Τρίτη, 26 Σεπτέμβριος 2017

Προσχέδιο Απολογισμού Δράσης του ΚΕΕΠ της ΕΡΤ και του ΣΚΕ Αττικής. Κείμενο Διαλόγου και Διαβούλευσης / 2015-2017

Το Κέντρο Επικοινωνίας Ενημέρωσης Πολιτών (ΚΕΕΠ) σύμφωνα με το Οργανόγραμμα της ΕΡΤ και τον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας Α.Π.1001/11-02-2016 σελ. 14-15 είναι Τμήμα της Διεύθυνσης Εταιρικής Επικοινωνίας και ανήκει στις Υπηρεσίες Διευθύνοντος Συμβούλου της ΕΡΤ. Βασική αποστολή του είναι το άνοιγμα της ΕΡΤ στην κοινωνία και τους πολίτες και η προώθηση του κοινωνικού προσώπου της ΕΡΤ με όλα τα δυνατά μέσα. Πιο ειδικά οι τρεις αρμοδιότητες και τομείς δραστηριότητας του ΚΕΕΠ είναι:
A) Η ίδρυση, οργάνωση και υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ.

B) Η προώθηση της Κοινωνικής Υπευθυνότητας της ΕΡΤ και σε συνεργασία με άλλους δημόσιους φορείς και Οργανισμούς (ΑΕΙ, ΔΕΚΟ) η συντονισμένη προβολή δράσεων κοινωνικής ευθύνης του Δημόσιου Τομέα όπως και η συμμετοχή στις ανάλογες πρωτοβουλίες της European Broadcasting Union (EBU).

Γ) Η δευτερογενής διαχείριση παραπόνων πολιτών που απευθύνονται στην Κεντρική Διοίκηση της Εταιρείας και η ενημέρωση των αντίστοιχων διευθύνσεων.

Α. 'Ιδρυση και λειτουργία του ΣΚΕ Αττικής

Το ΣΚΕ Αττικής της ΕΡΤ που συγκροτήθηκε στις 22/12/2015, αποτελείται συνολικά από 110 μέλη με ίσο αριθμό εκπροσώπων 55 κοινωνικών φορέων και 55 πολιτών, που κληρώθηκαν ανάμεσα σε 2.260 πολίτες, οι οποίοι δήλωσαν συμμετοχή. Το ΣΚΕ Κεντρικής Μακεδονίας, με έδρα τη Θεσσαλονίκη συγκροτήθηκε στις 17/5/2016 και έχει 60 μέλη, 30 από τα οποία είναι εκλεγμένοι πολίτες και 30 εκπρόσωποι φορέων. Τα ΣΚΕ αποτελούν μια καινοτομική πρωτοβουλία συμμετοχικού κοινωνικού ελέγχου που προβλέπεται από το νόμο 4324/15 για τη νέα ΕΡΤ, είναι ανεξάρτητα όργανα με συμβουλευτικό χαρακτήρα και έχουν στόχο τη βελτίωση της ΕΡΤ, υπέρ του δημόσιου συμφέροντος. Εντάσσονται στην γενικότερη προοπτική της Ανοιχτής και Συμμετοχικής Διακυβέρνησης (Open Government Partnership –OGP) που προβλέπει δράσεις κοινωνικής συμμετοχής στο σύνολο της Δημόσιας Διοίκησης και του κράτους.
Βασικός σκοπός των ΣΚΕ είναι η εκπόνηση πορισμάτων που θα εντοπίζουν τις ελλείψεις και τις αδυναμίες της ΕΡΤ και θα προτείνουν μέτρα για τη βελτίωση της.
• Το ΣΚΕ Αττικής έχει ήδη πραγματοποιήσει δεκαεπτά (17) Ολομέλειες, με μέσο όρο συμμετοχής τα 30 μέλη, το 80 % των μελών έχουν συμμετάσχει το λιγότερο σε δύο Ολομέλειες, ενώ έχει εκλεγεί πενταμελές προεδρείο.
• Έχουν αφιερωθεί πάνω από 60 ώρες σε Ολομέλειες και 300 ώρες σε συναντήσεις των επτά Επιτροπών και έχουν γίνει ακροάσεις 5 Γενικών Διευθυντών όπως και 6 Διευθυντών τμημάτων & Στελεχών της ΕΡΤ.
• Τριάντα (30) μέλη του ΣΚΕ έχουν λάβει μέρος στην τηλεοπτική εκπομπή «Πολίτες» και είκοσι(20) μέλη συμμετείχαν σε 6 ραδιοφωνικές μεταδόσεις του "Athens Calling – Η Αθήνα καλεί" στο Α΄ Πρόγραμμα της ΕΡΑ.
• Έχουν πραγματοποιηθεί 4 τηλεοπτικές εκπομπές «ΠΟΛΙΤΕΣ» με αποκλειστικό θέμα τη λειτουργία των ΣΚΕ, με συμμετοχή κατά μέσο όρο 20 μελών του ΣΚΕ. Η εκπομπή «ΠΟΛΙΤΕΣ» είχε ώρα μετάδοσης μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα του Σαββάτου στην ΕΡΤ1 και στην πορεία της κατέγραψε τριπλάσιο μερίδιο τηλεθέασης (5,6%) από το μέσο σύνηθες στην ίδια ώρα και ημέρα. Δύο μέλη του Προεδρείου του ΣΚΕ έχουν φιλοξενηθεί στην εκπομπή «Στάση ΕΡΤ».
• Στην ιστοσελίδα polites.ert.gr υπάρχουν αναρτημένες όλες οι Ολομέλειες του ΣΚΕ δηλαδή 60 ώρες video χωρίς καμμία παρέμβαση στο περιεχόμενο και οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να τις παρακολουθούν. Οι αναρτήσεις έχουν συντελέσει στον συγχρονισμό του ΣΚΕ Αττικής με το ΣΚΕ Κ. Μακεδονίας της ΕΡΤ3 με δεδομένο ότι πολλά μέλη του ΣΚΕ Μακεδονίας τις παρακολουθούν ανελλιπώς. Στον τομέα αυτό απαιτούνται ιδιαίτερες δράσεις που θα ακολουθήσουν στην επόμενη φάση λειτουργίας των ΣΚΕ που πρέπει επίσης να επεκταθούν και σε άλλες περιφέρειες παρόλο το άκρως πολύπλοκο θέμα της έδρας λειτουργίας (π.χ. Περιφέρεια Θεσσαλίας, Βορείου και Νοτίου Αιγαίου). Στην πρώτη, επιτυχή κατά βάση, φάση ίδρυσης και λειτουργίας των δύο κεντρικών ΣΚΕ δόθηκε βάρος στην σταθεροποίησή τους και στην ολοκλήρωση της εσωτερικής τους λειτουργίας.
• Η σελίδα «Πολίτες» του ΣΚΕ στο Facebook έχει 540 ακόλουθους και περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό από τις τηλεοπτικές εκπομπές, τις Ολομέλειες και άλλες δράσεις του ΣΚΕ Αττικής. Η Επιτροπή Ειδήσεων του ΣΚΕ έχει δημιουργήσει επίσης δική της σελίδα στο Fb.
"ΕΡΤ ΕΝΤΟΣ": Για την καλύτερη κατανόηση της εσωτερικής ζωής της εταιρείας από τα μέλη του ΣΚΕ το ΚΕΕΠ προχώρησε στην έκδοση εβδομαδιαίου ηλεκτρονικού δελτίου με τίτλο ΕΡΤ Εντός που αποστέλλεται στα 110 μέλη του ΣΚΕ Αττικής και τα 60 του ΣΚΕ Κ. Μακεδονίας. Περιλαμβάνει τις δηλώσεις και τα νέα της Διοίκησης, των συνδικαλιστικών φορέων, καινοτομικές πρωτοβουλίες διευθύνσεων και συναδέλφων και πολλά νέα που δεν γίνονται γνωστά ούτε καν ανάμεσα στους εργαζόμενους της ΕΡΤ. Συνάντησε πολύ θετικές αντιδράσεις. ΄Εχουν εκδοθεί 13 εβδομαδιαία Δελτία.

ΦΟΡΟΥΜ ΔΙΑΛΟΓΟΥ/ INTRANET ΤΟΥ ΣΚΕ. Από τα μέσα του 2016 το ΚΕΕΠ με στενή συνεργασία των Νέων Μέσων της ΕΡΤ και με την ενεργητική συμβολή των μελών του ΣΚΕ προχώρησαν στη λειτουργία του ηλεκτρονικού Φόρουμ Διαλόγου όπου τα 110 μέλη και οι επιτροπές του ΣΚΕ με ειδικούς κωδικούς πρόσβασης αναρτούν θέσεις, απόψεις και προτάσεις με στόχο την ανάπτυξη του εσωτερικού διαλόγου και την προοπτική μια επικοινωνιακής διασύνδεσης σε καθημερινή βάση. Η λειτουργία του Φόρουμ ήταν σχετικά επιτυχής με αρκετά μεγαλύτερη συμμετοχή των κληρωμένων πολιτών μελών του ΣΚΕ και μικρότερη συμμετοχή εκ μέρους των θεσμών-μελών του ΣΚΕ παρότι κάποιος θα περίμενε το αντίθετο. Γενικά η ασυμμετρία συμμετοχής των δύο συστατικών μελών του ΣΚΕ (πολίτες-θεσμοί/κοινωνικές οργανώσεις) είναι ένα θέμα που πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή στη δεύτερη φάση λειτουργίας των ΣΚΕ.

Επισημάνσεις και προσωρινά πορίσματα του ΣΚΕ

• Από τον Μάιο 2017 πέντε από τις επτά επιτροπές του ΣΚΕ έχουν καταθέσει στο Δ.Σ. της ΕΡΤ τα προσωρινά πορίσματά τους. Εκκρεμούν τα πορίσματα των Επιτροπών Ειδήσεων και Προγράμματος και Δημοσίου Διαλόγου. Τα πορίσματα δεν έχουν λάβει ακόμη κάποιο σχόλιο, παρατήρηση ή απάντηση από την Κεντρική Διοίκηση της ΕΡΤ.

• Μερικές από τις διαπιστώσεις που είτε περιέχονται στα προσωρινά κατατεθειμένα πορίσματα, είτε έχουν προκύψει από τη λειτουργία των Επιτροπών του ΣΚΕ έχουν εξαιρετική επικαιρότητα στην προσπάθεια ουσιαστικής αναδιοργάνωσης της ΕΡΤ. Η έντονη έλλειψη επικοινωνίας και εσωτερικής συνεργασίας ανάμεσα στις Διευθύνσεις και τα τμήματα της Εταιρείας με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό των αποφάσεων και των διαδικασιών, η ελλιπής οριζόντια διασύνδεση (τηλεόραση -ραδιόφωνο - διαδίκτυο), η έλλειψη ενιαίας επικοινωνιακής εικόνας της ΕΡΤ, η έλλειψη σαφούς εμπορικής πολιτικής και αμοιβαίας διαφήμισης, οι ασυνέχειες και ασυνέπειες στο πρόγραμμα, η ελλιπής διαφάνεια στα κριτήρια της ενημερωτικής πολιτικής και τέλος η καθυστέρηση λογοδοσίας από τμήματα της κεντρικής διοίκησης και στελεχών της εταιρείας είναι μερικές από τις κρίσιμες επισημάνσεις του ΣΚΕ που αναμένουν επεξεργασία, απαντήσεις και βελτιωτικές δράσεις από την ΕΡΤ.
Συνοπτικά τα ΣΚΕ παρ' όλες τις αδυναμίες της πρώτης φοράς και τις γνωστές δυσκολίες συγκρότησης συλλογικών εθελοντικών οργάνων είναι εδώ και λειτουργούν. Τον Δεκέμβριο 2017 με την παράδοση στο Δ.Σ. του γενικού πορίσματος του ΣΚΕ Αττικής κλείνει η πρώτη φάση ίδρυσης και λειτουργίας τους. Το ΚΕΕΠ έχει ήδη προτάσεις για τη δεύτερη φάση λειτουργίας των νέων ΣΚΕ που θα λειτουργήσουν από τον Ιανουάριο 2018 με τις ανάλογες αλλαγές και βελτιώσεις που θα προκύψουν και από τη συζήτηση με τα μέλη του ΣΚΕ στις Ολομέλειες Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 2017 και από την από κοινού εκτίμηση της εμπειρίας (θέσπιση διετούς θητείας ΣΚΕ, εθελοντική επέκταση θητείας τμήματος του σημερινού ΣΚΕ που θα λειτουργήσει ως γέφυρα με το νέο ΣΚΕ, βελτίωση εσωτερικής λειτουργίας δομών και συντονισμού, επικοινωνία και σχέσεις με την κοινωνία κ.α.).
Τα ΣΚΕ αποτελούν μια πρωτότυπη, καινοτομική πρωτοβουλία της ΕΡΤ χωρίς προηγούμενο σε Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη. Η λειτουργία τους δεν είναι ακόμη ευρέως γνωστή στην ελληνική κοινωνία – εν μέρει και εντός της ΕΡΤ – αλλά αυτό είναι κάτι που μπορεί να διορθωθεί άμεσα με την κατάλληλη στήριξη από τη νέα Κεντρική Διοίκηση της ΕΡΤ.
Το άρθρο 11 του ν.4324/15 για τη νέα ΕΡΤ εφαρμόστηκε. Είναι χρέος της ΕΡΤ αλλά και των ΣΚΕ να προτείνουν από κοινού στο εποπτεύον Υπουργείο προτάσεις για τη βελτίωσή του.

Β. Κοινωνική Υπευθυνότητα της ΕΡΤ

• Η ΕΡΤ προωθεί την πρωτοβουλία για Κοινωνική Ευθύνη στο Δημόσιο Τομέα κα τις ΔΕΚΟ. Σε συνεργασία με τη Γεν. Γραμματεία Εμπορίου-Δικαιωμάτων Καταναλωτή, ΑΕΙ (ΕΜΠ-Πάντειο-Οικον. Πανεπιστήμιο), την Εθνική Σχολή Δημ. Διοίκησης/ Αυτοδιοίκησης, την ΕΥΔΑΠ και τη ΔΕΗ βρίσκεται στη φάση συγκρότησης μιας ευέλικτης συντονιστικής Ομάδας για την προώθηση της εκστρατείας με τίτλο «Κοινωνική Ευθύνη για όλους. Κοινωνική Ευθύνη από όλους» που θα συμπληρώσει αντίστοιχες δράσεις που αφορούν τον ιδιωτικό τομέα όπως προβλέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και το «Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και Υπεύθυνη Επιχειρηματικότητα των επιχειρήσεων και των Οργανισμών» που έχει θέσει σε δημόσια Διαβούλευση η Γεν. Γραμματεία Εμπορίου του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης. Η ΕΡΤ συμμετείχε στη Διαβούλευση με δύο κείμενα του προϊσταμένου του ΚΕΕΠ και με τρεις παρεμβάσεις φορέων που είναι μέλη του ΣΚΕ Αττικής (Γεν. Γραμματεία Ισότητας, ΕΣΑΜΕΑ, ΤΕΙ Αθήνας). Με δεδομένο ότι βασικοί πυλώνες της ΕΚΕ όπως αναφέρονται στην Εθνική Στρατηγική για την ΕΚΕ είναι η Λογοδοσία, η Συμμετοχή και η Διαφάνεια η ΕΡΤ θεωρεί τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ ως κεντρικό σημείο της Κοινωνικής Υπευθυνότητας της εταιρείας.

• Η ΕΡΤ συμμετέχει επίσης ενεργητικά στην πρωτοβουλία της EBU "Public Service Media contribution to Society" (Η κοινωνική συνεισφορά των Δημόσιων Ρ/Τ). Το ΚΕΕΠ είναι μέλος στο C2S Experts Network μαζί με εκπροσώπους 23 άλλων μελών της EBU και σε συνεργασία με τον Μ. Νούτζεντ, Δ/ντη Ανάπτυξης Τεχνολογίας πήρε μέρος στην Πανευρωπαϊκή έρευνα για την κοινωνική συνεισφορά και τον κοινωνικό αντίκτυπο των Δημόσιων Ρ/Τ. Προσεχώς θα παρουσιαστεί στην EBU και η εμπειρία της ΕΡΤ για τα ΣΚΕ και οι δράσεις κοινωνικής ευθύνης για τους πρόσφυγες.

• Οι επιμέρους δράσεις ΕΚΕ της ΕΡΤ για τη διετία 2015-2017 ήταν πολλές και σημαντικές, έχουν αναλυθεί λεπτομερώς σε προηγούμενο απολογισμό και έγιναν παρόλη την αποδιάρθρωση που έφερε το διετές «μαύρο» που διέλυσε όλες τις προϋπάρχουσες υποδομές μαζί και το ΚΕΕΠ. Με το άνοιγμα της νέας ΕΡΤ το ΚΕΕΠ ιεράρχησε την ίδρυση και λειτουργία των ΣΚΕ και προχώρησε σε συνεργασία με την ΕΡΑ και τα Νέα Μέσα στη διοργάνωση οριζόντιων δράσεων που επέβαλλε η έκτακτη επικαιρότητα της κρίσης, όπως η εκστρατεία για τους πρόσφυγες, η πρωτοβουλία για τους άστεγους, η πρωτοβουλία Respect Word, η Ισότητα των Φύλων και η καταπολέμηση του διχαστικού ρατσιστικού λόγου, οι μαραθώνιοι της Unicef, και η υποστήριξη των παιδιών και των ευέλικτων ομάδων του πληθυσμού. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες έγιναν με τη συμμετοχή κοινωνικών φορέων και οργανώσεων μελών του ΣΚΕ, όπως οι Δήμοι Αγ. Παρασκευής, Χαλανδρίου, η Unicef, Μαζί για το Παιδί, Γεν. Γραμματεία Ισότητας, Συνήγορος του Πολίτη, ΑΕΙ, πολίτες μέλη κα. Υπήρξε επίσης συνεργασία με τη Διεύθυνση Περιεχομένου Νέων Μέσων που έκανε τον Απολογισμό Δημόσιας Αξίας της ΕΡΤ που πρέπει να συνδυαστεί με τον Κοινωνικό Απολογισμό ΕΚΕ στο πλαίσιο των υποχρεώσεων για την ανακοίνωση «των μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών» των με μεγάλων εταιρειών με πάνω από 500 εργαζόμενους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα όπως επιβάλλει η κοινοτική νομοθεσία και προβλέπει η σχεδιαζόμενη Εθνική Στρατηγική για την ΕΚΕ της ελληνικής κυβέρνησης. Το ΚΕΕΠ σε συνεχή συνεργασία με πολλές ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές προωθεί τη συνεχή αμοιβαία τροφοδοσία θεμάτων κοινωνικής ευθύνης. Τέλος η Επιτροπή Κοινωνικής Ευθύνης της ΕΡΤ που συγκροτήθηκε στις 6/5/2016 με απόφαση του ΔΣ και του Δ/ντος Συμβούλου αποτελούμενη από δέκα στελέχη της εταιρείας και συντονιστή τον προϊστάμενο του ΚΕΕΠ με στόχο την προώθηση του εσωτερικού συντονισμού για θέματα ΕΚΕ και την επικούρηση του ΚΕΕΠ στη στήριξη των ΣΚΕ με πρόβλεψη μηνιαίας σύγκλησης ξεκίνησε αρκετά καλά από άποψη συμμετοχής (50%) το πρώτο εξάμηνο αλλά παρουσίασε δυσκολίες λειτουργίας στη συνέχεια. Κύριο εμπόδιο ήταν η γενική αίσθηση ότι οι προτεραιότητες της εταιρείας εξαιτίας των ιδιαίτερων συνθηκών ήσαν διαφορετικές, ενώ ένας αριθμός συμμετεχόντων είχε δυσκολία συμμετοχής εξαιτίας εργασιακού φόρτου ή αλλαγής θέσης. Εκκρεμεί η ανασυγκρότηση της Επιτροπής. Για τη διετία 2018-20 χρειάζεται ένα σαφές ιεραρχημένο πρόγραμμα δράσης ΕΚΕ που θα συζητηθεί και θα εγκριθεί εγκαίρως από το ΔΣ της ΕΡΤ. Μέχρι σήμερα όπως είναι εν μέρει λογικό οι βασικές προτεραιότητες της Διοίκησης ήταν η επάνοδος της εταιρείας στην κανονικότητα και η προσοχή ήταν στραμμένη στα βασικά. Η ΕΚΕ ήταν μια τριτεύουσα προτεραιότητα. Αυτό μπορεί και πρέπει να αλλάξει με την νέα Διοίκηση της ΕΡΤ.

Γ. Δευτερογενής Διαχείριση Παραπόνων Πολιτών προς την Κεντρική Διοίκηση

Το ΚΕΕΠ δέχεται κατά μέσο όρο 80-100 κλήσεις πολιτών σε καθημερινή βάση και επιλύει σε συνεργασία με άλλες υπηρεσίες 20-30 θέματα πληροφόρησης ενώ διαμέσου εβδομαδιαίων reports ενημερώνει την Κεντρική Διοίκηση, τους Γεν. Διευθυντές, Διευθυντές και την αντίστοιχη επιτροπή του ΣΚΕ για τις απόψεις και τα αιτήματα των πολιτών. Λεπτομέρειες για το θέμα υπάρχουν σε ειδικό κείμενο που έχει αποσταλεί στη Διοίκηση και το ΣΚΕ.

Κείμενο Διαλόγου και Διαβούλευσης

Το παραπάνω προσχέδιο απολογισμού του ΚΕΕΠ και του ΣΚΕ Αττικής αποτελεί ένα πρώτο κείμενο διαλόγου και διαβούλευσης κυρίως με τα μέλη του ΣΚΕ αλλά και στο εσωτερικό της εταιρείας στη λογική της διαφάνειας και του ανοίγματος της ΕΡΤ στην κοινωνία που αποτελεί και τη βασική αποστολή του ΚΕΕΠ. Άλλωστε μερικές από τις πρωτοβουλίες που λειτουργούν εντός του ΣΚΕ (Φόρουμ Διαλόγου-Intranet, εβδομαδιαίο Δελτίο ΕΡΤ-Εντός) θα μπορούσαν εύκολα να λειτουργήσουν παραγωγικά και στο εσωτερικό της ΕΡΤ. Η άμεση και ριζική ανανέωση της εμπιστοσύνης των ελλήνων πολιτών στην ΕΡΤ με την αναβάθμιση όλων των ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών στις πολλαπλές δραστηριότητες και υποχρεώσεις της Εταιρείας θα αποτελέσει κα τη δικαίωση των αγώνων και των διεκδικήσεων που κράτησαν την ΕΡΤ ζωντανή μετά τη διετή περιπέτεια του «Μαύρου». Θερμά δεκτές οποιεσδήποτε παρατηρήσεις, διαφωνίες και προτάσεις.

Σχόλιο για τη διαβούλευση περί «Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» (Β’ Μέρος)

1. Επί της Διαδικασίας: Η παράταση της στενάχωρης αρχικής προθεσμίας και ο επακόλουθος πολλαπλασιασμός περιεκτικών παρεμβάσεων από τους βασικούς φορείς που προωθούν την ΕΚΕ στην Ελλάδα απέδειξε ότι είμαστε στην αρχή ενός ουσιαστικού διαλόγου που με κατάλληλα βήματα μπορεί να μας οδηγήσει σε μια καλή νομοθέτηση του πλαισίου της Εθνικής Στρατηγικής ΕΚΕ. Άλλωστε και η κα Φωτεινή Παγκάλου, Επιστημονική Σύμβουλος της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου δήλωσε στη ραδιοφωνική εκπομπή Athens Calling – Η Αθήνα Καλεί του Α' Προγράμματος ΕΡΑ τη Δευτέρα 24/7 10-12 το βράδυ (www.mixcloud.com/Pericles Vassilopoulos/athens-calling-247-α-μέρος/) ότι ακολουθεί δεύτερο κείμενο προτάσεων υλοποίησης όπως και ένας νέος κύκλος πολυεπίπεδων διαβουλεύσεων. Δηλαδή επρόκειτο τελικά για μια προ-Διαβούλευση. Εάν όμως είχε διευκρινιστεί αυτό το σημαντικό σημείο θα είχαμε εξοικονόμηση των αντίστοιχων δίκαιων κριτικών από το σύνολο σχεδόν των παρεμβάσεων. Εν πάσει περιπτώσει το σημαντικό είναι να προχωρήσει σωστά η διαδικασία από εδώ κι εμπρός.
Πρόταση: Στο μέτρο που αποκρυσταλλώνονται οι βασικές κατευθύνσεις του διαλόγου η ΕΡΤ ως Δημόσια Ραδιοτηλεόραση θα μπορούσε να αναλάβει διαμέσου συντονισμένης δέσμης εκπομπών σε ραδιόφωνο/τηλεόραση/διαδίκτυο την μεταφορά του διαλόγου στο ευρύτερο κοινό και στο σύνολο των ενδιαφερόμενων φορέων. Τίτλος της δράσης «Κοινωνική Ευθύνη από όλους. Κοινωνική Ευθύνη για όλους». Πιο ειδικά επίσης και εντός του πλαισίου του Συμβουλίου Κοινωνικού Ελέγχου της ΕΡΤ που αποτελεί μια καινοτομική, συμμετοχική πρωτοβουλία συγκροτημένου ανοίγματος της ΕΡΤ στην κοινωνία και τα συμμετέχοντα μέρη (stakeholders) – αποτελείται από 55 πολίτες με κλήρωση και 55 εκπροσώπους δημοσίων φορέων και συλλογικοτήτων – θα μπορούσε να συγκροτηθεί μια ευέλικτη ομάδα διαλόγου και προώθησης της Κοινωνικής Ευθύνης στον Δημόσιο Τομέα με συνεργασία της ΕΡΤ με ΑΕΙ (ΕΜΠ, ΕΚΠΑ, Πάντειο, Οικονομικό Πανεπιστήμιο), το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών, ΚΕΠΕ, ΕΥΔΑΠ/ΔΕΗ και Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης. Ήδη μετά από ενημέρωση του ΣΚΕ τρεις φορείς (Γ.Γ Ισότητας, ΕΣΑΜΕΑ, ΤΕΙ Αθηνών) κατέθεσαν τις προτάσεις τους στη Διαβούλευση. Θα ακολουθήσουν κι άλλοι.
Η δημιουργία πολλών παράλληλων «νησίδων ενεργητικής δράσης ΕΚΕ» σε δημόσιο, ιδιωτικό τομέα, ΜΚΟ/Κοινωνία πολιτών και η δημιουργική σύζευξη τους στην πορεία ολοκλήρωσης της Διαβούλευσης μιας πραγματικά Εθνικής Στρατηγικής ΕΚΕ, είναι ο σωστός τρόπος κίνησης προς τα εμπρός και ο μόνος δρόμος που θα συμπεριλάβει πολλούς τομείς και φορείς και το ευρύτερο κοινό και δεν θα περιορίσει τη συζήτηση μόνο στους γνωρίζοντες, τους ειδικούς και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Σε μια τέτοια κατεύθυνση κινείται και η υποδειγματική κατά τη γνώμη μου συνεισφορά του Ι.Χ. Σαριδάκη στην παρούσα Διαβούλευση.
2. Η διευρυμένη πολυτομεακή πλατφόρμα της ΕΚΕ. Σωστά αναφέρεται στο Σχέδιο ότι η ΕΚΕ είναι μια δυναμικά εξελισσόμενη έννοια. Πολύ σωστά αναφέρεται επίσης η θέση ότι η ΕΚΕ αφορά εξίσου τον ιδιωτικό τομέα και τον δημόσιο τομέα αλλά και το σύνολο της κοινωνίας. Η ΕΚΕ αποτελεί πλέον γενικό κοινωνικό διακύβευμα. Αυτές οι θέσεις αποτελούν τα βασικά πλεονεκτήματα της προτεινόμενης Εθνικής Στρατηγικής και νομίζω ότι πρέπει να αποτελέσουν τον κεντρικό πυρήνα της εν εξελίξει διαβούλευσης σε συνδυασμό με τις αναγκαίες αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο υπάρχον κείμενο και έχουν τονιστεί ορθά από πολλές παρεμβάσεις (Σύνδεση με την agenda 2030 για την Βιώσιμη Ανάπτυξη του ΟΗΕ, εθελοντική υιοθέτηση ΕΚΕ από τον ιδιωτικό τομέα πέραν της υποχρεωτικής κανονιστικής συμμόρφωσης). Επειδή όμως η ΕΚΕ είναι μια δυναμικά εξελισσόμενη έννοια, τίποτα δεν πρέπει να θεωρηθεί αυτονόητο. Το καλύτερο πεδίο εξέτασης αυτής της εξελικτικής πορείας είναι η ίδια η ευρωπαϊκή πολιτική. Το 2001 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όρισε την ΕΚΕ ως «έννοια σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέλη» (COM (2001)366). Με σαφήνεια η Επιτροπή περιορίζει την ΕΚΕ στις ιδιωτικές επιχειρήσεις και ιδίως τις μεγάλες, ενώ δεν υπάρχει ούτε ως υποψία ο ρόλος της πολιτείας. Δέκα χρόνια μετά, το 2011 και κάτω από την επήρεια της Μεγάλης Κρίσης του 2008, τα πράγματα αλλάζουν πολύ αλλά όχι πλήρως. Η Επιτροπή προωθεί έναν νέο ορισμό της ΕΚΕ ως «ευθύνη των επιχειρήσεων για τον αντίκτυπό τους στην κοινωνία». «Προϋπόθεση για την εκπλήρωση αυτής της ευθύνης είναι ο σεβασμός της ισχύουσας νομοθεσίας και των συλλογικών συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Για να ανταποκρίνονται πλήρως στην εταιρική κοινωνική ευθύνη τους, οι επιχειρήσεις πρέπει να καθιερώσουν διαδικασίες για την ένταξη των κοινωνικών, περιβαλλοντικών και δεοντολογικών πτυχών και των πτυχών των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δικαιωμάτων του καταναλωτή, τόσο στην επιχειρηματική τους δραστηριότητα όσο και στη βασική στρατηγική τους σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέλη» (Ανακοίνωση της Επιτροπής COM (2011)681).
Διευρύνεται το θεματολόγιο της ΕΚΕ, μπαίνει η στρατηγική διάσταση και για πρώτη φορά εισέρχονται στο πεδίο της ΕΚΕ οι δημόσιες αρχές με ρόλο υποστήριξης της ΕΚΕ και προοπτική κανονιστικής ρύθμισης. Κάνει την εμφάνιση της επίσης η έννοια της υποχρεωτικής λογοδοσίας των επιχειρήσεων που το 2014 μετατρέπεται στην Οδηγία 2014/95/ΕΕ για την δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Γιατί συμβαίνει όμως μια τέτοια σημαντική αλλαγή που ανοίγει τον δρόμο στη ρυθμιστική και κανονιστική παρέμβαση των κρατών μελών και της ΕΕ σε ένα τομέα που αναγόταν στην πλήρη αυτορρύθμιση των επιχειρήσεων; Η εξήγηση δίνεται λίγο πιο κάτω.
«Συχνά υπάρχει χάσμα μεταξύ των προσδοκιών των πολιτών και της αντίληψής τους ως προς την πραγματικότητα της επιχειρηματικής συμπεριφοράς. Αυτό το χάσμα οφείλεται, εν μέρει, άλλοτε στην ανεύθυνη συμπεριφορά ορισμένων επιχειρήσεων και άλλοτε στην υπερβολική διαφήμιση από ορισμένες επιχειρήσεις των περιβαλλοντικών ή κοινωνικών επιτευγμάτων τους. Μερικές φορές το χάσμα αυτό προξενείται εξαιτίας ανεπαρκούς κατανόησης από ορισμένες επιχειρήσεις των ταχέως εξελισσόμενων κοινωνικών προσδοκιών, καθώς και εξαιτίας ανεπαρκούς συνειδητοποίησης εκ μέρους των πολιτών των επιτευγμάτων των επιχειρήσεων και των περιορισμών υπό τους οποίους αυτές λειτουργούν. Η Επιτροπή προτίθεται να αντιμετωπίσει το θέμα των παραπλανητικών οικολογικών ισχυρισμών κατά την προώθηση προϊόντων στην αγορά (το λεγόμενο «πράσινο πλυντήριο)/green washing». ((Ανακοίνωση της Επιτροπής COM (2011)681).
Παρόλα αυτά, επειδή τα πάντα στο επίπεδο της κοινοτικής πρακτικής είναι προϊόν συμβιβασμών σε άλλο σημείο αναφέρεται «Η ανάπτυξη της ΕΚΕ πρέπει να καθοδηγείται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις» (σελ. 9). Η στροφή όμως είχε ήδη γίνει. Έτσι, «τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση τόσο των θετικών όσο και των αρνητικών συνεπειών της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων. Οι δημόσιες αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη πρέπει να επιδεικνύουν κοινωνική υπευθυνότητα, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις σχέσεις τους με τις επιχειρήσεις» (σελ.10).
Η διευρυμένη έννοια της ΕΚΕ ως γενικό κοινωνικό διακύβευμα, ο ρόλος του Δημόσιου Τομέα και η πολυμερής/πολυτομεακή πλατφόρμα με επιχειρήσεις, Πολιτεία, ΜΚΟ, ΜΜΕ ως μέθοδος εξισορρόπησης και αλληλοδιορθωτικής προώθησης της ΕΚΕ είναι ήδη εδώ. Πρόκειται για το πλουραλιστικό μοντέλο πολλαπλής διακυβέρνησης που υφίσταται σε πολλούς τομείς κοινοτικής πολιτικής.
Σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συζητήσεις για την ΕΚΕ που έγινε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την 6η Φεβρουαρίου 2013 και οδήγησε σε Ψήφισμα η νέα αυτή αντίληψη κυριαρχεί. Ανάμεσα σε άλλα, αναφέρεται ότι «το Ε.Κ επαινεί τα κράτη μέλη για τις σημαντικές προσπάθειές τους να καταρτίσουν και να υλοποιήσουν εθνικά σχέδια δράσης για την ΕΚΕ μετά από διαβουλεύσεις με εθνικές πολυμερείς πλατφόρμες σε πολλές χώρες της ΕΕ. Εκφράζει, εντούτοις, την ανησυχία του διότι ένα ευρύ φάσμα μέτρων πολιτικής εξακολουθεί να μην αποδίδει σημαντικά ορατά αποτελέσματα όσον αφορά την προώθηση της ΕΚΕ. Ζητεί να υπάρξει μεγαλύτερη προσπάθεια έρευνας και αποτίμησης στα μέτρα δημόσιας πολιτικής για την ΕΚΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Καλεί την ίδια την Επιτροπή να πρωτοστατήσει δίνοντας το παράδειγμα ως υπεύθυνος εργοδότης μέσω της δημοσίευσης έκθεσης σχετικά με την δικής της ΕΚΕ σύμφωνα με το παράρτημα περί δημοσίου τομέα της GRI και μέσω της παροχής ειδικών αδειών στο προσωπικό της Επιτροπής ώστε να υλοποιήσουν πρωτοβουλίες εθελοντισμού εργαζομένων, καθώς και μέσω της επανένταξης των χρήσεων των επενδύσεων του συνταξιοδοτικού ταμείου με δεοντολογικά κριτήρια».
Το 2014 με την υιοθέτηση της προαναφερθείσας Οδηγίας 2014/95/ΕΕ και ύστερα από 15 χρόνια σταδιακών προσαρμογών ένας πρώτος κύκλος έκλεισε. Οι μεγάλες επιχειρήσεις με πάνω από 500 εργαζομένους αποκτούν υποχρέωση τεκμηριωμένης λογοδοσίας και ότι ανήκε στο παρελθόν στον χώρο της οικειοθελούς προσαρμογής τώρα βρίσκεται στον χώρο της κανονιστικής συμμόρφωσης. Η ΕΚΕ καλείται να επεκταθεί σε νέους τομείς και χώρους καλύπτοντας έτσι τις εξελισσόμενες προσδοκίες των κοινωνιών. Υπάρχουν πολλοί που διαμαρτύρονται γι' αυτήν την εξέλιξη τονίζοντας ότι επιβαρύνει γραφειοκρατικά τις επιχειρήσεις, αναιρεί τον οικειοθελή χαρακτήρα της ΕΚΕ και προωθεί την περιττή κρατική ρύθμιση. Άλλοι αντίθετα θεωρούν ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για την ΕΚΕ μέσα σε ένα καθεστώς ύφεσης, κρίσης, ανισοτήτων και μεγάλων εταιρικών σκανδάλων, αποτελεί τον ελαχιστότατο κοινό παρανομαστή που λειτουργεί ως φύλλο «συκής» στον –ακόμα- κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο λόγο και πρακτική. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να εκπονήσουμε από κοινού μια προσαρμογή στις σημερινές ανάγκες της χώρας για Εθνική Στρατηγική για την ΕΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη και το ευρωπαϊκό κεκτημένο οσοδήποτε αντιφατικό και ατελές κι αν είναι. Μπορούμε μάλιστα να κάνουμε και κάποια βήματα προς τα εμπρός. Αν μάλιστα κάποιος διαβάσει ανάμεσα στις γραμμές θα δει ότι μέσα στην συζήτηση για την ΕΚΕ ξεπηδούν όλα τα διακυβεύματα των σύγχρονων κοινωνιών που αφορούν άμεσα τους πολλούς. Δηλαδή όλους.

Δημοσιεύτηκε στον δικτυακό τόπο διαβουλεύσεων του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης (open.gov.gr) στις 28/7/2017.

Σχόλιο για τη διαβούλευση περί «Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη»

Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Αν και καθυστέρησε τρία χρόνια, έγινε κάπως ξαφνικά και με περιορισμένο χρόνο διαβούλευσης η πρόταση «Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη και την Υπεύθυνη Επιχειρηματικότητα» αποτελεί μια θετική πρωτοβουλία που με ένα ζωντανό διάλογο και κατάλληλο πνεύμα συναίνεσης εκ μέρους όλων των συμμετεχόντων (stakeholders) δηλαδή Πολιτεία/Δημόσιος Τομέας, Ιδιωτικές Επιχειρήσεις, Συλλογικοί φορείς ΕΚΕ, ΜΚΟ, κοινωνία πολιτών, κοινή γνώμη, μπορεί να βελτιωθεί και να οδηγηθούμε σε μια καλή νομοθέτηση με ευρύτερη αποδοχή, άρα και με μια πιο αποτελεσματική εφαρμογή. Υποθέτω επίσης ότι εξαιτίας της σημασίας του θέματος και του όντως δυναμικού και εξελισσόμενου χαρακτήρα της ΕΚΕ μετά το πέρας της ηλεκτρονικής διαβούλευσης θα υπάρξει η δυνατότητα ζωντανών διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους για την αναζήτηση συναινετικών κοινών τόπων. Στον διάλογο πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη και το «Κείμενο εργασίας για το Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής της Ελλάδας για την ΕΚΕ» - 28 Ιουλίου 2014 και η αντίστοιχη διαβούλευση που υπάρχει στην ιστοσελίδα opengov. Άλλωστε και τα δύο σχέδια παρ' όλες τις λεκτικές ή ουσιαστικές διαφορές τους κινούνται και τα δύο στην ίδια κατεύθυνση Εθνικής Στρατηγικής υιοθετώντας τη νέα διευρυμένη έννοια της ΕΚΕ ως πολυτομεακής πλατφόρμας που συμπεριλαμβάνει όλους τους τομείς μιας σύγχρονης δημοκρατικής κοινωνίας και οικονομίας (Πολιτεία-Δημόσιος τομέας, Ιδιωτικές Επιχειρήσεις, κοινωνική οικονομία, ΜΜΕ) και όχι μόνον την «εθελοντική υιοθέτηση της ΕΚΕ από την ιδιωτική επιχειρηματικότητα» που αποτελεί πλέον μετά την Μεγάλη Κρίση του 2008 μια πεπαλαιωμένη αντίληψη που εγκαταλείπεται σταδιακά και από την ευρωπαϊκή πολιτική.
Η παρούσα πρόταση, παρ'όλη την ιδιόμορφη λεκτική διατύπωση και πολλά διφορούμενα σημεία, αποτελεί ένα σαφές βήμα προς τα εμπρός αναφορικά με την νέα διευρυμένη έννοια της ΕΚΕ αν και είναι σημαντική έλλειψη η μη αποτίμηση του προηγούμενου σχεδίου και της διαβούλευσης. Κάποτε επιτέλους πρέπει να μάθουμε ως χώρα ότι κανείς δεν νομοθετεί εν κενώ. Ιδίως όταν και οι προτεινόμενες πρακτικές προτάσεις υλοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής (Ιστοσελίδα για ΕΚΕ και Παρατηρητήριο ΕΚΕ στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου – 2017) και (Εθνικό Συμβούλιο ΕΚΕ, Αρχή εφαρμογής και Αξιολόγησης ΕΚΕ – 2014) είναι συγγενείς στην φιλοσοφία σύλληψής τους. Ενδεχομένως μάλιστα ένας συνδυασμός τους να αποτελεί το καλύτερο μείγμα πολιτικής για τη σωστή προώθηση της ΕΚΕ στην Ελλάδα.
Την προσεχή εβδομάδα θα αναρτηθεί το δεύτερο μέρος της άποψης που περιλαμβάνει:
Α) Ο ρόλος της ΕΡΤ και των δημόσιων ΜΜΕ σε συνεργασία με ΑΕΙ/ερευνητικά ινστιτούτα και άλλες ΔΕΚΟ στην προώθηση της ΕΚΕ στο σύνολο της επικράτειας. Οι θέσεις της EBU (European Broadcasting Union) που εκπροσωπεί 57 δημόσιες ραδιοτηλεοράσεις για τον κρίσιμο κοινωνικό αντίκτυπο των δημόσιων ΜΜΕ και την ΕΚΕ.
Β) Ιστορική αποτίμηση και εξέλιξη της ΕΚΕ. Aπό την ρήση του Milton Friedman "The business of Business is the profit" (Η δουλειά των επιχειρήσεων είναι μόνο το κέρδος) το 1970, περάσαμε σταδιακά στην ΕΚΕ ως εθελοντική υιοθέτηση των ιδιωτικών επιχειρήσεων και κατόπιν στην σύγχρονη πολυτομεακή πλατφόρμα ως γενικό κοινωνικό διακύβευμα και πρόκληση για τις πλουραλιστικές δημοκρατικές κοινωνίες σε κρίση. Η αντίστοιχη σταδιακή εξέλιξη της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας και πρακτικής.
Γ) Προτάσεις για τον δημόσιο τομέα και τον ιδιωτικό τομέα με στόχο την κοινή και δημιουργική συνεργασία τους στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής.
Δ) Προτάσεις μελών του Συμβουλίου Κοινωνικού Ελέγχου Αττικής της ΕΡΤ που αποτελείται από 110 μέλη -55 εκπροσώπους Θεσμών και κοινωνικών οργανισμών και 55 πολίτες που κληρώθηκαν από 900 πολίτες που έκαναν αίτηση εθελοντικής συμμετοχής (2.200 στο σύνολο της επικράτειας). Τα ΣΚΕ Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας της ΕΡΤ αποτελούν βασικό στοιχείο της ΕΚΕ της εταιρείας σε συνδυασμό με τις άλλες δράσεις κοινωνικής υπευθυνότητας (Πρόσφυγες, Άστεγοι, ανάδειξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων και συλλογικοτήτων).

Τα δυο χρόνια της νέας ΕΡΤ (Ιούνιος 2015 - Ιούνιος 2017) και τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου

Μία από τις πιο σημαντικές πρωτοβουλίες της νέας ΕΡΤ την διετία 2015-2017 αποτελεί η ίδρυση των ΣΚΕ Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας. Το ΣΚΕ Αττικής με έδρα την Αθήνα ξεκίνησε τον Δεκέμβριο 2015 με 110 μέλη εκ των οποίων τα 55 είναι πολίτες που κληρώθηκαν από το σύνολο των 2.200 αιτήσεων εθελοντικής συμμετοχής και τα υπόλοιπα 55 μέλη εκπροσωπούν κοινωνικούς φορείς, θεσμούς και οργανώσεις. Το ΣΚΕ Κεντρικής Μακεδονίας με έδρα την Θεσσαλονίκη έχει 60 μέλη, 30 από τα οποία είναι κληρωμένοι πολίτες και τα 30 εκπρόσωποι φορέων.
Τα ΣΚΕ αποτελούν μια πρότυπη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο καινοτομική πρωτοβουλία της ΕΡΤ για τον συμμετοχικό έλεγχο, με στόχο την βελτίωση και προσαρμογή της στις απαιτήσεις της κοινωνίας και των πολιτών.
Μπορεί ο βασικός στόχος των ΣΚΕ σύμφωνα με τον νόμο 4324/15 να είναι η βελτίωση της ΕΡΤ, αλλά δεν είναι ο μόνος, ούτε μεσοπρόθεσμα ο πιο σημαντικός στόχος. Όπως τονίζει σε μια πρόσφατη μελέτη της η European Broadcasting Union (EBU) που εκπροσωπεί τις δημόσιες ραδιοτηλεοράσεις 56 Ευρωπαϊκών χωρών, το πιο σημαντικό ερώτημα είναι το «ποιος και με τι τρόπο αποφασίζει για το περιεχόμενο και τη δημόσια αξία των δημόσιων ΜΜΕ τον 21ο αιώνα» ("Public Service Media in the 21st century: What value, Which Values", January 2016). Ο ερχομός του Διαδικτύου και των social media, η συνεχής πίεση από τα ιδιωτικά media και την αγορά, οι αλλαγές στις προτιμήσεις και τις ανάγκες των πολιτών και τέλος οι πολιτικές αλλαγές στις κυβερνήσεις ιδίως στις χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση του 2008, έχουν αλλάξει ριζικά το πλαίσιο λειτουργίας των Δημόσιων ΜΜΕ. Ποιος θα αποφασίσει λοιπόν; Οι μετρήσεις τηλεθέασης/ακροαματικότητας; οι εκάστοτε κυβερνητικές πλειοψηφίες; οι ιδιωτικές επιχειρήσεις και η διαφημιστική αγορά; οι εργαζόμενοι στα Δημόσια ΜΜΕ; τα ΑΕΙ, η κοινωνία πολιτών ή όλοι μαζί και με ποιον τρόπο; Ο Διάλογος έχει ξεκινήσει και είναι ανοικτός σε προτάσεις και πρότυπες δράσεις. Μια τέτοια πρότυπη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο πρωτοβουλία είναι τα ΣΚΕ Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας της ΕΡΤ. Είναι μια πρωτοβουλία σε πλήρη εξέλιξη που αρχίζει μόλις τώρα να αποδίδει και τους πρώτους καρπούς. Τα στοιχεία αποδεικνύουν του λόγου το αληθές:
• Έχουν πραγματοποιηθεί 17 Ολομέλειες του ΣΚΕ Αττικής με μέσο όρο συμμετοχής τα 30 μέλη, το 80 % των μελών έχουν συμμετάσχει το λιγότερο σε δύο Ολομέλειες, ενώ έχει εκλεγεί πενταμελές προεδρείο.
• Έχουν αφιερωθεί από τους πολίτες μέλη (55) του ΣΚΕ & τους κοινωνικούς φορείς & θεσμούς (55) πάνω από 60 ώρες σε Ολομέλειες και 300 ώρες σε συναντήσεις των επτά Επιτροπών.
• Μέλη και επιτροπές του ΣΚΕ έχουν απευθύνει πάνω από 60 αιτήματα απαντήσεων και διευκρινήσεων προς την ΕΡΤ. Έχουν ήδη διεκπεραιωθεί από το ΚΕΕΠ προς τις αντίστοιχες διευθύνσεις και τμήματα και οι οποίες στην πλειονότητά τους έχουν ήδη απαντηθεί προς περαιτέρω διάλογο.
• Έχουν γίνει ακροάσεις 5 Γενικών Διευθυντών όπως και 6 Διευθυντών τμημάτων & Στελεχών της ΕΡΤ.
• Έχουν πραγματοποιηθεί 4 τηλεοπτικές εκπομπές «ΠΟΛΙΤΕΣ» στην ΕΡΤ1 με αποκλειστικό θέμα τη λειτουργία των ΣΚΕ, με συμμετοχή κατά μέσο όρο 20 μελών του ΣΚΕ αλλά και του Προέδρου και του Διευθύνοντα Συμβούλου της εταιρείας. Στόχος της εκπομπής είναι η δημοσιοποίηση των διαδικασιών κοινωνικού ελέγχου της ΕΡΤ στο ευρύτερο κοινό και τους πολίτες. Δύο μέλη του Προεδρείου του ΣΚΕ έχουν φιλοξενηθεί στην εκπομπή «Στάση ΕΡΤ».
• Έχουν αφιερωθεί έξι ραδιοφωνικές εκπομπές «Athens Calling – Η Αθήνα καλεί» στο Πρώτο Πρόγραμμα.
• Έχουν ήδη κατατεθεί στη κεντρική διοίκηση και το ΔΣ της εταιρείας τα πορίσματα πέντε επιτροπών ενώ εκκρεμούν εκείνα των δύο συνθετικών επιτροπών (Ειδήσεων-Ενημέρωσης & Προγράμματος-Δημόσιου Διαλόγου) όπως εκκρεμεί και το Γενικό Πόρισμα του ΣΚΕ Αττικής.
• Το ΣΚΕ Κεντρικής Μακεδονίας έχει 60 μέλη, 30 από τα οποία είναι εκλεγμένοι πολίτες και 30 εκπρόσωποι φορέων. Έχει εκλεγεί 5μελές προεδρείο και έχουν πραγματοποιηθεί 6 Ολομέλειες.

Συνολικά λοιπόν, αν και ο συμμετοχικός έλεγχος και τα ΣΚΕ δεν αποτελούν πανάκεια στο μέτρο που θα ολοκληρώσουν το έργο τους, μπορούν να αποτελέσουν μια κρίσιμη εμπειρία για την απάντηση στο ερώτημα «Τι είδους ΕΡΤ θέλουμε για την ελληνική κοινωνία του αύριο». Τα ΣΚΕ επίσης, μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα διάχυσης του συμμετοχικού κοινωνικού ελέγχου στο σύνολο των ΔΕΚΟ της χώρας αλλά και μια πρότυπη δράση για τις άλλες ραδιοτηλεοράσεις στο πλαίσιο της EBU.
Τον Ιούνιο του 2013, μετά το μαύρο, οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ υποσχέθηκαν ότι θα επιδιώξουν όχι μόνο την επαναλειτουργία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, αλλά και μια ριζική αλλαγή στο ρόλο της για την Ελλάδα του αύριο. Τα Συμβούλια Κοινωνικού Ελέγχου με τη συμμετοχή πολιτών και το άνοιγμα στην κοινωνία αποτελούν μια από αυτές τις προσδοκίες και υποσχέσεις που έγιναν πραγματικότητα.

Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ και η Επιτροπή Διαλόγου για την Αναθεώρηση του Συντάγματος

Με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, συγκροτήθηκε και συνεδρίασε χθες για πρώτη φορά στο Μέγαρο Μαξίμου η Επιτροπή Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης της το 1995 υποστηρίζει θερμά την ανάπτυξη συμμετοχικού διαλόγου και θεσμών που δίνουν βάρος και φωνή στην κοινωνία πολιτών, τις ΜΚΟ και τους πολίτες. Γι' αυτό υποστηρίζει και την ανάπτυξη ενός πανεθνικού κοινωνικού διαλόγου πριν την επίσημη έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος στη Βουλή, σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος. Ήδη από το 1996, η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ προώθησε- και τελικά πέτυχε- την ίδρυση και συνταγματική κατοχύρωση της Ανεξάρτητης Αρχής «Συνήγορος του Πολίτη». Πρότεινε την νόμιμη αδειοδότηση των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών και την ανατροπή του καθεστώτος ημιπαρανομίας των καναλιών, τη συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (ΕΣΡ) και την ανεξάρτητη λειτουργία της ΕΡΤ. Τη διεύρυνση των νέων δικαιωμάτων των πολιτών, την ισότητα των φύλων και την ανατροπή των διακρίσεων. Τη μείωση της κομματικοκρατίας στο κράτος, τις ανοιχτές συμμετοχικές εκλογές της ηγεσίας των πολιτικών κομμάτων, την κατοχύρωση του δικαιώματος ακρόασης των πολιτών από την Δημόσια Διοίκηση, τη συμμετοχική Διακυβέρνηση με συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνίας των πολιτών και της κοινωνικής οικονομίας του τρίτου τομέα. Προώθηση της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στήριξη της καινοτομικής και υγιούς επιχειρηματικότητας. Τον φιλικό διαχωρισμό Εκκλησίας- Κράτους, την προώθηση της αρχής του ουδετερόθρησκου κράτους με παράλληλη αναγνώριση του ιδιαίτερου ρόλου της Ορθοδοξίας. Την προοδευτική αλλαγή του Κώδικα Ιθαγένειας και την γενική πολιτογράφηση των παιδιών μεταναστών-προσφύγων.
Τέλος, πρότεινε προβλέψεις για ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας, θεμέλιο για την ανάπτυξη της δημοκρατίας και την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Και όλα αυτά κάτω από το γενικό σύνθημα «Για μια δυνατή κοινωνία πολιτών σε μια ισχυρή και ευρωπαϊκή Ελλάδα του 21ου αιώνα».

Περικλής Βασιλόπουλος, Δημοσιογράφος/ Αντιπρόεδρος Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

O Νίκος Μουζέλης Πρόεδρος της Ένωσης Πολιτών για την ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ, μέλος της Επιτροπής Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση

Με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, συγκροτήθηκε και συνεδρίασε χθες για πρώτη φορά στο Μέγαρο Μαξίμου η Επιτροπή Διαλόγου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης της το 1995 υποστηρίζει θερμά την ανάπτυξη συμμετοχικού διαλόγου και θεσμών που δίνουν βάρος και φωνή στην κοινωνία πολιτών, τις ΜΚΟ και τους πολίτες. Γι' αυτό υποστηρίζει και την ανάπτυξη ενός πανεθνικού κοινωνικού διαλόγου πριν την επίσημη έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος στη Βουλή, σύμφωνα με το άρθρο 110 του Συντάγματος. Ήδη από το 1996, η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ προώθησε- και τελικά πέτυχε- την ίδρυση και συνταγματική κατοχύρωση της Ανεξάρτητης Αρχής «Συνήγορος του Πολίτη». Πρότεινε την νόμιμη αδειοδότηση των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών και την ανατροπή του καθεστώτος ημιπαρανομίας των καναλιών, τη συνταγματική κατοχύρωση του Εθνικού Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου (ΕΣΡ) και την ανεξάρτητη λειτουργία της ΕΡΤ. Τη διεύρυνση των νέων δικαιωμάτων των πολιτών, την ισότητα των φύλων και την ανατροπή των διακρίσεων. Τη μείωση της κομματικοκρατίας στο κράτος, τις ανοιχτές συμμετοχικές εκλογές της ηγεσίας των πολιτικών κομμάτων, την κατοχύρωση του δικαιώματος ακρόασης των πολιτών από την Δημόσια Διοίκηση, τη συμμετοχική Διακυβέρνηση με συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνίας των πολιτών και της κοινωνικής οικονομίας του τρίτου τομέα. Προώθηση της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στήριξη της καινοτομικής και υγιούς επιχειρηματικότητας. Τον φιλικό διαχωρισμό Εκκλησίας- Κράτους, την προώθηση της αρχής του ουδετερόθρησκου κράτους με παράλληλη αναγνώριση του ιδιαίτερου ρόλου της Ορθοδοξίας. Την προοδευτική αλλαγή του Κώδικα Ιθαγένειας και την γενική πολιτογράφηση των παιδιών μεταναστών-προσφύγων.
Τέλος, πρότεινε προβλέψεις για ένα ισχυρό κράτος πρόνοιας, θεμέλιο για την ανάπτυξη της δημοκρατίας και την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Και όλα αυτά κάτω από το γενικό σύνθημα «Για μια δυνατή κοινωνία πολιτών σε μια ισχυρή και ευρωπαϊκή Ελλάδα του 21ου αιώνα».

Ξενοφών Ζολώτας και Αλέξης Τσίπρας

Η απίστευτη μοναξιά του- κάθε- πρωθυπουργού και ιδίως του έλληνα πρωθυπουργού (έχουμε το λεγόμενο «πρωθυπουργικοκεντρικό» πολίτευμα) μπροστά σε αποφάσεις που κρίνουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων συχνά μέσα σε λίγη ώρα. Λεπτά, ώρες, ημέρες όχι μήνες. Πρόκειται για μια κολοσσιαία πύκνωση του χρόνου στις κρίσιμες αποφάσεις. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια του Πρωθυπουργού της Οικουμενικής κυβέρνησης Ξενοφώντα Ζολώτα στις 3 Ιανουαρίου 1990 όταν η χώρα κινδύνευσε με άμεση χρεοκοπία, βαθιά νύχτα στο γραφείο του στη Βουλή.

«Νιώθω αυτήν τη στιγμή απέραντη μοναξιά. Από μια απόφαση μου κρίνεται η ευημερία εκατομμυρίων Ελλήνων. Είμαι 87 ετών, έχω συνεργαστεί στενά με τόσους πρωθυπουργούς (Κων. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου αλλά και Ελευθέριος Βενιζέλος), νόμιζα ότι ήξερα σχεδόν τα πάντα γι' αυτήν τη χώρα. Και όμως αισθάνομαι ότι μόλις τώρα καταλαβαίνω. Είχε δίκιο τελικά ο (Κωνσταντίνος) Καραμανλής που μου τηλεφώνησε όταν ανέλαβα και μου είπε: «Ξενοφώντα, τώρα θα καταλάβεις αυτό που σου έλεγα, ότι για χάρη της Ελλάδος έχω κάνει τη ζωή μου πέτρα».

Ο Μητσοτάκης και ο Αντρέας (Παπανδρέου) το απολαμβάνουν, είναι η εξουσία στο αίμα τους, εγώ όμως υποφέρω. Και αν κάνω λάθος τι θα πω σε όλους αυτούς που με σταματάνε στον δρόμο και μου λένε «Κύριε Καθηγητά, είστε η μόνη μας ελπίδα»; Όμως μετά σκέφτομαι ότι υπάρχει ελπίδα. Αν διορθώσεις το λάθος και είσαι ειλικρινής με τους πολίτες επειδή ο Πρωθυπουργός είναι τα πάντα στην Ελλάδα μπορείς να κυβερνήσεις τη χώρα κυριολεκτικά από το τηλέφωνο». Κοντοστάθηκε, πήρε εκείνο το σοβαρά πονηρό χαμόγελο που τον διέκρινε, σαν να έπεισε ο ίδιος τον εαυτό του ότι είπε κάτι πολύ σημαντικό και συνέχισε.

«Με μια απαράβατη προϋπόθεση. Όταν είσαι Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου, ούτε στην οικογένεια σου ή στη γυναίκα σου, δεν ανήκεις στο κόμμα σου. Ανήκεις στο σύνολο των πολιτών. Δεν ανήκεις σε κανέναν και την ίδια στιγμή σε όλους. Αυτή είναι η μαγεία και μαζί η απέραντη μοναξιά». Σοφά λόγια ενός μοναδικά σοφού Έλληνα. Την επόμενη ημέρα με μαεστρικές κινήσεις, άπειρες επαφές (Μιτεράν, Κολ, Ντελόρ) ο Ξ. Ζολώτας συνήψε δάνειο μόλις 100 εκατομμυρίων δολλαρίων (με μεγάλο επιτόκιο βέβαια) και έσωσε τη χώρα από τη χρεοκοπία.

Κάποιοι άλλοι μετέπειτα διάδοχοι του το 2008 και το 2010 παρόλα τα δάνεια των 230 δις ευρώ δεν το κατόρθωσαν. Δεν κατήγγειλε, όπως σκέφτονταν με Διάγγελμα τα δύο τότε μεγάλα κόμματα ΠΑΣΟΚ και ΝΔ για υπονόμευση της κυβέρνησης αλλά δεν έπαψε ποτέ να προβλέπει ότι θα οδηγούσαν τη χώρα σε πτώχευση, όπως και το έκαναν (βλέπε άρθρο «Ξενοφών Ζολώτας: «Αυτοί οι δύο θα χρεοκοπήσουν τη χώρα» 19/12/2014, tvxs).

Εικοσιπέντε χρόνια μετά όπως ο ίδιος απαίτησε μεταφέρω μερικές από τις σκέψεις του γιατί νομίζω ότι έχουν κάποια αξία για τη σημερινή κρίσιμη κατάσταση της χώρας. Ο Ξενοφών Ζολώτας ήταν ο γηραιότερος έλληνας Πρωθυπουργός του νεοελληνικού κράτους, ο Αλέξης Τσίπρας ο νεότερος. Αν ζούσε υποθέτω βάσιμα ότι θα τον συμπαθούσε και ότι θα ζητούσε αμέσως, την πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του να του μεταφέρει την εμπειρία του. Η δική μου υποκειμενική εκδοχή για το τι θα του έλεγε είναι η ακόλουθη: «Παιδί μου (έτσι αποκαλούσε όσους συμπαθούσε ανεξαρτήτως ηλικίας) μείνε στο τιμόνι, κράτα την Ελλάδα πάση θυσία στο ευρώ. Τους Γερμανούς τους ξέρω από πρώτο χέρι, «ξυνίζουν» τα μούτρα τους όταν απαιτείς δίκαια αιτήματα που δεν τους συμφέρουν, είναι υπερόπτες και σκληροί αλλά όταν καταλάβουν ότι θα εφαρμόσεις τη συμφωνία είναι σταθεροί.

Ως Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου ή το κόμμα σου αλλά σε όλους τους έλληνες. Αν χρειαστεί για το καλό της χώρας θα γίνεις προσωρινά «παντός καιρού». Να εφαρμόσεις το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος όποιο κι αν είναι και όταν βάλεις τη χώρα σε πορεία ανάπτυξης, μόνον τότε και για όσο χρειαστεί θα είσαι ελεύθερος να κάνεις ότι θέλεις. Και καλά θα κάνεις να φύγεις, τουλάχιστον για κάποια χρόνια γιατί μην ξεχνάς ότι θα αναγκαστείς συχνά να κάνεις τη ζωή σου πέτρα».

Ελπίζω ο σεβαστός Καθηγητής, αν υπάρχει κάποια τέτοια δυνατότητα, να συμφωνεί με αυτές τις συμβουλές, που εντελώς υποθετικά ισχυρίζομαι ότι θα έλεγε στον νυν πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, σε μια απίστευτα κρίσιμη στιγμή που τόσες φορές είχε αντιμετωπίσει και ο ίδιος στη ζωή του.

*Περικλής Βασιλόπουλος
Δημοσιογράφος- Διετέλεσε Διευθυντής του Γραφείου του Πρωθυπουργού της Οικουμενικής Κυβέρνησης Ζολώτα

Δημοσιεύτηκε στο tvxs στις 17/7/2015.

Η νύχτα που ο Αλέξης Τσίπρας θα (ξανα)γίνει Πρωθυπουργός

Την νύχτα της 12ης προς 13η Ιουλίου στις Βρυξέλλες και την 15η Ιουλίου 2015 στη Βουλή ο Αλέξης Τσίπρας έγινε Πρωθυπουργός με πι κεφαλαίο.

Πρωθυπουργός με πι κεφαλαίο δεν γίνεσαι αυτομάτως όταν ορκίζεσαι ως επικεφαλής της Κυβέρνησης. Ο Κώστας Καραμανλής ο νεότερος και ο Γιώργος Παπανδρέου δεν έγιναν ποτέ. Ο πρώτος δεν χρειάστηκε, ο δεύτερος δεν μπόρεσε, δεν άντεξε, δεν τόλμησε. Ο Αντώνης Σαμαράς παρέμεινε σταθερά ο ανέλπιδος, βαθιά διχαστικός επικεφαλής της δικομματικής συμμαχίας του χθες.

Για να γίνει κάποιος πραγματικός πρωθυπουργός χρειάζεται να προϋπάρξει ένα δραματικό «Συμβάν» και αμέσως μετά ένα στυγερό Δίλημμα, μια απέραντα μοναχική απόφαση και μια προοπτική ένωσης της πλειοψηφίας των πολιτών σε μία επώδυνα μακρινή ελπίδα. Ο μεγάλος γερμανός κοινωνιολόγος Marx Weber περιγράφει με μοναδικό τρόπο αυτήν την αλματώδη στιγμή στο βιβλίο του «Η πολιτική ως επάγγελμα» (1919). Είναι η στιγμή που ο πολιτικός ηγέτης φεύγει από την «Ηθική της Πεποίθησης» (ιδεολογία) και περνάει στην « Ηθική της Ευθύνης» (η δύναμη του πραγματικού, ο συσχετισμός δυνάμεων και οι επιπτώσεις μιας απόφασης).

Ο πραγματικός, δημοκρατικός θα έλεγα, ηγέτης είναι αυτός που δεν εγκαταλείπει τις πεποιθήσεις του αλλά τις υποτάσσει στην ευθύνη των αποφάσεων του, δημιουργώντας έναν νέο συνδυασμό. Αυτή η μετάβαση χαρακτηρίζεται από δύο μεγάλες συγκρούσεις. Η εσωτερική προσωπική σύγκρουση ανάμεσα στις πεποιθήσεις και τη γενική αίσθηση ευθύνης του πολιτικού που συχνά φαίνεται στους άλλους ως «προδοσία των αρχών» και η εξωτερική σύγκρουση με το αδυσώπητο πραγματικό.

Ένας πραγματικά λοιπόν πρωθυπουργός φτιάχνεται από το υλικό αυτής της σύγκρουσης. Όταν συμβεί δεν ξέρουμε ακόμα αν θα είναι ένας καλός Πρωθυπουργός που θα οδηγήσει τη χώρα του έξω από την κρίση, γνωρίζουμε όμως ότι θα μπορούσε να το κάνει.

Έχω ζήσει από κοντά, λεπτό προς λεπτό παρόμοιες «αλματώδεις» στιγμές που αφορούσαν τον γηραιότερο έλληνα πρωθυπουργό, τον Ξενοφώντα Ζολώτα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια του Πρωθυπουργού της Οικουμενικής κυβέρνησης στις 3 Ιανουαρίου 1990 όταν η χώρα κινδύνευσε με άμεση χρεοκοπία, βαθιά νύχτα στο γραφείο του στη Βουλή. «Νιώθω αυτήν τη στιγμή απέραντη μοναξιά. Από μια απόφαση μου κρίνεται η ευημερία εκατομμυρίων Ελλήνων. Είμαι 87 ετών, έχω συνεργαστεί στενά με τόσους πρωθυπουργούς (Κων. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου αλλά και Ελευθέριος Βενιζέλος), νόμιζα ότι ήξερα σχεδόν τα πάντα γι' αυτήν τη χώρα και όμως αισθάνομαι ότι μόλις τώρα καταλαβαίνω». Σχεδόν δακρυσμένος ο Καθηγητής Ζολώτας συνέχισε. « Έλαχε σε μένα η μοίρα, που αφιέρωσα όλη μου τη ζωή στην οικονομική ανάπτυξη και στην εκβιομηχάνιση της χώρας να διαχειριστώ τη χρεοκοπία που προκάλεσαν άλλοι. Όταν είσαι Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου, ούτε στην οικογένεια σου ή στη γυναίκα σου, δεν ανήκεις στο κόμμα σου. Ανήκεις στο σύνολο των πολιτών. Δεν ανήκεις σε κανέναν και την ίδια στιγμή σε όλους. Αυτή είναι η μαγεία και μαζί η απέραντη μοναξιά» (βλέπε άρθρο «Ξενοφών Ζολώτας: «Αυτοί οι δύο θα χρεοκοπήσουν τη χώρα» 19/12/2014, tvxs).

Ο Αλέξης Τσίπρας, ο νεότερος στην ηλικία έλληνας πρωθυπουργός σε απείρως πιο δύσκολες συνθήκες από το 1990, την ύστατη ώρα έφερε μπροστά την «Ηθική της Ευθύνης» προσπαθώντας παράλληλα να κρατήσει και την «Ηθική της Πεποίθησης». Απέδειξε ότι μπορεί να ανήκει σε όλους ή τουλάχιστον στη μεγαλύτερη πλειοψηφία και όχι μόνο στον εαυτό του ή στο κόμμα του. Εάν κατορθώσει να συνδυάσει τον πραγματισμό και την διπλωματία της ευθύνης με τις αρχές της ειλικρίνειας, εντιμότητας, υποστήριξης των αδυνάτων που είναι οι πάγιες πεποιθήσεις της Αριστεράς, όχι μόνο θα οδηγήσει τη χώρα έξω από την κρίση αλλά θα είναι και ο καταλύτης γενικότερων αλλαγών στην Ευρωπαϊκή Αριστερά και στην ευρωζώνη.

Στην πρόσφατη συνέντευξη στην ΕΡΤ, τελειώνοντας ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε τα λόγια του γάλλου φιλοσόφου Λουί Αλτουσέρ. «Το Μέλλον διαρκεί πολύ». Νομίζω ότι κάποια άλλα λόγια που χρησιμοποίησε ο μεγάλος διανοητής ταιριάζουν περισσότερο στην περίσταση «Να πάρουμε τον δρόμο που ανοίγει το μονοπάτι μόνος του». Θα τα χρειαστεί ο Πρωθυπουργός γιατί το μοντέλο της κυβερνώσας, πραγματικά μεταρρυθμιστικής και παραγωγικής νέας Αριστεράς που τόσο χρειάζεται η Ελλάδα και η Ευρώπη δεν υπάρχει πουθενά στον πλανήτη.

Δημοσιεύτηκε στο tvxs στις 17/7/2015

Η νύχτα που ο Αλέξης Τσίπρας έγινε Πρωθυπουργός

Την νύχτα της 12ης προς 13η Ιουλίου στις Βρυξέλλες και την 15η Ιουλίου 2015 στη Βουλή ο Αλέξης Τσίπρας έγινε Πρωθυπουργός με πι κεφαλαίο. Πρωθυπουργός με πι κεφαλαίο δεν γίνεσαι αυτομάτως όταν ορκίζεσαι ως επικεφαλής της Κυβέρνησης. Ο Κώστας Καραμανλής ο νεότερος και ο Γιώργος Παπανδρέου δεν έγιναν ποτέ. Ο πρώτος δεν χρειάστηκε, ο δεύτερος δεν μπόρεσε, δεν άντεξε, δεν τόλμησε. Ο Αντώνης Σαμαράς παρέμεινε σταθερά ο ανέλπιδος, βαθιά διχαστικός επικεφαλής της δικομματικής συμμαχίας του χθες. Για να γίνει κάποιος πραγματικός πρωθυπουργός χρειάζεται να προϋπάρξει ένα δραματικό «Συμβάν» και αμέσως μετά ένα στυγερό Δίλημμα, μια απέραντα μοναχική απόφαση και μια προοπτική ένωσης της πλειοψηφίας των πολιτών σε μία επώδυνα μακρινή ελπίδα. Ο μεγάλος γερμανός κοινωνιολόγος Marx Weber περιγράφει με μοναδικό τρόπο αυτήν την αλματώδη στιγμή στο βιβλίο του «Η πολιτική ως επάγγελμα» (1919). Είναι η στιγμή που ο πολιτικός ηγέτης φεύγει από την «Ηθική της Πεποίθησης» (ιδεολογία) και περνάει στην « Ηθική της Ευθύνης» (η δύναμη του πραγματικού, ο συσχετισμός δυνάμεων και οι επιπτώσεις μιας απόφασης). Ο πραγματικός, δημοκρατικός θα έλεγα, ηγέτης είναι αυτός που δεν εγκαταλείπει τις πεποιθήσεις του αλλά τις υποτάσσει στην ευθύνη των αποφάσεων του, δημιουργώντας έναν νέο συνδυασμό. Αυτή η μετάβαση χαρακτηρίζεται από δύο μεγάλες συγκρούσεις. Η εσωτερική προσωπική σύγκρουση ανάμεσα στις πεποιθήσεις και τη γενική αίσθηση ευθύνης του πολιτικού που συχνά φαίνεται στους άλλους ως «προδοσία των αρχών» και η εξωτερική σύγκρουση με το αδυσώπητο πραγματικό. Ένας πραγματικά λοιπόν πρωθυπουργός φτιάχνεται από το υλικό αυτής της σύγκρουσης. Όταν συμβεί δεν ξέρουμε ακόμα αν θα είναι ένας καλός Πρωθυπουργός που θα οδηγήσει τη χώρα του έξω από την κρίση, γνωρίζουμε όμως ότι θα μπορούσε να το κάνει. Έχω ζήσει από κοντά, λεπτό προς λεπτό παρόμοιες «αλματώδεις» στιγμές που αφορούσαν τον γηραιότερο έλληνα πρωθυπουργό, τον Ξενοφώντα Ζολώτα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια του Πρωθυπουργού της Οικουμενικής κυβέρνησης στις 3 Ιανουαρίου 1990 όταν η χώρα κινδύνευσε με άμεση χρεοκοπία, βαθιά νύχτα στο γραφείο του στη Βουλή. «Νιώθω αυτήν τη στιγμή απέραντη μοναξιά. Από μια απόφαση μου κρίνεται η ευημερία εκατομμυρίων Ελλήνων. Είμαι 87 ετών, έχω συνεργαστεί στενά με τόσους πρωθυπουργούς (Κων. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου αλλά και Ελευθέριος Βενιζέλος), νόμιζα ότι ήξερα σχεδόν τα πάντα γι' αυτήν τη χώρα και όμως αισθάνομαι ότι μόλις τώρα καταλαβαίνω». Σχεδόν δακρυσμένος ο Καθηγητής Ζολώτας συνέχισε. « Έλαχε σε μένα η μοίρα, που αφιέρωσα όλη μου τη ζωή στην οικονομική ανάπτυξη και στην εκβιομηχάνιση της χώρας να διαχειριστώ τη χρεοκοπία που προκάλεσαν άλλοι. Όταν είσαι Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου, ούτε στην οικογένεια σου ή στη γυναίκα σου, δεν ανήκεις στο κόμμα σου. Ανήκεις στο σύνολο των πολιτών. Δεν ανήκεις σε κανέναν και την ίδια στιγμή σε όλους. Αυτή είναι η μαγεία και μαζί η απέραντη μοναξιά» (βλέπε άρθρο «Ξενοφών Ζολώτας: «Αυτοί οι δύο θα χρεοκοπήσουν τη χώρα» 19/12/2014, tvxs). Ο Αλέξης Τσίπρας, ο νεότερος στην ηλικία έλληνας πρωθυπουργός σε απείρως πιο δύσκολες συνθήκες από το 1990, την ύστατη ώρα έφερε μπροστά την «Ηθική της Ευθύνης» προσπαθώντας παράλληλα να κρατήσει και την «Ηθική της Πεποίθησης». Απέδειξε ότι μπορεί να ανήκει σε όλους ή τουλάχιστον στη μεγαλύτερη πλειοψηφία και όχι μόνο στον εαυτό του ή στο κόμμα του. Εάν κατορθώσει να συνδυάσει τον πραγματισμό και την διπλωματία της ευθύνης με τις αρχές της ειλικρίνειας, εντιμότητας, υποστήριξης των αδυνάτων που είναι οι πάγιες πεποιθήσεις της Αριστεράς, όχι μόνο θα οδηγήσει τη χώρα έξω από την κρίση αλλά θα είναι και ο καταλύτης γενικότερων αλλαγών στην Ευρωπαϊκή Αριστερά και στην ευρωζώνη. Στην πρόσφατη συνέντευξη στην ΕΡΤ, τελειώνοντας ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε τα λόγια του γάλλου φιλοσόφου Λουί Αλτουσέρ. «Το Μέλλον διαρκεί πολύ». Νομίζω ότι κάποια άλλα λόγια που χρησιμοποίησε ο μεγάλος διανοητής ταιριάζουν περισσότερο στην περίσταση «Να πάρουμε τον δρόμο που ανοίγει το μονοπάτι μόνος του». Θα τα χρειαστεί ο Πρωθυπουργός γιατί το μοντέλο της κυβερνώσας, πραγματικά μεταρρυθμιστικής και παραγωγικής νέας Αριστεράς που τόσο χρειάζεται η Ελλάδα και η Ευρώπη δεν υπάρχει πουθενά στον πλανήτη.

Ο Πρωθυπουργός ανήκει σε όλους

Σε ένα πρόσφατο εύστοχο άρθρο του ο Τάσος Παππάς («Τον υποτίμησαν και τους υποτίμησε», Εφημ. Των Συντακτών 30/6/2015) εξηγεί το πως οι Ευρωπαίοι εταίροι θεώρησαν ότι ο Αλέξης Τσίπρας όπως και όλοι οι άλλοι πρωθυπουργοί θα υπέγραφε τελικά τις άτεγκτες θέσεις των Θεσμών χωρίς παροχές. Έκαναν λάθος. Ο Αλ. Τσίπρας με τη σειρά του υποτίμησε τον ιδεολογικό φανατισμό και την επιρροή του σκληρού πυρήνα. Στο τέλος ο Αλ. Τσίπρας «αισθάνθηκε προσβεβλημένος όταν οι δανειστές, που είχαν αναγνωρίσει ότι η ελληνική πρόταση είναι μία καλή βάση για συζήτηση, ζήτησαν και άλλα επαχθή μέτρα και απαίτησαν να ανατραπεί το μείγμα». Νομίζω ότι αυτή η ανάλυση περιγράφει σωστά τα γεγονότα εκείνης της Πέμπτης. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Η απίστευτη μοναξιά του- κάθε- πρωθυπουργού και ιδίως του έλληνα πρωθυπουργού (έχουμε το λεγόμενο «πρωθυπουργικοκεντρικό» πολίτευμα) μπροστά σε αποφάσεις που κρίνουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων συχνά μέσα σε λίγη ώρα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια του Πρωθυπουργού της Οικουμενικής κυβέρνησης Ξενοφώντα Ζολώτα στις 3 Ιανουαρίου 1990 όταν η χώρα κινδύνευσε με άμεση χρεοκοπία, βαθιά νύχτα στο γραφείο του στη Βουλή. «Νιώθω αυτήν τη στιγμή απέραντη μοναξιά. Από μια απόφαση μου κρίνεται η ευημερία εκατομμυρίων Ελλήνων. Είμαι 87 ετών, έχω συνεργαστεί στενά με τόσους πρωθυπουργούς (Κων. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου αλλά και Ελευθέριος Βενιζέλος), νόμιζα ότι ήξερα σχεδόν τα πάντα γι' αυτήν τη χώρα. Και όμως αισθάνομαι ότι μόλις τώρα καταλαβαίνω. Είχε δίκιο τελικά ο (Κωνσταντίνος) Καραμανλής που μου τηλεφώνησε όταν ανέλαβα και μου είπε: «Ξενοφώντα, τώρα θα καταλάβεις αυτό που σου έλεγα, ότι για χάρη της Ελλάδος έχω κάνει τη ζωή μου πέτρα». Ο Μητσοτάκης και ο Αντρέας (Παπανδρέου) το απολαμβάνουν, είναι η εξουσία στο αίμα τους, εγώ όμως υποφέρω. Και αν κάνω λάθος τι θα πω σε όλους αυτούς που με σταματάνε στον δρόμο και μου λένε «Κύριε Καθηγητά, είστε η μόνη μας ελπίδα»; Όμως μετά σκέφτομαι ότι υπάρχει ελπίδα. Αν διορθώσεις το λάθος και είσαι ειλικρινής με τους πολίτες επειδή ο Πρωθυπουργός είναι τα πάντα στην Ελλάδα μπορείς να κυβερνήσεις τη χώρα κυριολεκτικά από το τηλέφωνο». Κοντοστάθηκε, πήρε εκείνο το σοβαρά πονηρό χαμόγελο που τον διέκρινε, σαν να έπεισε ο ίδιος τον εαυτό του ότι είπε κάτι πολύ σημαντικό και συνέχισε. «Με μια απαράβατη προϋπόθεση. Όταν είσαι Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου, ούτε στην οικογένεια σου ή στη γυναίκα σου, δεν ανήκεις στο κόμμα σου. Ανήκεις στο σύνολο των πολιτών. Δεν ανήκεις σε κανέναν και την ίδια στιγμή σε όλους. Αυτή είναι η μαγεία και μαζί η απέραντη μοναξιά». Σοφά λόγια ενός μοναδικά σοφού Έλληνα. Την επόμενη ημέρα με μαεστρικές κινήσεις, άπειρες επαφές (Μιτεράν, Κολ, Ντελόρ) ο Ξ. Ζολώτας συνήψε δάνειο μόλις 100 εκατομμυρίων δολλαρίων (με μεγάλο επιτόκιο βέβαια) και έσωσε τη χώρα από τη χρεοκοπία (βλέπε άρθρο «Ξενοφών Ζολώτας: «Αυτοί οι δύο θα χρεοκοπήσουν τη χώρα» 19/12/2014, tvxs).
Ο Ξενοφών Ζολώτας ήταν ο γηραιότερος έλληνας Πρωθυπουργός του νεοελληνικού κράτους, ο Αλέξης Τσίπρας ο νεότερος. Αν ζούσε υποθέτω βάσιμα ότι θα τον συμπαθούσε και ότι θα ζητούσε αμέσως, την πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του να του μεταφέρει την εμπειρία του. Η δική μου υποκειμενική εκδοχή για το τι θα του έλεγε είναι η ακόλουθη: «Παιδί μου (έτσι αποκαλούσε όσους συμπαθούσε ανεξαρτήτως ηλικίας) μείνε στο τιμόνι, κράτα την Ελλάδα πάση θυσία στο ευρώ και μετά κάνε τις αναγκαίες διορθώσεις. Τους Γερμανούς τους ξέρω από πρώτο χέρι, «ξυνίζουν» τα μούτρα τους όταν απαιτείς δίκαια αιτήματα που δεν τους συμφέρουν, είναι υπερόπτες και σκληροί αλλά όταν καταλάβουν ότι θα εφαρμόσεις τη συμφωνία είναι σταθεροί. Ως Πρωθυπουργός δεν ανήκεις στον εαυτό σου ή το κόμμα σου αλλά σε όλους τους έλληνες. Αν χρειαστεί για το καλό της χώρας θα γίνεις προσωρινά «παντός καιρού». Να εφαρμόσεις το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος όποιο κι αν είναι και όταν βάλεις τη χώρα σε πορεία ανάπτυξης, μόνον τότε και για όσο χρειαστεί θα είσαι ελεύθερος να κάνεις ότι θέλεις. Και καλά θα κάνεις να φύγεις, τουλάχιστον για κάποια χρόνια γιατί μην ξεχνάς ότι θα αναγκαστείς συχνά να κάνεις τη ζωή σου πέτρα».
Νομίζω ότι στις σημερινές κρίσιμες ώρες μετά το Δημοψήφισμα τουλάχιστον το 65% των Ελλήνων θα συμφωνούσε με μία τέτοια «υποθετική» συμβουλή.

Δημοσιεύτηκε στο tvxs (3/7/2015) και στην Εφημ. των Συντακτών (8/7/2015)

Σελίδα 1 από 6