κάνουμε τίποτα. Η Ευρώπη έχει φτάσει σε ένα σημείο όπου ο σταδιακός προσανατολισμός είναι ανεπαρκής. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει — και οι ευκαιρίες που ανοίγονται μπροστά της — απαιτούν ένα άλμα από τον συντονισμό στην κυριαρχία, από την τεχνοκρατία στη δημοκρατία και από τον δισταγμό στην αυτονομία... Το καθήκον είναι να διασφαλιστεί ότι αυτός ο μετασχηματισμός είναι σκόπιμος, χωρίς αποκλεισμούς και φιλόδοξος. Η Ευρώπη δεν πρέπει απλώς να προσαρμοστεί στον κόσμο όπως είναι. Πρέπει να βοηθήσει στον ορισμό του κόσμου όπως θα έπρεπε να είναι. Αυτό απαιτεί θάρρος από την πλευρά κάθε Ευρωπαίου. Δείτε εδώ το άρθρο (taipeitimes.com, 14/5 - μετάφραση google).

Kαμπάνια G1000 – Βέλγιο (Μη κερδοσκοπικός οργανισμός για μία Δημοκρατία της καινοτομίας με τη συμμετοχή των πολιτών): «Η φωνή σας αξίζει μια θέση» (“Your voice deserves a seat”) 

Μέσω αυτής της εκστρατείας, υποστηρίζουμε τη δημιουργία ενός μόνιμου Συμβουλίου Πολιτών στη Γερουσία, που θα επιτρέπει σε τυχαία επιλεγμένους πολίτες να συμβάλλουν διαρθρωτικά σε σημαντικές κοινωνικές αποφάσεις. Πολίτες και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών πήραν τη θέση τους στα έδρανα της συνέλευσής μας για να σηματοδοτήσουν την έναρξη αυτής της καμπάνιας. Αυτή η στιγμή αντανακλά μια σαφή πεποίθηση: οι πολίτες αξίζουν έναν διαρθρωτικό ρόλο στη δημοκρατία μας, μέσω ενός συμβουλίου πολιτών που πραγματικά εμπλέκει τους ανθρώπους στη λήψη ομοσπονδιακών αποφάσεων. Σε όλο τον κόσμο, οι δημοκρατίες βρίσκονται υπό πίεση και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς μειώνεται. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να παρατηρούμε αυτή την τάση χρόνο με το χρόνο, εκλογές με τις εκλογές, χωρίς να αναλάβουμε δράση. Δεν πρόκειται για τη δημιουργία ενός ακόμη πολιτικού θεσμού. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός βιώσιμου, στοχαστικού και ορατού τρόπου για τους πολίτες να συμμετέχουν σε σημαντικές αποφάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον μας. Δείτε εδώ περισσότερα. 

Αντώνης Παπαγιαννίδης: Η πολύπλοκη σκακιέρα της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας

Μέρα με τη μέρα, με όλο και περισσότερους τρόπους έχει κανείς την αίσθηση ότι το παιχνίδι που παίζει στη σκακιέρα εξωτερικής πολιτικής από την Ελλάδα γίνεται όλο και πιο περίπλοκο. Για τις σαρωτικές δηλώσεις προθέσεων σαν αυτή που προκύπτει από την (Δεκέμβριος 2023) Διακήρυξη των Αθηνών για τις Σχέσεις Φιλικών και Καλής Γειτονίας (Ελλάδος-Τουρκίας) ή μετά τη διαβεβαίωση Μακρόν ότι «η Γαλλία θα είναι εκεί» εάν απειληθεί η κυριαρχία των Greek (Απρίλιος 2026) και η συνολική πολιτική των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία να ηχεί κάπως κούφια... Το πρόβλημα είναι, σε αυτή την εποχή της συνεχούς ροής, καμία κατάσταση δεν μπορεί να αναμένεται να παραμείνει σταθερή, ή ακόμα και να εξελιχθεί προς μια προβλέψιμη κατεύθυνση: κάποιος πρέπει να προσέχει για απότομες αλλαγές πολιτικής και να είναι έτοιμος να προσαρμοστεί. Επιπλέον, κάποιος πρέπει να είναι σε εγρήγορση για έγκαιρα σήματα επερχόμενης αλλαγής. Έτσι, η ελληνική κοινή γνώμη – και, σίγουρα ελληνική επίσημη – θα έπρεπε να περιμένει ότι οι τουρκοελληνικές διαφορές (που έχουν ληφθεί στον πληθυντικό: η μακροχρόνια ελληνική θέση ότι «υπάρχει μόνο μία διαμάχη: η οριοθέτηση της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ» δεν αντέχει σε έλεγχο μια και η μία πλευρά στην εξίσωση συνεχώς εγείρει πολλαπλά ζητήματα) θα ξεπερνούσε σε κάτι λιγότερο διαχειρίσιμο. Τόσο στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και στο Αιγαίο. Δείτε εδώ το άρθρο (ekdoseiskerkyra.gr, 18/5).

Δημήτρης Κατσούδας: Πόλεμος Ελλάδας – Τουρκίας;

Ένας πόλεμος μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος θα ήταν βαθύτατα καταστροφικός και για τις δύο χώρες, ακόμη και σε ένα υποθετικό σενάριο κατά το οποίο η Τουρκία θα επικρατούσε στρατιωτικώς. Η γεωγραφία, η οικονομία, οι διεθνείς συμμαχίες και οι δημογραφικές πραγματικότητες καθιστούν μία τέτοια σύγκρουση περίπτωση όπου ακόμη και η «νίκη» ενός εκ των δύο θα συνοδευθεί από εξαιρετικά βαριές μακροπρόθεσμες συνέπειες. Υπάρχει, τέλος, και μία βαθύτερη ιστορική πραγματικότητα. Η Ελλάδα και η Τουρκία δεν είναι απομακρυσμένες δυνάμεις, αλλά κράτη καταδικασμένα από τη γεωγραφία να συνυπάρχουν. Ανεξαρτήτως στρατιωτικού αποτελέσματος, η ανάγκη συνυπάρξεως θα παρέμενε... Γι’ αυτό και πολλοί στρατηγικοί αναλυτές θεωρούν ότι σε έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο δεν θα υπήρχε πραγματικός νικητής μακροπροθέσμως, αλλά μόνον διαφορετικές μορφές και βαθμοί ζημίας. Η Ελλάδα θα έπρεπε να είχε στόχο, πέραν της αμυντικής θωράκισης, και την επικοινωνία όχι μόνο με την πολιτική τουρκική ηγεσία αλλά και με την τουρκική κοινωνία. Μια τέτοια στρατηγική απουσιάζει δυστυχώς πλήρως… Δείτε εδώ περισσότερα.

Πάνος Τσακλόγλου: «Η πολιτικοποίηση των αγορών και η ενσωμάτωση της οικονομικής πολιτικής στον στρατηγικό σχεδιασμό των κρατών» (Εισήγηση στο πλαίσιο της παρουσίασης του συλλογικού τόμου: «Διεθνής πολιτική οικονομία στον 21ο αιώνα: Από την παγκοσμιοποίηση στη γεωοικονομία», επιμέλεια: Δημήτρης Κατσίκας – 5/5)

Για τους κλασσικούς οικονομολόγους, η ανάλυση της παραγωγής, της κατανομής του πλούτου και της λειτουργίας των αγορών ήταν ταυτόχρονα και ανάλυση της εξουσίας, των θεσμών και των κοινωνικών σχέσεων. Με την εξέλιξη της οικονομικής επιστήμης, ιδίως κατά τον 20ό αιώνα, η έμφαση μετατοπίστηκε προς την τυποποίηση και τη μαθηματική αυστηρότητα.  Αυτό είχε σημαντικά επιστημονικά οφέλη.  Ταυτόχρονα, όμως, σε κάποιο βαθμό περιόρισε την ικανότητα της οικονομικής ανάλυσης να ενσωματώνει πολιτικές και θεσμικές διαστάσεις... Το σχήμα αυτό λειτούργησε ικανοποιητικά για αρκετά χρόνια και είχε σημαντικά θετικά αποτελέσματα – με κυριότερο την έξοδο δισεκατομμυρίων συνανθρώπων μας από τη διαβίωση σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. H εικόνα αυτή έχει αρχίσει να αλλάζει ριζικά.  Η οικονομία επανεντάσσεται στη λογική της ισχύος.  Τα κράτη δεν αντιμετωπίζουν πλέον την οικονομία ως σχετικά «ουδέτερο» πεδίο, αλλά ως εργαλείο στρατηγικής.  Αυτό είναι που περιγράφεται σχηματικά ως «γεωοικονομία», δηλαδή η χρήση οικονομικών εργαλείων για γεωπολιτικούς σκοπούς, η πολιτικοποίηση των αγορών και η ενσωμάτωση της οικονομικής πολιτικής στο στρατηγικό σχεδιασμό των κρατών. Δείτε εδώ περισσότερα.

Μυρτώ Λέτσου: Ο Στουρνάρας, τα Στενά του Ορμούζ και η ψευδαίσθηση του ελέγχου

Μιλώντας στο συνέδριο των Financial Times και της Καθημερινής, ο Γιάννης Στουρνάρας προανήγγειλε αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ τον Ιούνιο. Ταυτόχρονα, όμως, εξήγησε και γιατί αυτή η κίνηση μπορεί να είναι αναποτελεσματική: «τα πάντα εξαρτώνται από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ». Δηλαδή, ο επικεφαλής κεντρικής τράπεζας προαναγγέλλει αύξηση επιτοκίων για να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, ενώ παράλληλα παραδέχεται ότι η τύχη του πληθωρισμού εξαρτάται από ένα γεωπολιτικό γεγονός στη Μέση Ανατολή, το οποίο κανένα επιτόκιο δεν μπορεί να επηρεάσει. Αν αυτό δεν αποτελεί ομολογία αδυναμίας, δύσκολα να φανταστεί κανείς πιο ειλικρινή διατύπωση... Αυτή η αντίφαση αναδεικνύει το δομικό αδιέξοδο του τρόπου με τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες αντιμετωπίζουν έναν πληθωρισμό που δεν μοιάζει με κανέναν προηγούμενο... Η εμμονή στη λογική των επιτοκίων αποκρύπτει τις πραγματικές πηγές της κρίσης: Την ισχύ των ενεργειακών κολοσσών, τις ανισορροπίες της παγκοσμιοποίησης, την κερδοσκοπία και τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, που επηρεάζουν βασικούς πόρους και αλυσίδες παραγωγής. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες δείχνουν ότι «δρουν», χωρίς όμως να αγγίζουν τους βαθύτερους μηχανισμούς που παράγουν τον πληθωρισμό. Δείτε εδώ περισσότερα.

Πάρης Κακλαμάνος: Πληθωρισμός και εμπορευματοποίηση των δημόσιων αγαθών εντείνουν τις οικονομικές δυσκολίες των νοικοκυριών

Στο 5,4% σκαρφάλωσε ο πληθωρισμός στη χώρα μας τον Απρίλιο που μας πέρασε σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (έναντι μ.ό. 3% στην ευρωζώνη)... Στην υγεία, για παράδειγμα, οι άμεσες (out of pocket) πληρωμές των νοικοκυριών για το 2023 αντιστοιχούσαν στο 34,3% της συνολικής δαπάνης υγείας, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας – υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον μ.ό. των χωρών της ΕΕ (14,9%)... Έτσι, ενώ το ΑΕΠ και οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται στη χώρα μας, οι πολίτες βιώνουν οικονομική δυσφορία, γεγονός που αντανακλάται και στο δείκτη υποκειμενικής φτώχειας, σύμφωνα με τον οποίο το 67% των ανθρώπων στη Ελλάδα τα βγάζουν πέρα με δυσκολίες. Το συγκεκριμένο ποσοστό είναι μακράν το χειρότερο στην ΕΕ – στη γειτονική Βουλγαρία, για παράδειγμα, όπου οι ονομαστικοί μισθοί είναι χαμηλότεροι από την Ελλάδα, το ποσοστό υποκειμενικής φτώχειας κυμαίνεται στο 36%... Με δύο λόγια, η όποια μακροοικονομική πρόοδος των τελευταίων ετών δεν έχει μεταφραστεί σε οικονομική ανακούφιση για τη μεγάλη μερίδα των ελληνικών νοικοκυριών. Δείτε εδώ το άρθρο (prasinoi.gr). 

                                         **************************************************

Βάλια Καϊμάκη: Δημοσιογραφία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Κίνδυνοι και ευκαιρίες

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ερμηνεύει, δεν αμφισβητεί, δεν σταθμίζει κοινωνικές και πολιτικές αποχρώσεις. Δεν έχει ιστορική μνήμη, δεν διαθέτει κοινωνική εμπειρία και, φυσικά, δεν φέρει ευθύνη για τις συνέπειες των λέξεων που επιλέγει. Λειτουργεί με βάση την πιθανότητα. Επιλέγει τη συχνότερη, την πιο ομαλή, την πιο αποδεκτή διατύπωση, εκείνη που στατιστικά εμφανίζεται ως η πιο ασφαλής. Αυτό σημαίνει ότι δεν παράγει απλώς κείμενο. Παράγει εξομάλυνση και συχνά ομογενοποίηση του νοήματος. Στη δημοσιογραφία, κάθε λέξη κουβαλά πολιτικό και κοινωνικό φορτίο... Η τεχνητή νοημοσύνη, ακριβώς επειδή εκπαιδεύεται πάνω σε τεράστιους όγκους λόγου που έχει ήδη παραχθεί, τείνει να αναπαράγει αυτό που κυριαρχεί. Δεν ψάχνει το πιο ακριβές αλλά το πιο πιθανό. Δεν επιλέγει το πιο δίκαιο αλλά το πιο συχνό. Δεν αμφισβητεί την κυρίαρχη αφήγηση, την ενισχύει. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος της συστημικής μεροληψίας, όχι ως μια κραυγαλέα παραποίηση αλλά ως μια αθόρυβη, σχεδόν αόρατη μετατόπιση προς αυτό που ήδη θεωρείται «φυσιολογικό», «αποδεκτό» και «κανονικό». Δείτε εδώ το άρθρο (nonpapers.gr, 16/5).

Στράτος Σαφιολέας: Τα αμερικάνικα βραδινά τηλεοπτικά προγράμματα (Late Night Shows) και ο σχολιασμός της τρέχουσας επικαιρότητας χωρίς λογοκρισία

Τα Late Night Shows είναι κομμάτι της Αμερικανικής τηλεοπτικής κουλτούρας. Ακριβώς στις 11.35 το βράδυ, ώρα Νέας Υόρκης, ξεκινάνε ταυτόχρονα και στα τρία μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα, NBC, ABC, CBS. To μοντέλο της εκπομπής είναι γνωστό και περίπου παρόμοιο: o τηλεοπτικός παρουσιαστής/οικοδεσπότης έχει ένα μονόλογο, και μετά κάθεται στο γραφείο στο στούντιο, και στην πολυθρόνα πλάι του περνάνε οι καλεσμένοι... Το τηλεοπτικό είδος των Late Night Shows ξεκινάει στην αμερικανική τηλεόραση την δεκαετία του 50, κορυφώνεται με τον θρυλικό Johny Carson - κάθε βράδυ για τριάντα χρόνια από το 1962 έως το 1992 - τον καταπληκτικό David Letterman (ξεκινάει από το NBC και καταλήγει στο CBS το 2015) και τον Jay Leno (1992-2009). Τα shows παραμένουν εξαιρετικά ανταγωνιστικά μεταξύ τους, και οι θεατές τους τα παρακολουθούν με την ευλάβεια οπαδών ποδοσφαιρικής ομάδας. Το περιεχόμενο του μονόλογου του παρουσιαστή αντανακλά την τρέχουσα ειδησεογραφία και πολύ συχνά έχει αναφορές στην τρέχουσα πολιτική κατάσταση, χωρίς κανέναν ενδοιασμό ή λογοκρισία. Δείτε εδώ περισσότερα.

Θοδωρής Γεωργακόπουλος: Πώς να διαβάζετε περισσότερα βιβλία

Οι επιπτώσεις των οθονών στην ικανότητα (ή και την επιθυμία μας) να διαβάζουμε βιβλία είναι ένα θέμα πάρα πολύ σοβαρό που με απασχολεί για διάφορους λόγους (και ιδιοτελείς) αλλά που θεωρώ ότι έχει και προεκτάσεις βαθύτερες στο πού είμαστε και πού πάμε ως είδος. Σήμερα το 35% των Ελλήνων παραδέχονται ότι τους τελευταίους 12 μήνες δεν διάβασαν κανένα βιβλίο. Και δεν είναι μόνο οι Έλληνες... Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία, οι δεξιότητες κατανόησης κειμένου των ενηλίκων στις χώρες του ΟΟΣΑ μειώνονται... Πώς σταματάμε να τσεκάρουμε το κινητό ογδόντα ή εκατό φορές την ημέρα; Πώς πείθουμε τον εαυτό μας να μην πετάγεται από οθόνη σε οθόνη και από ειδοποίηση σε ερέθισμα διαρκώς; Πώς ξαναρχίζουμε το διάβασμα;.. Έχω φτιάξει το «241020 Club», μια μικρή «λέσχη» αναγνωστών και αναγνωστριών, μια ομάδα ανθρώπων με κοινά ενδιαφέροντα και παρόμοια χαρακτηριστικά. Έχουμε ένα κλειστό γκρουπ στο WhatsApp στο οποίο τους στέλνω ενδιαφέροντα πράγματα που βρίσκω στο ίντερνετ και, κυρίως, οργανώνουμε συναντήσεις με διάφορα θέματα και αφορμές. Δείτε εδώ το άρθρο ("Καθημερινή", 18/4).

Κατερίνα Γρέγου (Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – ΕΜΣΤ): «Προσπαθώ να κάνω ένα γενναιόδωρο μουσείο» (Συνέντευξη: Κατερίνα Ανέστη, iefimerida.gr, 6/5).

«Ένα μουσείο σύγχρονης Τέχνης αφουγκράζεται την εποχή του, αφουγκράζεται τους καλλιτέχνες, συμβαδίζει με την εποχή του και, στην καλύτερη περίπτωση, είναι πιο μπροστά από αυτή. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός που ζει και αναπνέει μαζί με την κοινωνία. Δεν κάνουμε εκθέσεις που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους, υπάρχει πάντα ένας κεντρικός θεματικός άξονας γύρω από τον οποίο συμβαίνουν πολλά πράγματα, μικρότερες και μεγαλύτερες εκθέσεις, δράσεις, δημόσιο πρόγραμμα. Αυτό δημιουργεί μια συνοχή και ένα αφήγημα»... «Δεν πίστευα ποτέ σε αυτό που λέμε art for art’s sake. Σε αυτή την κλειστή συζήτηση όπου η Τέχνη μιλάει για τον εαυτό της και μιλάμε όλοι για τον εαυτό μας. Εμένα με ενδιαφέρει πραγματικά η Τέχνη που μπορεί να έχει ένα κοινωνικό αποτύπωμα, ένα κοινωνικό στίγμα και μπορεί να επηρεάσει συνειδήσεις πάντα μέσα από το φιλτράρισμα της τέχνης». Και συνεχίζει, ανοίγοντας τη σκέψη της χωρίς να την απλοποιεί: «Δηλαδή, το κομμάτι της αισθητικής διαμεσολάβησης είναι πολύ σημαντικό. Δεν με ενδιαφέρει μια Τέχνη που είναι διδακτική ή που σου λέει τι να σκεφτείς. Με ενδιαφέρει μια Τέχνη που λειτουργεί σε πολλά επίπεδα: στο οπτικό, στο γνωστικό, στο συναισθηματικό. Που δεν μένει στην επιφάνεια». Δείτε εδώ τη συνέντευξη. 

Εκδηλώσεις/ Ανακοινώσεις

Το Πάντειο Πανεπιστήμιο (Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης – Ιστορίας και Κοινωνικής Πολιτικής) διοργανώνει Διημερίδα, η οποία θα διεξαχθεί στις 19 - 20 Μάϊου 2026, στο Αμφιθέατρο Σάκη Καράγεωργα ΙΙ. Κεντρική θεματική: «Για μία πολυδιάστατη διερεύνηση σύγχρονων κοινωνικών φαινομένων». Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα. 

Ο Κύκλος Ιδεών, σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, διοργανώνει Ετήσιο Συνέδριο με θέμα: «Η Ελλάδα Μετά ΙΧ: Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας». Το Συνέδριο διεξάγεται στις 18-20 Μαΐου 2026, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία». Δείτε εδώ το πλήρες πρόγραμμα. 

Δείτε εδώ το δελτίου τύπου για την παρουσίαση του βιβλίου του Λευτέρη-Φοίβου Βασιλόπουλου με τίτλο: «Πολίτης Εράσμους» (εκδόσεις Παπαζήση), η οποία θα γίνει τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026, στις 20:00, στο βιβλιοπωλείο Πολύεδρο, στην Πάτρα. Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι: Παντελής Κυπριανός, Νεκτάριος Στελλάκης. Συμμετέχει το Δίκτυο Φοιτητών Εράσμους του Πανεπιστημίου Πατρών (ESNUOPA). 

Το ΦΟΥΓΑΡΟ (Ναύπλιο) διοργανώνει κύκλο σεμιναρίων για την Τέχνη με θέμα: «Η πορεία προς το Μοντέρνο & τα Μοντερνιστικά Κινήματα (1850-1950»  – (7 + 1 συναντήσεις με τον Αντώνη Κοντρογιάννη). Τα σεμινάρια θα γίνονται κάθε Τετάρτη 17.30 – 19.30 (Μάιος – Ιούλιος 2026). Δείτε εδώ το πρόγραμμα.