Τρίτη, 18 Ιούνιος 2019

Από τον σουρεαλισμό στην αναζήτηση

Προσλαμβάνει όντως σουρεαλιστικό χαρακτήρα η πορεία της δημόσιας συζήτησης για την πορεία της οικονομίας. Έρχεται στο προσκήνιο με τις προβλέψεις του για το 2018 το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, σχολιάζοντας τα διαλαμβανόμενα στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού. και «δέχεται» πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,4% (με 1,8% για φέτος – στο όριο) και για αποκλιμάκωση της ανεργίας. όμως δείχνει με μελαγχολία την περαιτέρω μείωση των δημοσίων επενδύσεων – κατά 1,1% – που «απαιτεί», αντισταθμιστικά, κάτι σαν απογείωση των ιδιωτικών επενδύσεων. Προσέρχονται με θετικά/εποικοδομητικά σχόλια «οι ξένοι», εντελώς πρόσφατα ο Βέρνερ Χόγιερ της Ευρ. Τράπεζας Επενδύσεων.
Επόμενο βήμα: αναμένει υπερπροσέλευση επενδύσεων – investment glut – ο Ευκλείδης Τσακαλώτος συνεντευξιαζόμενος με τον Νίκο Χατζηνικολάου. όμως συνεχίζει να αμφιβάλλει για το κλίμα ο Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας στο Ελληνοβρετανικό Επιμελητήριο. Κι αν το πράγμα έως εδώ διατηρεί ένα στοιχείο σοβαρότητας, έρχεται το συνεχιζόμενο έπος του Ελληνικού ως μεγα-αρχαιολογικού χώρου μετά δάσους (με την Κυβέρνηση να ανακαλύπτει – εν έτει 2017 – το «δεν θα αποδεχθεί σκόπιμες κωλυσιεργίες που θα έθεταν σε αμφισβήτηση την δεδηλωμένη βούλησή της»). Ενώ ο σουρεαλισμός απογειώνεται με την απόπειρα απαγόρευσης ιντερνετικών εφαρμογών με την υπόθεση Χρ. Σπίρτζη-Θύμιου Λυμπερόπουλου/ΣΑΤΑ – Taxibeat. σε ανώμαλη προσγείωση η εν λόγω νομοθέτηση με την βοήθεια Στέργιου Πιτσιόρλα : «Πρέπει να αποδεχθούμε τις νέες ιδέες: οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες έχουν μπει πια στην ζωή μας σ' όλον τον κόσμο».
Μπροστά, λοιπόν, σ' αυτό το φόντο επιχείρησε να φέρει κάποια στοιχεία έλλογου προβληματισμού το INEPΠΟΣΤ. To Ινστιτούτο Στρατηγικής της Λούκας Κατσέλη και μνήμης Γεράσιμου Αρσένη. Θέμα «Επενδυτική επανεκκίνηση: Τι; Πώς και Από ποιούς;». Η δομή ήταν αρκετά απαιτητική: ιχνηλάτηση του διεθνούς και του Ευρωπαϊκού περιβάλλοντος (ως προωθητικού η ανασχετικού παράγοντα). Ένα πιο τεχνικό μπαράζ αναζητήσεων – ιδίως φορολογικών και χρηματοδοτικών/οργανωτικών. Για να καταλήξει στο «Τι –Πώς – Με Ποιους» όπου και ο επιχειρηματικός κόσμος και η (υποτιθέμενη) επενδυτική κοινότητα έθεσε τις παραμέτρους ζήτησης και προσφοράς: οι επιχειρήσεις «ζητούν» επενδύσεις, οι επενδυτές τις «προσφέρουν» αλλά «ζητούν» κατάλληλες ευκαιρίες. Κλείσιμο πολιτικότερο, με πρέσβεις ξένων χωρών – ΗΠΑ/Γερμανίας/Γαλλίας/Ιταλίας – να επιχειρούν να τοποθετήσουν την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη.
ΟΙ συζητήσεις της ημερίδας υπήρξαν πολλαπλά ενδιαφέρουσες. Κάπως αυθαίρετα, θα ξεχωρίσουμε εδώ τρεις εισηγήσεις «της πρακτικής πτέρυγας των πραγμάτων» που ζητούν – θα απαιτούσαν αν ζούσαμε σ' έναν κόσμο αναζήτησης του αποτελέσματος ...– την προσοχή μας. Πρώτον, την εισήγηση της δικηγόρου Ασπασίας Μάλλιου που έφερε την (πικρή) πείρα του φορολογικού/των φορολογικών ελέγχων/της εκδίκασης των φορολογικών υποθέσεων: π.χ. αλλοδαπή τράπεζα ελέγχεται για την χρήση 1994, όμως για τα τέλη του 2017 έχει προσδιορισθεί η.... δεύτερη αναίρεση! ή πάλι η φορολόγηση των αεροπορικών εταιρειών, με την έκτακτη εισφορά επί του κατ' αποκοπήν ποσοστού του τζίρου πήγε να διακόψει την λειτουργία όλων τους εν Ελλάδι έως ότου με «ερμηνευτική διάταξη αναδρομικού χαρακτήρα» αποσύρθηκε. Για να δώσει σήμα κίνδυνου για τα «δεσμευτικά προληπτικά μέτρα» και την δημιουργία παράλληλων ελεγκτικών μηχανισμών στην Οικονομική Εισαγγελία – που υπόσχονται νέο πάγωμα των πάντων εν ονόματι της αυστηροποίησης. Να προειδοποιήσει για τις παρενέργειες της εύκολης ποινικοποίησης και της διεύρυνσης της ευθύνης των διοικούντων.
Πάμε τώρα στην εισήγηση του – πανεπιστημιακής προέλευσης/ LBS – Ηλία Παπαϊωάννου. Βλέποντας την αποτελεσματικότητα του δικαιϊκου, ιδίως του δικαστικού συστήματος της Ελλάδας της Ευρωζώνης να κινείται χαμηλότερα και από χωρών της υποσαχάριας Αφρικής, διαπιστώνοντας και την «μετάσταση των προβλημάτων από τις φορολογικές αρχές και την διοίκηση στα δικαστήρια» μέσα από τις εκκρεμούσες υποθέσεις (με 280.000 υποθέσεις στον αέρα για 30 πρωτόδικους σχηματισμούς, 951 δικαστών και 600 προσωπικού υποστήριξης) αποτόλμησε μια πρόταση. Την πρόσληψη – με διαδικασίες!- 5.000 δικηγόρων. Και στήριξη σ' αυτούς, επί 5ετία, της επέκτασης λειτουργίας των δικαστηρίων και μετά την λήξη του ωραρίου, ενδεχομένως και τα Σάββατα για τις απλούστερες υποθέσεις. Ώστε... αντί να θρηνούμε για τις εκκρεμείς υποθέσεις, να αρχίσουμε να τις απορροφούμε.
Τελευταίο παράδειγμα πρακτικής προσέγγισης, η ανάλυση του – Προέδρου του ΤΕΕ – Γιώργου Στασινού για εκείνο που ονόμασε «χωρική ανασφάλεια» κάθε επενδύσεως, που σημαίνει ότι κανένας επενδυτής στην Ελλάδα και πουθενά δεν μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο αδειοδότησης, που εύκολα πάντως φθάνει τους 30 μήνες. Προτείνει λοιπον την δημιουργία ενός One Click Land Info System το οποίο να συγκεντρώνει από τις διάφορες υπηρεσίες τα (διαθέσιμα) στοιχεία. Ώστε να υπάρχει ένας συνολικός ψηφιακός χάρτης που, για κάθε ακίνητο, να μπορεί να καταστεί διοικητική πράξη, και να οδηγεί σε ηλεκτρονικά εκδιδόμενη άδεια. Όνειρα; Αν ναι... αναγκαία.

*Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 5/10/2017.

Σενάρια

Ήταν στην προσέλευση πριν την συνάντηση που οργάνωσε την Δευτέρα ο Economist, με Jack Lew, Jeroen Dijsselbloem, Γιώργο Χουλιαράκη και Βαγγέλη Μυτιληναίο, και στα πηγαδάκια συλλέξαμε δυο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Αρχίζουμε μ' αυτές.
Την ημέρα που «έπεφτε» το αποτέλεσμα των Γερμανικών εκλογών, το οποίο ήδη έφερε κάποια ταραχή σ' εμάς πέρασε στην δημοσιότητα ότι η Unilever πουλάει κάποιες από τις μάρκες ελαιολάδου της – π.χ. την Άλτις – και μάλλον την μονάδα της οδού Πειραιώς, αναδιαρθρώνοντας (κατά την επίσημη εκδοχή) την παρουσία της στην Ελλάδα. Παράλληλα, η κοινοπραξία Nestlé – R&R ανακοίνωνε την διακοπή λειτουργίας της μονάδας παγωτού της στον Ταύρο (με αρκετά φροντισμένη αποζημίωση για το προσωπικό). «Μίκρυνε η Ελλάδα ως αγορά. Μίκρυνε πολύ» ήταν το σχόλιο/ερμηνεία βετεράνου της παραγωγικής οικονομίας, που πλησίασε στο πηγαδάκι.
Η δεύτερη παρατήρηση, λίγο αργότερα: σχολιαζόταν η θορυβώδης διεκδίκηση της προσοχής από την Eldorado, οι αμοιβαίες υπαναχωρήσεις (Δημοσίου και Eldorado) , η πολιτική σκόνη που σηκώθηκε, η αίσθηση κενού που έμεινε πίσω, η αντίληψη για Doing Business in Greece που προκύπτει απ' αυτό το επεισόδιο. Στην ίδια συγκυρία, η – σε σύγκριση μεσαία – λατομική Μάρμαρα Παυλίδης της Δράμας, ανακοίνωνε και επεξηγούσε στους χαμηλότερους των τόνων την εξαγορά του 88% της Mermeren στο Prilep της πΓΔΜ, που της δίνει ηγετικό ρόλο στο λευκό μάρμαρο (Ariston της Παυλίδης, Sivec της Mermeren) με εξαγωγές από Κίνα και Άπω Ανατολή μέχρι χώρες του Κόλπου και Λατινική Αμερική. Μέσα σε δυο δεκαετίες και με συνεχείς επενδύσεις, με συντηρητική ανάπτυξη των λατομείων και με ελάχιστη έκθεση σε δανεισμό – κυρίως όμως με συνειδητά χαμηλό προφίλ και προσοχή να μην διαταράσσει ισορροπίες – η εταιρεία απέκτησε διεθνή παρουσία. Μια διαφορετική, ριζικά, εκδοχή του Doing Business in Greece.
Επιστρέφουμε όμως στο απόγευμα συζήτησης που προέκυψε από τον Economist. Και το οποίο προηγείται κατά λίγες μόνον μέρες από την διοργάνωση «Επενδυτική επανεκκίνηση: Τι, Πώς και από Ποιους;» που έχει προαναγγελθεί από το ΙΝΕΡΠΟΣΤ της Λούκας Κατσέλη (και συνεργατών του Γεράσιμου Αρσένη), για την ερχόμενη Παρασκευή αλλά και της επίσης προαναγγελμένης παρουσίασης κοινού σχεδίου Νίκου Χριστοδουλάκη/Μιλτιάδη Νεκτάριου/Χάρη Θεοχάρη, που κι αυτό την άκρια του ίδιου νήματος αναζητεί.
Λοιπόν: ίσως παραξενέψει, αλλά, η πολιτικότερη τοποθέτηση που ακούστηκε στον Economist ανήκε στον Βαγγέλη Μυτιληναίο. Ο οποίος ανέφερε διάφορα γύρω από την υπόθεση (και τις προϋποθέσεις) της ανάπτυξης – αυτό ήταν άλλωστε το επίσημο αντικείμενο της συζήτησης, «How fast can we grow?» - αλλά κυρίως στάθηκε στην πρόταση να υπάρξει ένα «εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης». Αυτό, θα πει ο αναγνώστης, έχει ακουστεί ντουζίνες φορές. Όμως συνέχισε ο Μυτιληναίος με την διευκρίνηση ότι ένα τέτοιο σχέδιο θα όφειλε να υιοθετηθεί «απ' όλα τα κόμματα με Ευρωπαϊκό προσανατολισμό», με την πολιτικά ουσιώδη προσθήκη «συμπεριλαμβανομένου και του ΣΥΡΙΖΑ». Ένα τέτοιο σχήμα θα μπορούσε να γίνει δεκτό από τους «εταίρους» (με αναπόσπαστο στοιχείο την προσγείωση από τον στόχο του 3,5% πρωτογενούς πλεονάσματος) ως βάση για την πολυσυζητημένη διευθέτηση του χρέους, αλλά με μια reforms-based conditionality. Όπου το χρέος θα προσαρμοζόταν σταδιακά, με τις γνώριμές μας «δόσεις» των Μνημονίων ,όσο θα προχωρούσαν από Ελληνικής πλευράς οι προσυμφωνημένες περαιτέρω μεταρρυθμίσεις....
Ελάτε, τώρα να αρχίσουμε να το δένουμε γνησιότερα πολιτικά το πράγμα. Ο Γιώργος Χουλιαράκης – μην ξεχνούμε, διαχρονικός διαπραγματευτής σε Eurogroup και με Τρόικα - ήρθε να απαριθμήσει σειρά στοιχείων βελτίωσης που γι αυτόν δικαιολογούν/στηρίζουν τις προσδοκίες για clean exit τον Αύγουστο του 2018. Κυρίως, όμως, επανέφερε την θεωρία που είχε αναπτύξει και στο 21ο Roundtable του Economist (τον Ιούνιο, ακριβώς μετά την συμφωνία που έκλεισε τραυματικά την διαβόητη δεύτερη αξιολόγηση), ότι δηλαδή άπαξ και μια οικονομία εγκατασταθεί σ' ένα επίπεδο υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων (για το 2017 επανέλαβε ότι θα υπάρξει υπερκάλυψη του στόχου), η συνέχεια/η διατήρηση καταλήγει να είναι απλούστερη υπόθεση. Γι αυτό και επιμένει ότι η τήρηση του υπερφιλόδοξου στόχου 3,5% είναι στα πλαίσια του εφικτού.
Που οδηγεί η συζήτηση; Μα, στο πώς η μετά-τις-Γερμανικές-εκλογές ακόμη πιο δύσκολη συζήτηση στην Ευρώπη/στην Ευρωζώνη θα ξαναπιάσει την «Ελληνική υπόθεση». Τελευταία πινελιά: ο Dijsselbloem δεν έχασε την ευκαιρία να ευχαριστήσει τον Lew - μισοαστεία/μισοσοβαρά – για το ότι "he kicked some ass" (να το προσγειώσουμε Ελληνικά; «τράβηξε κάποια αυτιά») ακριβώς προκειμένου να αποφευχθεί στην προηγούμενη φάση η συζήτηση ή μάλλον να κλείσει οριστικά η χαραμάδα Grexit. Μέρος των σεναρίων κι αυτό;

*Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 29/9/2017.

Πίσω από την νευρικότητα

Έχουν περάσει χρόνια, χρόνια πολλά αφότου οι αντιδράσεις και συνολικά το κλίμα του Χρηματιστηρίου Αθηνών εθεωρείτο ότι δίνει τον τόνο της οικονομίας. ότι χρησιμεύει ως αποτύπωση τάσεων ή/και αξιολόγηση της οικονομικής πολιτικής. ότι λειτουργεί χρησίμως ως εργαλείο πρόβλεψης του «πού πάνε τα πράγματα». Μολαταύτα, οι πρόσφατες ψιλο-καταστροφικές συνεδριάσεις στο ΧΑΑ (με οδηγό τις τραπεζικές μετοχές) δεν θα' ταν σωστό να αγνοηθούν, έτσι που ήρθαν μετά από ένα διάστημα όπου – συνολικά – επικρατούσε η αίσθηση εκτόνωσης στην οικονομία, επανόδου σε κάτι σαν σταθερότητα (μετά την ολοκλήρωση της λησμονημένης πια δεύτερης αξιολόγησης), αναγνώρισης όλων των παραπάνω από τους «έξω»... Και όχι μόνο αυτό, αλλά στις τράπεζες καταγράφεται μια αργή αλλά σταθερή επανεισροή καταθέσεων, «κάτι κινείται» στην κατεύθυνση επιβράδυνσης του ρυθμού αύξησης των κόκκινων δανείων (ενώ μπουσουλάει και ο εξωδικαστικός) και – not least – περιορίζεται η εξάρτηση από τον ELA.
Γιατί λοιπόν να θεωρούμε ότι αξίζει μια ματιά στην νευρικότητα που αποτυπώθηκε στο ΧΑΑ; Ο πρώτος λόγος είναι ότι εκείνο που, στην εύκολη δημόσιά μας συζήτηση, περίπου χαιρετίστηκε ως νίκη της Ελλάδας εναντίον του ΔΝΤ μέσω "Ευρώπης", με την κοφτή άρνηση της ΕΚΤ (και του SSM) να δεχτούν τις απόψεις περί πρόταξης του AQR/ελέγχου ποιότητας του χαρτοφυλακίου των Ελληνικών τραπεζών με μετέπειτα ειδικά stress tests /δοκιμές αντοχής, προκάλεσε ουσιαστικά το αντίθετο του επιδιωκόμενου. Δεν καθησύχασε, ότι οι Ελληνικές τράπεζες έχουν προσπεράσει τα προβλήματα και πορεύονται ανέφελα με την κάλυψη του Ευρωπαίου επόπτη. Αλλά έθεσε και τα χαρτοφυλάκιά τους στο στόχαστρο. (Παράλληλα, διευκρινιζόταν ότι ούτως ή άλλως τα γενικά stress tests του ερχόμενου Απριλίου - σημειώστε το αυτό - θα προσλάβουν χαρακτήρα πιο προωθημένο/αυστηρό, ως προς την ενσωματωμένη AQR διάστασή τους). Μπορεί λοιπόν ουδείς να ενδιαφέρεται για το τι κλονίζει την χρηματιστηριακή εικόνα των τραπεζών• όμως η τόσο συχνά αναφερόμενη έννοια του "κλίματος" από κάτι τέτοια είναι που διαμορφώνεται...
Όμως αναφέραμε νωρίτερα στο ότι η υπόθεση του εξωδικαστικού συμβιβασμού, διαδικασία στην οποία τόσες προσδοκίες στηρίζονται προκειμένου να ξεκαθαρίσει στην πράξη - και όχι στα λόγια ή στις σεμνοπρεπείς προθέσεις - η υπόθεση του ιδιωτικού χρέους που τραβάει κάτω όλη την οικονομία, μπουσουλάει. Είναι όμως έτσι; Παρακολουθήσαμε πρόσφατα μιαν ακόμη ενημερωτική εκδήλωση, της ΕΕΔΕ αυτή την φορά, όπου άνθρωποι με άμεση εμπλοκή με το θέμα προσπαθούσαν να εξηγήσουν πώς πάει αυτή η υπόθεση - μόλις 40 μέρες μετά το άνοιγμα της σχετικής πλατφόρμας που (διαβεβαιώνουν και δείχνει να δικαιώνονται) κατάφερε και λειτούργησε κατά τα υπεσχημένα• δεν κράσσαρε• προχωράει. Φώτης Κουρμούσης, ο πάντα μειλίχιος Ειδικός Γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους - Χαρούλα Απαλαγάκη ως Ένωση Ελληνικών Τραπεζών - Θόδωρος Καλαντώνης ως ΕΕΤ και Eurobank - Νικόλας Κανελλόπουλος ως ΟΠΕΜΕΔ (διαμεσολαβητές). Προχωράει όμως; Κάπου 6.500 περιπτώσεις έκαναν login στην πλατφόρμα - 1.500 απερρίφθησαν, οι άλλοι προχώρησαν - κάπου 1.000 κρίθηκε ότι καλύπτουν τα κριτήρια επιλεξιμότητας, ιδίως την μια τουλάχιστον κερδοφόρα χρήση μέσα στο βάθος της κρίσης - 600 υπέβαλαν αίτηση και κατέθεσαν ένα τουλάχιστον δικαιολογητικό (1 από 24 βέβαια) - 120 προχώρησαν και βρίσκονται υπό επεξεργασία.
Είναι αυτός ο ρυθμός ικανοποιητικός; "Αύγουστο μήνα ξεκινήσαμε, ο κόσμος χρειάζεται εξοικείωση". Συν, στον προηγηθέντα νόμο Δένδια μόλις 53 αιτήσεις είχαν υποβληθεί!... Συν, μια διαδικασία που υπόσχεται in globo/συνολική ρύθμιση χρεών και γενικό restart αφού φύγουν οι επιχειρήσεις-ζόμπι από την μέση, θέλει τον χρόνο της. Συν, όσο ξεκινά ο ίδιος ο εξωδικαστικός μηχανισμός, "γλυκαίνεται" η Διοίκηση και επεκτείνει την λογική. Όμως... προτού δούμε σε τι ποσοστό των υπό επεξεργασία υποθέσεων θα δώσει ο μηχανισμός αμοιβαία αποδεκτές λύσεις – αποδεκτές σε πιστωτές και προσερχόμενες επιχειρήσεις - μάλλον μικραίνει το καλάθι που κρατούμε. Όχι ακριβώς σχετικό, αλλά: όταν ήδη τρέχει η είδηση για πρόθεση του Υπουργού Οικονομίας Δήμου Παπαδημητρίου να πάει πίσω τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς - δηλαδή την πειθώ να προχωρήσουν οι ενδιαφερόμενοι σε χρήση του εξωδικαστικού μηχανισμού, έτσι; - μην πολυελπίζουμε σε έντονους ρυθμούς ξεκαθαρίσματος.
Πέρα όμως απ' αυτά, και με τις γερμανικές εκλογές που θα επιτρέψουν να ξεκινήσει η συζήτηση (ή: η μη-συζήτηση) περί χρέους να βρίσκονται σε μερικά 24ωρα απόσταση, η πηγή της νευρικότητας βρίσκεται εν τέλει αλλού. Στο ότι κανείς, ή σχεδόν κανείς, δεν μας λέει ποιος θα διαπραγματευθεί την άνοιξη του 2018 τα μετά τον Αύγουστο. Και πως. Και με ποιον. Όσο αυτό δεν αγγίζεται, η μη-νευρικότητα θα ήταν το παράδοξο.

*Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 21/9/2017.

Η καημένη η αλήθεια…

Όλον αυτόν τον καιρό, σε μια δημόσια σφαίρα – να το πούμε έτσι βαρύγδουπα, μιας κι ακόμη πλανάται στην ατμόσφαιρα η μνήμη του περάσματος Μακρόν – όπου η έννοια της αλήθειας έχει υποφέρει, όπου ο καθένας αξιοποιεί εκείνα τα στοιχεία που τον συμφέρουν, όπου η προσγείωση στην πραγματικότητα αποβαίνει συχνά-πυκνά αδύνατη, βλέπουμε μια «εύκολη» χρήση της αλήθειας. Δεν αναφερόμαστε στο ότι η πολιτική αντιπαράθεση κινείται χαρωπά γύρω από την σε κάθε στροφή καταγγελία «Ψεύτες! Ψέματα!...» και την αποστροφή «Μπορείτε να μας κατηγορήσετε για αυταπάτες, όχι ότι είπαμε ψέματα» ή (για να φύγουμε λίγο εκτός ΕλληνοΕλληνικών, στο «στην Ευρώπη βασιστήκαμε πολλές φορές σε ψέματα του Μακρόν). Αλλά στο πώς, καθημερινά, η «αλήθεια» που χρησιμοποιείται είναι η βολική. Και μόνον αυτή.
Δείτε κάποια παραδείγματα:
Γνωρίζετε κι εσείς ότι τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο διαμορφώνονται στα 97,3 δις ευρώ. Το γνωρίζει και η Τρόικα, επανέρχεται το νούμερο σε συζητήσεις Eurogroup, ανθεί στον Τύπο και περιφέρεται κάθε τόσο στις διεθνείς αναφορές στο Ελληνικό ζήτημα. Ακούσατε ότι οι ληξιπρόθεσμες φορολογικές υποχρεώσεις Ιουλίου, όπου σημειώθηκε «σκαλάκι» επιδείνωσης αυξήθηκαν κατά 1.441 εκατ. ευρώ (μαζί, δε, με τις «μη φορολογικές-κατηγορίες εσόδων» άγγιξαν τα 2 δις). Γνωρίζετε επίσης ότι τα «κόκκινα δάνεια» (ή, κατά την πιο επίσημη περιγραφή, τα «μη-εξυπηρετούμενα ανοίγματα» στις τράπεζες) διαμορφώνονταν στο τέλος του α΄6μήνου στα 101,8 δις ευρώ. Διαβάζετε τα νούμερα και αισθάνεστε – δικαίως! – ότι πορευόμαστε με καράβι που όχι απλώς μπάζει νερά αλλά βουλιάζει.
Δείτε τώρα πώς τα πράγματα είναι χειρότερα και καλύτερα – ταυτόχρονα. Ήταν ευτύχημα που η ΑΑΔΕ του Γ. Πιτσιλή πήρε – επιτέλους! – την πρωτοβουλία να κάνει κάποιες διευκρινήσεις. Πρώτα-πρώτα, η επιδείνωση των ληξιπρόθεσμων όπως αυτά τρέχουν τώρα: από τα 1.441 εκατομμύρια που δεν καταβλήθηκαν εμπροθέσμως, πάνω από τα μισά (746 εκατ. ευρώ) «ανήκουν» σε τρεις φορολογικούς ελέγχους σε ισάριθμες μεγάλες υποθέσεις, «μηδενικής εισπρακτικής απόδοσης» - που θα πει ότι επιχειρήσεις που ήταν ήδη λιωμένες/στο πάτωμα είδαν να τους καταλογίζονται φόροι και επίφοροι και πρόστιμα και προσαυξήσεις που η Διοίκηση γνωρίζει (και, πιστέψτε μας, γνώριζε εξαρχής) ότι δεν θα εισπραχθούν. Ποτέ. Η ΑΑΔΕ, εδώ, δεν έκανε μιαν άλλη διευκρίνηση για την οποία θεώρησε ότι μάλλον εκφεύγει των ορίων της: από το κοκκίνισμα οφειλών φορολογουμένων, όταν αρχίζει η υποχρέωση του φόρου εισοδήματος, τον πρώτο μήνα αρκετός κόσμος πλέον «αφήνει να μπει στο κόκκινο» ώστε να πάει να ζητήσει ρύθμιση.
Σημαίνει αυτό ότι δεν υπάρχει φορολογική κόπωση; Όχι! Όμως τα μεγέθη θέλουν περισσότερη προσοχή. Συνεχίζουμε λοιπόν με το βουνό των ληξιπρόθεσμων – τα κοντά 100 δις ευρώ. Σ' αυτό η ΑΑΔΕ και το ΥΠΟΙΚ δεν έκαναν επίσημη τοποθέτηση αλλά αφέθηκε να βγει προς τα έξω κάτι που ήδη γνωρίζουμε από το 2011, τότε που επί Γιώργου Παπακωνσταντίνου γινόταν η πρώτη μεθοδική διεκτραγώδηση των στοιχείων που συνιστούν τον «φαύλο κύκλο των χρεών» στην Ελληνική οικονομία. Όπως είναι τα στοιχεία σήμερα, κάπου 77 δις ευρώ (από τα 97,35 συνολικά) δεν θα εισπραχθούν ποτέ. Εντελώς απολύτως ποτέ! (Επί Παπακωνσταντίνου, όταν είχε γίνει ο αντίστοιχος υπολογισμός, ήταν 45 δις τα μη δεκτικά είσπραξης). Γνωστή και η λίστα: λησμονημένες Πειραϊκή-Πατραϊκή και Αιγαίον και ΦΙΞ και Σκαλιστήρη ή ό,τι άλλο αρχαίο, αλλά και δισεκατομμύρια πρόστιμα λεύκανσης της τιμής του πολιτικού κόσμου στην χρηματιστηριακή ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ των δομημένων, συν οφειλές από ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ και ΟΣΕ και άλλες του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Κάθε φορά που προτάθηκε μια κίνηση σοβαρότητας και ειλικρίνειας – να διαγραφούν αυτού του είδους τα φαντάσματα – η Τρόικα φορούσε μανδύα Καλβινιστικής υποκρισίας, οι δικοί μας κουνούσαν το φάσμα της απιστίας κατά του Δημοσίου (και της πολιτικής/μηντιακής καταγγελίας).
Τώρα, μια στιγμή στα «κόκκινα δάνεια». Εδώ, ο τσακωμός ΔΝΤ-ΕΚΤ/SSM για την ενδεχόμενη νέα ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών συγκαλύπτει την ουσία. Που είναι ότι το «ξεκοκκίνισμα» των ισολογισμών των τραπεζών πάει τραγικά αργά. Ότι η όποια πώληση πακέτων δανείων γίνεται σε ζαλιστικά χαμηλές τιμές. Ότι περιπτώσεις όπως της Μαρινόπουλος (διάσωση) ή του ΔΟΛ (ειδική εκκαθάριση) αφήνουν πίσω σεισαχθειακού επιπέδου τρύπες – εννοούμεθα! Προσθέστε και το πάγωμα των στεγαστικών με τον Νόμο Κατσέλη. Και θα δείτε ότι οι υπερήφανες προβλέψεις σχεδόν 53 δις για το σύνολο των Ελληνικών τραπεζών μόνον αίσθηση ασφάλειας δεν παρέχουν. Προσθέστε επίσης ότι σιγά-σιγά «εις τας Ευρώπας» προβλέψεις θα αρχίσουν να γράφονται και όταν υπάρχει σοβαρή πιθανότητα ζημιών και θα δείτε ότι το κλίμα βαραίνει.

*Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 15/9/2017.

Η παράξενη συναίνεση και … η Δημοκρατική Ευθύνη

Θα ξεκινήσουμε με κάτι που ίσως σοκάρει τον αναγνώστη: έτσι όπως ετοιμάζεται η «άνοδος στην ΔΕΘ» από τους δυο βασικούς πολιτικούς χώρους μας προέκυψε κάτι που, αντικειμενικά, θα περιγραφόταν ως συναίνεση.
Προετοιμάζοντας το έδαφος ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος δεν αναφέρθηκε μόνον (αναμενόμενο) στο «εντελώς διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο που θα στηρίζεται στον σεβασμό των εργαζόμενων, σε παραγωγικές επενδύσεις και στην εμπέδωση της εμπιστοσύνης της χώρας» [ενδιαφέρουσα η ιεράρχηση των αξιών...] αλλά, κεντριζόμενος για το θέμα του ύψους της φορολογίας, έσπευσε να θυμίσει ότι «η Κυβέρνηση έχει ήδη ψηφίσει την μείωση φορολογικών συντελεστών για το 2019». Eπιπλέον , αναλόγως με την συνολική κίνηση της οικονομίας το γ' 3μηνο του 2017 και το 2018 «θα υπάρξει μέριμνα να προχωρήσουμε και σε νέες επεκτατικές πολιτικές, είτε έχουν να κάνουν με φορολογικές ελαφρύνσεις, είτε με δημοσιονομικά ανοίγματα».
Την ίδια στιγμή, ο ίδιος ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης Κυριάκος Μητσοτάκης όπου σταθεί κι όπου βρεθεί – τελευταίος σταθμός η ομιλία του στους αποφοίτους του Stanford, αλλά από κάθε πλευρά διαρρέει η πρόθεσή του να «κουβαλήσει» αυτό το μήνυμα στην ΔΕΘ – θέτει την μείωση των φόρων στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων του. «Με λιγότερους φόρους και ιδιωτική πρωτοβουλία θα ξαναβάλουμε μπροστά την μηχανή της Ελληνικής οικονομίας [...] . Θα προχωρήσουμε σε μείωση των φορολογικών συντελεστών και περικοπές των δαπανών». Λίγο να πας παραπίσω, συναντάς την δέσμευση για 30% μείωση του ΕΝΦΙΑ (μέσα σε δυο χρόνια) , μαζί και με μείωση των συντελεστών στο εισόδημα και φυσικών και νομικών προσώπων.
Πάντα σημαντικό πράγμα η συναίνεση. Ιδίως άμα είναι σε κάτι ευχάριστο όπως η μείωση της φορολογίας – και μάλιστα υπό συνθήκες υπερφορολόγησης. (Εδώ μια μικρή στάση: όλοι ανησυχούν για την tax fatigue, την κόπωση της φοροδοτικής ικανότητας λόγω και της μείωσης κάπου 3% στο 7μηνο σε σχέση με πέρσι.
Όμως: (α) μέρος της υστέρησης έχει να κάνει με συμψηφισμούς, και κυρίως (β) μόλις «βγαίνει» ένας φόρος εισοδήματος πολλοί – όλο και περισσότεροι! – αφήνουν να «χτυπήσει» η πρώτη δόση, ώστε να τρέξουν για ρύθμιση...).
Όμως, την ίδια στιγμή που καταγράφεται αυτή η συναίνεση, ιδού τι αλιεύσαμε από την τοποθέτηση ενός από τους μικρότερους πολιτικούς σχηματισμούς: την «Δημοκρατική Ευθύνη» (του Αλέκου Παπαδόπουλου, για να συνεννοούμεθα) που εξηγούσε γιατί δεν προσέρχεται στην μεγάλη διαδικασία διαμόρφωσης ηγεσίας στην ΚεντροΑριστερά/ΣοσιαλΔημοκρατία (www.dimokratikiefthini.gr) . Θεωρούν, αυτοί, ότι το πολιτικό προσωπικό, Κυβέρνηση και Αντιπολίτευση θα χρειαστεί να απαντήσει, Μάιο του 2018, πριν την λήξη του τρέχοντος Προγράμματος Προσαρμογής στο εξής: «Αν θα αποδεχθεί ένα πολύχρονο σκληρό πακέτο εθνικών εγγυήσεων, προκειμένου να καταστεί εφικτή η οποία διευθέτηση χρέους». Η συζήτηση αυτή, λέει το κείμενο διεξαχθεί «με βάση το επίπεδο αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος, το οποίο παραμένει χαμηλό, με λαϊκίστικη, πελατειακή και ιδιοτελή φάση».
Πόσο η συναίνεση γύρω από την υπόσχεση μείωσης των φόρων, χωρίς (ΧΩΡΙΣ) πειστική επεξήγηση του πώς ακριβώς αυτό θα αντισταθμιστεί, μπορεί τώρα να προχωρήσει;
Πάντως, για πορεία προς ΔΕΘ ξεκινήσαμε να μιλάμε, και ΔΕΘ χωρίς κόντρα δεν νοείται! Να μαντέψουμε ότι η έκκλησή μας απ' αυτό τον χώρο να συμφωνήσουν – τουλάχιστον – στα στοιχεία τους δεν θα εισακουσθεί; Μετά την ανάπτυξη κατά +0,4% για το α' 3μηνο της χρονιάς (αντί για μείωση -0,1% που είχε αρχικά καταγραφεί ως flash estimate), είχαμε +0,5% για το β΄3μηνο (σε 3μηνιαία βάση: εδώ δεν υπήρξε flash estimate ακριβώς για να μην ανεβαίνει και η πίεση). Σε ετήσια βάση, αυτό μεταφράζεται σε +0,8%. Δείτε τώρα τις δυο περιγραφές: είχαμε επιτάχυνση του ρυθμού μεγέθυνσης – και τούτο παρά την αβεβαιότητα για την έκβαση της διαβόητης δεύτερης αξιολόγησης που κάλυψε όλο το α' 6μηνο του 2017, εντάξει; Που μάλιστα αναμένεται να ενταθεί καθώς και ο τουρισμός ήταν σε απογείωση Ιούλιο και Αύγουστο, αλλά και η εμπιστοσύνη αποκαταστάθηκε . Ή απογοητευτικοί ρυθμοί που θα κάνουν ακόμη και νέα μέτρα αναγκαία αν υπονομευθεί ο στόχος πρωτογενούς πλεονάσματος; Άλλωστε, από τις «πηγές» της ανάπτυξης, η μεν τελική κατανάλωση προχώρησε κατά +1,2% (αλλά κυρίως λόγω... Δημοσίου: +3,3%), με τις εξαγωγές σε +9,5%. Όμως στις επενδύσεις, σοκ! Εκεί που το α' 3΄μηνο έτρεξε με +19,6%, το β' 3μηνο «έγραψε» -17,1% . (Βέβαια, στην κατάσταση επενδυτικής απερήμωσης που βρίσκεται η Ελλάδα, είναι αναμενόμενο να σημειώνεται απότομη διακύμανση).

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 7/9/2017.

Τρίτη αξιολόγηση και ΔΕΘ

Ωραία λοιπόν: Προτού καλά-καλά ξεκινήσει η τρίτη αξιολόγηση του Μνημονίου-3, για την οποία ως ηχώ της διαβόητης δεύτερης (που τόσο μας ταλαιπώρησε πριν κλείσει και αφήσει διάφορες θετικές εντυπώσεις και μια δοκιμαστική «έξοδο στις αγορές»), εκείνο που έχει μείνει πίσω είναι ότι περιλαμβάνει... 113 προαπαιτούμενα, με 95 να «αναμένονται» έως τέλος Δεκεμβρίου, έχουμε ανάμεικτα σημάδια/mixed signals.
Πρώτα τα θετικά, μην γινόμαστε πρόωρα κριτικοί. Αποδεχόμενη ότι η κατάσταση στην Ελλάδα είναι «για πάρα πολλούς ανθρώπους πάρα πολύ δύσκολη», η Καγκελλάριος Μέρκελ, - στην τελική ευθεία προς την κάλπη της 24ης Σεπτεμβρίου και μια βέβαιη τέταρτη θητεία της – εμφανίστηκε αισιόδοξη για την Ελλάδα και τις προοπτικές της. Εδώ, ακόμη και ο Βόλφγκανγκ Σώϋμπλε, επίσης στην δική του προεκλογική τελική ευθεία (από την οποία κι αυτός θα βγει ασφαλώς νικητής, όχι όμως και σίγουρος να συνεχίσει στο ΥΠΟΙΚ καθώς ο σχηματισμός Κυβέρνησης Συνεργασίας θα απαιτήσει και θυσίες...) δείχνεται θετικός για την Ελλάδα – χωρίς βέβαια να αφίσταται από την άποψή του ότι «η χώρα δεν χρειάζεται μείωση του χρέους [που θα έστελνε λάθος μήνυμα στην Αθήνα «σε μια περίοδο που και η οικονομία πηγαίνει καλύτερα και ανακάμπτει»] αλλά να εξακολουθήσει να εργάζεται για την ανταγωνιστικότητά της». Απ' αυτά τα διαρθρωτικά με στόχο την ανταγωνιστικότητα, η τρίτη αξιολόγηση βρίθει...
Πάμε τώρα λίγο προς τα δύσκολα: ενώ η έναρξη των διαδικασιών της τρίτης αξιολόγησης – με όσα κουβαλάει μαζί της στα εργασιακά, στα συνδικαλιστικά, στα ενεργειακά και σχετικά με την λειτουργία του δημοσίου τομέα – δεν έχει δρομολογηθεί ακόμη επισήμως, άρχισαν να κυκλοφορεί μια βουή ότι το υπό κατάθεση «νομοσχέδιο Αχτσιόγλου» δημιουργεί ερωτηματικά στην Τρόικα. Πώς αυτό; Τόσο οι ουσιαστικές του πρόνοιες για αντιμετώπιση της αδήλωτης (κυρίως δε της «υποδηλωμένης» εργασίας) και εκείνες για τις καθυστερήσεις στην καταβολή των μισθών, όσο και η ομοβροντία υποχρεώσεων ηλεκτρονικής αναγγελίας των όρων εργασίας, των υπερωριών αλλά και των οικειοθελών αποχωρήσεων – στοιχεία που, σημειωτέον, συνάντησαν ευμενή αποδοχή από τους κοινωνικούς εταίρους, εν γένει – θεωρούνται (ή: διακινείται ότι θεωρούνται) στοιχεία αντίθετα προς την επιδιωκόμενη χαλάρωση των ρυθμίσεων στην αγορά εργασίας. Εδώ χρειάζεται προσοχή. Η νομοθέτηση μέτρων για ένα ανθρώπινο πρόσωπο στην αγορά εργασίας – πιο αριστερή διατύπωση: στον κόσμο της εργασίας – και μάλιστα μετά τον σάλο που είχε προηγηθεί με την νομοθετική απόκρουση της φρεσκαρισμένης νομολογίας του Αρείου Πάγου για την «μονομερή βλαπτική μεταβολή» σε περίπτωση «αξιόλογης καθυστέρησης» στην καταβολή δεδουλευμένων, δεν πρέπει να εκληφθεί απλώς ως μια κίνηση προετοιμασίας για την άνοδο του Πρωθυπουργού στην ΔΕΘ. Είναι μια προσπάθεια να ξαναστηθεί όρθιος ο κόσμος της εργασίας, που όχι τόσο/όχι μόνο με θεσμικές παρεμβάσεις απορρύθμισης όσο με την βίαια προσαρμογή των όρων εργασίας με την ανεργία του 25% (που τώρα θα θεωρηθεί κατάκτηση να μείνει στο 21,5% ή να πάει κάτω από το 20% το 2018...) έχει κυριολεκτικά γονατίσει. Θέλει λοιπόν μεγάλη προσοχή αυτό το μέτωπο! Και η σχετική διακίνηση πληροφοριών. Όμως, αν η Τρόικα όντως έτσι ετοιμάζεται να προϋπαντήσει την τρίτη αξιολόγηση, δεν θα είναι εύκολος ούτε αυτός ο πλούς.
Πάμε όμως σε μια τρίτη διάσταση: ο πάντα προσεκτικός αλλά και ουσιώδης Πρόεδρος του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στην Βουλή Παναγιώτης Λιαργκόβας, καταθέτοντας την άποψη ότι η τρίτη αξιολόγηση καλό θα ήταν να τρέξει πολύ γρήγορα – το περί διάρκειας ενός μηνός ας το κρατήσουμε ως ευσεβή πόθο – συνέδεσε αυτό το ορόσημο με την επιδιωκόμενη νέα, προ του τέλους του έτους, προσπάθεια εξόδου στις αγορές. Και επεσήμανε ότι θα χρειαστούν άλλες δυο τουλάχιστον έξοδοι (θα λέγαμε: προς τρεις, και τούτο όχι μόνο για να υπάρξει χρηματικό απόθεμα) πριν την λήξη του Προγράμματος. Αλλιώς, θα χρειαστεί να υπάρχει ενεργό δίχτυ ασφαλείας, με την μορφή προληπτικής πιστωτικής γραμμής – ίσον νέο Μνημόνιο (πέραν του Μνημονίου-3,5 ή -3+ που έχει ήδη συνομολογηθεί με την προνομοθέτηση μέτρων για το 2019/20: δική μας η παρένθεση).
Αν είναι λοιπόν, να προχωρήσει το πράγμα ομαλά, θα χρειαστεί προσγείωση και ρεαλισμός και από τις δυο πλευρές. Και την Ελληνική. Και την Τροϊκανή. Όπως μας παρατηρούσε, με την εμπειρία των δικών του/των ενεργειακών ο Γιώργος Σταθάκης, ο αριθμός και οι χρονικοί όροι των προαπαιτούμενων σημαίνουν ότι μόνον σοβαρή δέσμευση για δρομολόγηση μπορεί να ισχύσει για αρκετά απ' αυτά – όχι πλήρης εφαρμογή. Όμως κάτι τέτοιο απαιτεί – πώς το λέμε; - εμπιστοσύνη.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" την 1/9/2017.

Σόϊμπλε, Μπερλουσκόνι – και εμείς

Δύο εκ πρώτης όψεως ασύνδετα μεταξύ τους πολιτικά γεγονότα – που, αν δεν αφορούσαν κεντρικούς «παίκτες» του Ευρωπαϊκό σκηνικού, θα μπορούσαν μέχρι και να περιορισθούν σε σημασία χαριτωμένων παραλειπόμενων! – δημιουργούν απόνερα. Που η Ελληνική «Ευρωπαϊκή πολιτική» θα βρει μπροστά της μετά από λίγες κιόλας βδομάδες.
Το πρώτο: η προεκλογική χαριτωμενιά του Βόλφγκανγκ Σόϊμπλε, με την δήλωσή του ότι «κάποια στιγμή στην Ελλάδα θα του στήσουν μνημείο, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης που επέμεινε και ανάγκασε να προωθηθούν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις», χωρίς τις οποίες ποτέ η κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας δεν θα βελτιωνόταν. Το δεύτερο: η επαναφορά από τον επανερχόμενο στην Ιταλική πολιτική σκηνή Σίλβιο Μπερλουσκόνι (στην Ιταλία πάνε για εκλογές την άνοιξη του 2018) της συζήτησης για «παράλληλο νόμισμα».
Πάμε σιγά- σιγά: Ο Σόϊμπλε, ο οποίος ήδη προ εβδομάδων περίπου εξυμνούσε τις επιτευχθείσες στην χώρα μας μεταρρυθμίσεις – δεν καταγράφηκε, αυτό, όσο θα΄πρεπε στην Ελλάδα: λίγο καλοκαίρι, λίγο το στερεότυπο του σκληρού Τεύτονα ιππότη... – απευθύνεται προδήλως στο δικό του εκλογικό σώμα, το οποίο σε 4 εβδομάδες φθάνει στις κάλπες. Θέλει να τους πει ότι η δική του στάση στο Ελληνικό ζήτημα δικαιώθηκε. Την ίδια στιγμή, βέβαια, δίνει και ένα προκαταβολικό μήνυμα στην Ελλάδα/στην Ελληνική Κυβέρνηση/στην Ελληνική πολιτική τάξη: ότι οι οποιεσδήποτε συζητήσεις-διαπραγματεύσεις- ζυμώσεις ξεκινήσουν (μετά τις Γερμανικές εκλογές, μετά τον σχηματισμό Κυβέρνησης στο Βερολίνο, μετά – προφανώς – και την τρίτη αξιολόγηση του φθινοπώρου...), στο μενού ψηλά-ψηλά θα γράφουν «ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ». Όσο κι αν εμείς θεωρούμε ότι ο άξονας της συζήτησης θα είναι η διευθέτηση, ελάφρυνση, αναδιάταξη ή πάντως αντιμετώπιση του χρέους... Εδώ, ας σημειωθεί ότι από τον Σόϊμπλε επαναφέρθηκε στο τραπέζι και πάλιν η σκέψη για μετάβαση σε «Ευρωπαϊκό» ΔΝΤ, ως μετεξέλιξη του σημερινού Μηχανισμού/ESM που θα ήταν ανοιχτό σε παρεμβάσεις σε χώρες κρίσης ακόμη και με επενδυτική λογική. Ήταν λίγο-πολύ προκαταβολική προσέλευση στην συζήτηση που επιχειρεί να ανοίξει ο Εμμανουέλ Μακρόν. (Όταν βέβαια άρχισε η φιλολογία του «δηλαδή πάλι μεταφορά πόρων στον Νότο;», το περιβάλλον Σόϊμπλε παρευθύς μάζεψε τα χαλινάρια...).
Όσο για τον Μπερλουσκόνι, αυτός επιχειρεί την επάνοδό του από το βασίλειο των σκιών: η βασική του ιδέα ήταν να «χτίσει» στην λογική της επανόδου στην λιρέτα (όπως και ο υπό υποχώρηση Μπέππε Γκρίλο, των Πέντε Αστέρων, όπως και η Μαρίν Λεπέν στην Γαλλία). Βλέποντας όμως την άρνηση της Ιταλικής κοινής γνώμης – όπως και, νωρίτερα, της Γαλλικής – να δεχθεί την απώλεια του ευρώ, τροποποίησε σε μια λογική διπλού νομίσματος: ευρώ για τις διεθνείς συναλλαγές (και... για τις αποταμιεύσεις), λιρέτα για την παραγωγή και για τις εσωτερικές σχέσεις. Εδώ, δεν θα έπρεπε να χαρακτηρίσει κανείς τον Μπερλουσκόνι ως επίγονο του Βαρουφάκη – αν και μοιράζεται μαζί του πτυχές σουρεαλιστικής συμπεριφοράς καθώς και μια εγκάρδια σχέση με την μηντιακή διαχείριση. Αν μη τι άλλο, η Ιταλία διέθετε – διέθετε πάντα και θα διαθέσει το μέλλον - μια παραγωγική οικονομία, μια εξωστρεφή παραγωγική δομή έστω και σε υποχώρηση. Την οποία παραγωγική βάση νομισματικοί χειρισμοί θα ήταν νοητό να την «ξεκλειδώσουν» από την ληθαργική 10ετία που έχει ζήσει. Απλώς, η διαταραχή που θα φέρει – που έφερε ήδη – η αναφορά Μπερλουσκόνι (ο οποίος, μην ξεχνούμε, «ξηλώθηκε» με έξωθεν παρέμβαση τον Νοέμβριο του 2011, για να δώσει την θέση του σε Μόντι, ύστερα Λέττα, ύστερα Ρέντσι, τώρα Τζεντιλόνι – με μια μόνο μεσολάβηση κάλπης!) σε οτιδήποτε αφορά την Ευρωζώνη υπόσχεται/απειλεί να δημιουργήσει αρνητικά αντανακλαστικά. Συν, η τραπεζική αγορά της Ιταλίας λειτουργεί υπό συνθήκες συνεχούς μαρμαρυγής, οπότε με τίποτε η Φρανκφούρτη/η ΕΚΤ δεν θα διενοείτο να προστεθεί ένας πρόσθετος παράγοντας αμφισβήτησης της σταθερότητας στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.
Πού τα δυο αυτά κύματα έρχονται σε επαφή με την Ελληνική υπόθεση; Να το πούμε ευθέως: αν στα συνεχιζόμενα σημάδια που εκπέμπονται από Βερολίνο ότι οποιαδήποτε επανασυζήτηση με την Ελλάδα (προσοχή! όχι με την τωρινή Ελληνική Κυβέρνηση μόνον...) θα έχει αναγκαστικά κεντρικό αρμό την συνέχιση των μεταρρυθμίσεων – π.χ. στα πλαίσια μιας νέας conditionality- έρθει τώρα και προστεθεί η "ανάγκη" να αποτραπεί οτιδήποτε "θα μπορούσε να δώσει αέρα, να δημιουργήσει νέες σκέψεις στην Ιταλία", τότε οι προοπτικές μιας εποικοδομητικής επανασυζήτησης (βλέπεις φίλε αναγνώστη πως αποφεύγουμε την λέξη καν "επαναδιαπραγμάτευση") χλωμαίνουν. Κι άλλο...

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 28/8/2017.

Μήπως επιχειρηθεί κάποια αποδραματοποίηση;

Έτσι όπως προσπεράσαμε και φέτος τον Δεκαπενταύγουστο – χωρίς βέβαια να αποφευχθούν για μιαν ακόμη φορά οι πυρκαγιές, που εγκαταστάθηκαν ως σταθερά του Ελληνικού καλοκαιριού – και πορευόμαστε για την επιστροφή στην τρέχουσα διαχείριση των πραγμάτων μέσω και της ιεροτελεστίας της ΔΕΘ, ένα ερώτημα/πρόταση: μήπως θα μπορούσε, έτσι για μια φορά!, να επιχειρηθεί κάτι σαν αποδραματοποίηση στην δημόσια σκηνή;
Αφορμή για την σκέψη αυτή αποτελεί, ήδη μια ... απουσία. Δεν είχαμε, για πρώτη φορά, την Δευτέρα που πέρασε την ανακοίνωση της «αρχικής εκτίμησης»/flash estimates για το ΑΕΠ του δεύτερου 3μήνου από την ΕΛΣΤΑΤ. Αντί γι αυτό, θα αναμείνουμε την 1η Σεπτεμβρίου για την «προσωρινή πρόβλεψη»/provisional estimates για την ίδια περίοδο. (Οπότε, μαζί και με τα «αναθεωρημένα στοιχεία»/revised data για το πρώτο 3μηνο θα έχουμε μια πληρέστερη εικόνα 6μήνου, συνεπώς μια βάση για εκτίμηση του πού πάει συνολικά το 2017).
Ο λόγος είναι γνωστός, άλλωστε η ίδια η πολυταλαιπωρημένη ΕΛΣΤΑΤ – συνεχιζόμενη βαβούρα περί την υπόθεση Γεωργίου, με την Δικαιοσύνη να αντιλαμβάνεται τι δικάζει όσο και οι δημοσιογράφοι των παραπολιτικών στηλών ή των πρωϊνάδικων. με «παρατηρητή» του ΔΝΤ να έχει εγκατασταθεί, δίπλα στον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ώστε να ... παρακολουθεί τα στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ καθώς συλλέγονται και σιγοβράζουν. με την υπόθεση των Greek Statistics να επανέρχεται σε επίπεδο Eurogroup προς αναστοχασμό – σε διεξοδική ανακοίνωσή της το έχει επεξηγήσει. «Να διερευνηθεί περαιτέρω η διαθεσιμότητα των πηγών, προκειμένου η εκτίμηση να έχει μεγαλύτερη συνέπεια ως προς την ερμηνευτικήν ισχύ σε σχέση με τα προσωρινά στοιχεία που δημοσιοποιούνται». (Άλλωστε, δεν υπάρχει και υποχρέωση για ανακοίνωση flash estimates κατά τα Ευρωπαϊκά θέσμια).
Όλο αυτό, αποτελεί μετάφραση εκείνου που ζήσαμε τα προηγούμενα δυο τρίμηνα με την απόκλιση πρώτης εκτίμησης/προσωρινών στοιχείων. Η δεύτερη, και πλέον τραυματική, ήταν όταν ανακοινώθηκε (για το α΄3μηνο 2017) μια αισθητή κάμψη 0,5% του ΑΕΠ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2016. Η Αντιπολίτευση έσπευσε να «ξηλώσει» το τότε αφήγημα της Κυβέρνησης περί επανόδου της ανάπτυξης που – με το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης κλπ. – επιτυγχανόταν για το 2017 συνολικά. Μετά από δυο μόλις εβδομάδες ανατροπή!, αφού αντί υφέσεως το ίδιο α΄3μηνο «έγραφε» αντίστοιχου εύρους 0,4% ανάπτυξη. Αναμενόμενο: οι κυβερνητικοί έβγαλαν την σπάθα από το θηκάρι για να αντεπιτεθούν.. Προσέξτε, τώρα: το ακριβώς αντίθετο είχε παρατηρηθεί με το τελευταίο 3μηνο του 2016, το οποίο «έκλεινε» το σύνολο της χρονιάς: η αρχική εκτίμηση ήταν για +0,3%, που μαζί με το πολύ καλό γ΄3μηνο με +2,2% είχε σβήσει τα δυο αρνητικά πρώτα 3μηνα – και έτσι το σύνολο της χρονιάς προέκυπτε ελαφρά θετικό. Λίγο αργότερα, η εκτίμηση αντεστράφη με ύφεση -1,1% - και το σύνολο του 2016 βγήκε ίσια βάρκα/ίσια νερά – οπότε ο πολιτικός σκυλοκαυγάς μας προέκυψε με αντεστραμμένους ρόλους. (Άντε μετά να εξηγείς ότι, υπό καθεστώς μιας οικονομίας μειωμένης λειτουργίας, με capital controls κλπ., στοιχεία όπως του ισοζυγίου πληρωμών, ή πάλι της απασχόλησης/έρευνας εργατικού δυναμικού έχουν πιο περιορισμένη αποδεικτική δύναμη στον υπολογισμό).
Ασφαλώς και δεν θα αποφευχθεί μια ανάλογη πρακτική πολιτικής χρήσης των καημένων των στοιχείων, των εκτιμήσεων, των προβλέψεων, των αναθεωρήσεων – π.χ. στην ΔΕΘ που είναι ιδεώδης γι αυτόν τον σκοπό! Άλλωστε, η επιστροφή από τις διακοπές θα συνδυάζεται «αναγκαστικά» με το νέο ξεκίνημα της συζήτησης για την τρίτη αξιολόγηση του Προγράμματος Προσαρμογής/Μνημονίου-3, με όσα αυτό προνοεί/απαιτεί περί εργασιακών και περί δημοσίου τομέα και όσα συνεφέλκει από συμμετοχή ή μη του ΔΝΤ στην συνέχεια αλλά και επαναφορά του θέματος του χρέους («μετά τις Γερμανικές εκλογές», δηλαδή σε απόσταση αναπνοής πλέον). Οπότε, ένας πιο ξεκάθαρος προσδιορισμός του πού βρίσκεται και πού πάει το ΑΕΠ λογικό είναι να βρίσκεται στο κέντρο των πραγμάτων, στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Όμως, να, μια κάποια αποδραματοποίηση δεν θα μπορούσε να επιδιωχθεί τουλάχιστον;
Άλλωστε, έχουν καταλήξει πλέον οι προβλέψεις και των πλέον έγκυρων παρατηρητών – Τράπεζα Ελλάδας με ΙΟΒΕ από μας, Ευρ. Επιτροπή, ΟΟΣΑ και ΔΝΤ από εκεί – να διαφέρουν τόσο, σε μια ψαλίδα από 1,1% και 1,6 -1,7% μέχρι 2% (με το ΔΝΤ για μια φορά να είναι στο αισιόδοξο άκρο), ώστε η υπόθεση να θυμίζει κολοκυθιά. Δυσάρεστα.
Μια αποδραματοποίηση, φρονούμε, θα διέσωζε κάτι και από την σοβαρότητα των ίδιων των πολιτικών πρωταγωνιστών. Προς χρήσιν αργότερα...

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορικη" στις 18/8/2017.

Με ποιον θα γίνει η διαπραγμάτευση του ΄18;

Με την άδεια σου, φίλε αναγνώστη, δεν θα κάνουμε το αναμενόμενο - να ασχοληθούμε με την "έξοδο στις αγορές" του ομολόγου-ρολαρίσματος 3 δις, με κουπόνι τελικά 4,375% και απόδοση 4,625% (και πριμ 2,5% στους "επανερχόμενος" του ομολόγου Σαμαρά του Απριλίου 2014). Τα διεθνή media και Βρυξέλλες-Βερολίνο χειροκρότησαν (με επιφυλάξεις). Η Αντιπολίτευση έκραξε. Η Κυβέρνηση πανηγύρισε. Το Χρηματιστήριο ψιλοαδιαφόρησε - πάμε παρακάτω!
Θα προτείνουμε, λοιπόν, αντί γι αυτό μια συνέχεια του επιχειρήματος της περασμένης Δευτέρας 24/7 που έθετε το ερώτημα "Ποιος θα κάνει την διαπραγμάτευση του ΄18". Η ουσία του επιχειρήματος ήταν ότι ΑΥΤΗ η διαπραγμάτευση, αυτό το στάδιο της διαπραγμάτευσης θα χρειαζόταν διαφορετικές δεξιότητες/skills, περισσότερη δηλαδή κατανόηση εις βάθος των διακυβευμάτων και λιγότερη ικανότητα/capacity, δηλαδή υπερπροθυμία "πολιτικής διαπραγμάτευσης". Στην ουσία, σ' αυτήν την τελευταία, προσέτρεξε και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος όσο κι αν είναι το αντιδιαμετρικό του Γιάνη (με ένα "ν", περισσότερο παρά ποτέ) Βαρουφάκη, που τον απολαμβάνουμε πικρά όλες αυτές τις ημέρες να μας προσκαλεί να τον απολαύσουμε να παίζει θέατρο στον καθρέφτη του. Και να καλεί την Κυβέρνηση να ... απολογηθεί στην εποχή Σαμαρά.
Όπως κι αν έχει το πράγμα, υπάρχει και η άλλη κρίσιμη διάσταση: με ΠΟΙΟΝ θα γίνει η διαπραγμάτευση αυτή; Μας προκάλεσε να δούμε αυτήν την σύστοιχη διάσταση καλός φίλος της στήλης. Το πράττουμε:
Έτσι όπως το ΔΝΤ βρέθηκε να βαθαίνει τις απαιτήσεις του προς την Κυβέρνηση του φθινοπώρου, ήδη, του 2017 με τις αναφορές π.χ. στα εργασιακά, στις προϋποθέσεις κήρυξης απεργίας και στην επεκτασιμότητα των συλλογικών συμβάσεων - και τούτο σε μια στροφή των πραγμάτων όπου η Δικαιοσύνη, με την οποία η Κυβέρνηση βρίσκεται σε συνεχείς και επικίνδυνες αψιμαχίες, υιοθετεί ήδη δυσκολοχώνευτες απόψεις σχετικά με το τι κατάλοιπα προστασίας απομένουν στους εν επισχέσει απλήρωτους εργαζόμενους ή το αν η μη καταβολή μισθού αποτελεί μονομερή βλαπτική μεταβολή στην σύμβαση εργασίας - η τρίτη αξιολόγηση του φθινοπώρου, υπόσχεται/απειλεί να είναι πολύ ανηφορική ιστορία.
Ταυτόχρονα, η ψυχρή υποδοχή από πλευράς της ΕΚΤ των απόψεων που διετύπωσε το Ταμείο για την ανάγκη ταχύτερης και (κυρίως) πληρέστερης προσαρμογής του χρηματοπιστωτικού τομέα της Ελλάδας, μας έκαναν ήδη να διερωτηθούμε μήπως δούμε την Ελληνική Κυβέρνηση διαπρύσιο υποστηρικτή μιας μετάβασης όχι απλώς σ' ένα "αύριο χωρίς ΔΝΤ", αλλά και σε ένα οργανωτικό σχήμα με "Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο/ΕΝΤ".
Προσέξτε τώρα πώς - σε λίγους μήνες - θα έχει ενδεχομένως μεταβληθεί το ευρύτερο σκηνικό στο οποίο όλα αυτά (θα) εντάσσονται. Πρώτον, στην Γερμανία θα έχουν γίνει εκλογές. Και... θα σχηματίζεται Κυβέρνηση Συνασπισμού, η οποία δεν θα είναι εύκολα Grosse Koalition με Χριστιανοδημοκράτες CDU/Σοσιαλδημοκράτες SPD, αλλά κάποιου είδους μικρός Συνασπισμός περί την Μέρκελ. Μείζον ζήτημα το αν και κατά πόσον συμμετοχή των Φιλελευθέρων FDP, με αλλεργική αντίδραση σε ό,τι σχετίζεται με Ελλάδα που θα κάνει τον φίλο μας Σώϋμπλε να φαίνεται αύριο αρνάκι, θα φέρει σε νέο αδιέξοδο την "Ελληνική υπόθεση". (Λεπτομέρεια: στην Γερμανία οι συνασπισμοί χτίζονται με μακρές διαπραγματεύσεις, με βάση προγραμματική συμφωνία - που , εν συνεχεία, τηρείται!).
Καθώς όμως "στην Ευρώπη δεν υπάρχουν αδιέξοδα", διόλου περίεργο να δούμε να ανεβαίνει μια λύση "δια του θεσμικού". Εκεί, θα υπάρξει ενδεχομένως η αποδοχή μέρους των φιλόδοξων προτάσεων Μακρόν για "Το μέλλον της Ευρώπης", προτάσεων που ήδη έχουν κυκλοφορήσει και λιβανιστεί, με δημιουργία νέων θεσμών και λειτουργιών. Γιατί - λέμε τώρα! - να μην προταχθεί η δημιουργία του ΕΝΣ ως πρώτο βήμα; Εδώ μαντεύουμε τον εύκολο και άκριτο ενθουσιασμό , στην Ελληνική κοινή γνώμη, "ό,τι Ευρωπαϊκό, αυτό και καλό". Καθώς δε στην πρόσφατη , αντιΒαρουφακική συνέντευξή του στον Γκάρντιαν ο Αλέξης Τσίπρας προσήλθε στην αντίληψη αυτή, ή τουλάχιστον έδειξε να προσέρχεται, δεν θεωρούμε καθόλου απίθανο να γίνει η Ελληνική υπόθεση πειραματόζωο ΚΑΙ σ' αυτή την στροφή της "ωρίμανσης"/μετεξέλιξης της Ευρώπης.
Βέβαια, την ίδια στιγμή μαζί μ' ένα "εθνικό "ουφ"" για μια δρομολόγηση του ΔΝΤ προς αποχώρηση από το Ελληνικό Πρόγραμμα θα έχει χαθεί και οποιαδήποτε έξωθεν πίεση για διευθέτηση / αναδιάρθρωση / αναδιάταξη/ ελάφρυνση του Ελληνικού χρέους. Αυτά όμως θα τα χειριστούν όποιοι θα τα χειριστούν από ελληνικής πλευράς την επόμενη μέρα (αυτή ήταν η κατάληξη του σημειώματος της περασμένης Δευτέρας). Κυρίως όμως θα το χειριστούν με όποιους αποδειχθεί ότι θα είναι οι Ευρωπαίοι χειριστές - επίσης της επόμενης ημέρας...

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 27/7/2017.

Από την έξοδο στις αγορές στην Λεκάνη της Λεβαντίνης

Ποια σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ της πολυταλαιπωρημένης «εξόδου στις αγορές» και των ερευνών που ξεκίνησαν από το οικείο πλέον σε όλους μας πλωτό γεωτρύπανο «West Capella» της Total στο Οικόπεδο 11/κοίτασμα Ονησιφόρος στην ΑΟΖ της Κύπρου; Λογικά καμμιά.
Όμως... για προσέξτε λίγο περισσότερο! Μήπως και στις δυο περιπτώσεις δεν έχουμε το φαινόμενο όλοι να ασχολούνται με την περιβάλλουσα του θέματος – αφενός την περιπέτεια με την Τουρκική επιθετικότητα γύρω από την Κυπριακή ΑΟΖ, ή τους παραπλέοντες στόλους των Δυνάμεων (όπως λέγαμε παλιά). αφετέρου την διεξοδική συζήτηση για το αν η έξοδος στις αγορές θα έχει πολιτική χροιά, τι όροι θα συνοδεύσουν τα ομόλογα που θα «σηκωθούν»» πώς θα συγκρίνονται τα επιτόκιά τους... ενώ λιγότερη σημασία δίνεται στον πυρήνα του ενός και του άλλου θέματος.
Τι θα πει αυτό; Θα πει ότι υπάρχει και τίθεται πειστικά το κεντρικό ερώτημα: η δοκιμαστική έξοδος στις αγορές, συν ό,τι μεσολαβήσει μέχρι μερικούς μήνες πριν την λήξη του τωρινού Προγράμματος, θα συντελέσει ή όχι υποβοηθητικά στο να μπορέσει η Ελλάδα/η Ελληνική οικονομία να απεξαρτηθεί από την στήριξη των «εταίρων» της; Ενώ, από την άλλη έχουμε το δυσάρεστο ερώτημα: όταν θα έχουν ολοκληρωθεί οι αρχικές ερευνητικές γεωτρήσεις του Οικοπέδου 11 και γίνουν και οι πρώτες αντλήσεις (μήνες προς κάποια χρόνια, αυτό) , οι υδρογονάνθρακες που θα έχουν προκύψει – σε ποσότητα κυρίως, αλλά και σε ποιότητα – πόσο θα οδηγήσουν σε οικονομικότητα εκμετάλλευσης του κοιτάσματος;
Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο. Όλα τα μάτια στραμμένα στην διαδικασία ερευνών με πρωτοβουλία της Γαλλικής Total αλλά συμμετοχή της Ιταλικής ENI στο Οικόπεδο 11. Το διπλανό δηλαδή του Οικοπέδου 12, το κοίτασμα Αφροδίτη, που «έτρεξε» (το 2011 η αρχική έρευνα) η Αμερικανοισραηλινή Noble Energy και οι Ισραηλινές Delek και Avner. Οι δυο τελευταίες είχαν την ευθύνη του – επιτυχέστατου – κοιτάσματος Λεβιάθαν στην Ισραηλινή ΑΟΖ (το 2010) που βρίσκεται ανατολικότερα, ενώ ο Ονησιφόρος συνορεύει νότια με το κοίτασμα Zohr στην Αιγυπτιακή ΑΟΖ, που υπήρξε η μεγάλη (θετική) έκπληξη των ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο, και το οποίο ανακαλύφθηκε το 2015 (από την Ιταλική ENI).
Λοιπόν: το Zohr, που άλλαξε την ενεργειακή εικόνα της Ανατολικής Μεσογείου και έθεσε αληθινά την Λεκάνη της Λεβαντίνης (αυτό το συνολικό όνομα της περιοχής) στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, υπολογίζεται στα 850 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικό αέριο. Το Leviathan, κάπου 450 δις κ.μ. – μαζί με το παραδιπλανό Tamar που υπόσχεται 200 δισ. κ.μ. -, κάνει το Ισραήλ αληθινό ενεργειακό παίκτη. Η καημένη η Αφροδίτη, κι αυτή γύρω στα 200 δις κ.μ., απετέλεσε – δεν είναι ευγενικό να το λέει κανείς αυτό, αλλά έτσι είναι! – σχετική απογοήτευση. Από μόνη της, δεν βγαίνει πέρα οικονομικά σε διεθνές επίπεδο, μάλιστα με τις τιμές της ενέργειας βουλιαγμένες.
Αυτό δείχνει ακόμη περισσότερο την τεράστια – για την Κύπρο - σημασία του Ονησιφόρου, κι ακόμη περισσότερο των Οικοπέδων 10 και 6 (αυτά είναι βορειότερα, πιο μακριά από το Zohr ή τον Λεβιάθαν). Οπότε... τι θα δώσει ο Ονησιφόρος, συμπληρωματικά της Αφροδίτης, είναι καίριο ώστε να έχει νόημα το γεωπολιτικό σασπένς
Πάμε τώρα, σιγά-σιγά στην έξοδο στις αγορές. Το γεγονός ότι στην συζήτηση για το αν ο χρόνος είναι σωστός ή όχι παρεμβλήθηκε αρχικά επιφυλακτική τοποθέτηση του Κλάους Ρέγκλινγκ αλλά και η υπόδειξη του Γιάννη Στουρνάρα, να προτάσσονταν δυο-τρεις «εμβληματικές αποκρατικοποιήσεις», προξένησε προς στιγμήν ενόχληση. Αυτή απορροφήθηκε στο μέτρο που συνειδητοποιήθηκε ότι επρόκειτο περί συμβουλών/συστάσεων – αν είχε υπάρξει αντίθεση της Φρανκφούρτης, ούτε συζήτηση περί εξόδου/επανόδου στις αγορές δεν θα γινόταν! – και ότι το αντίστροφο δίδυμο επιχείρημα, ότι δηλαδή μέχρι την λήξη του τρέχοντος Προγράμματος θα χρειαστούν ούτως ή άλλως περισσότερες δοκιμαστικές κινήσεις αλλά και ότι η προθυμία των αγορών «να σηκώσουν το ρίσκο» σε αναζήτηση αποδόσεων, ήταν και αυτό ισχυρό.
Ακριβώς αυτή η αμφίρροπη εικόνα έκανε άλλωστε τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Δημήτρη Τζαννακόπουλο όχι απλώς να θυμίσει ότι «έξοδος στις αγορές δεν προαναγγέλλεται» αλλά να θεωρήσει «καλοδεχούμενη» την άποψη Στουρνάρα, καθώς «όλοι, τελευταίως, εκφράζουν άποψη για τον καταλληλότερο χρόνο εξόδου»... Έτσι πρόλαβε την τορπίλη της Αντιπολίτευσης, που έκρινε πολιτικά χρήσιμο να «βουλιάξει» οποιοδήποτε επιτόκιο ανώτερο... του 2%!!!
Τι παρατηρεί ο προσεκτικός αναγνώστης ότι λείπει; Η ουσιαστική συζήτηση για το αν και πόσο και – κυρίως! – πώς η τωρινή δοκιμαστική έξοδος θα «δέσει» με την συνέχεια των κινήσεων.

Δημοσιεύτηκε στην "Ναυτεμπορική" στις 21/7/2017.

Υποκατηγορίες

  • Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας


    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο.


     

    Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ/η Κυβέρνηση Τσίπρα/η διαπραγματευτική προσέγγιση Βαρουφάκη έχει αναζητήσει ρίζες στον ιδιαίτερο συμβολιστή ποιητή Αντόνιο Ματσάδο. Όμως, έτσι, όπως επενδύθηκαν - με πολύ σώου, με πληθωρικές δηλώσεις, με πενιχρό πολιτικό περιεχόμενο πλην της διάθεσης κόντρας και τα κάποια στοιχεία αναδίπλωσης - οι ημέρες μετά το ξεκίνημα των Ευρωπαϊκών περιπλανήσεων Τσίπρα και (κυρίως!) Βαρουφάκη, αληθινά θυμίζουν το Se hace camino al andar/ Ο δρόμος χαράζεται περπατώντας.
    Έτσι, με αναζήτηση ενός κάποιου περιεχομένου για την πληθωρική φόρμα, φθάσαμε στις Προγραμματικές Δηλώσεις, που κινδυνεύουν να είναι το πιο αστραπιαία μεταφραζόμενο κείμενο στην διεθνή σκηνή! Με το καημένο το "Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης" να επιχειρείται να αποκτήσει αποτύπωση που και τους "έξω" να μην συνταράξει περισσότερο, κι εμάς τους "μέσα" να κρατήσει σε ενθουσιασμό.
    Ενώ όμως φαίνεται ότι τελικά θα καταλήξουμε και με Φόρο Επιδεικτικής Κατανάλωσης (αντί του πεζού Φόρου Πολυτελείας: ο Ανδρέας Παπανδρέου θα δάκρυζε, βλέποντας υλοποίηση Thorstein Verblen) και με Ταμείο Εθνικού Πλούτου (αντί για ΤΑΙΠΕΔ: σοφή η ιδέα να συνδυαστεί η εκποίηση/αξιοποίηση με την υπόσχεση για διάσωση του Ασφαλιστικού), συν μια καμπάνια κατά των ολιγαρχών και της ("μεγάλης") φοροδιαφυγής, τα διαβολεμένα τα νούμερα δεν εμφανίζονται στο προσκήνιο. Στο EuroWorkingGroup η εξήγηση ήταν... οι Προγραμματικές που δεν είχαν αναγνωσθεί! Στο δίδυμο Eurogroup της 11ης/16ης Φεβρουαρίου, το ζήτημα κινδυνεύει να είναι σαφώς πιο δυσάρεστο (η Κορυφή της 12ης είναι ούτως ή άλλως "πολιτική"). Στην σταθερή πίεση των "εταίρων" για νούμερα, για ποσοτικοποίηση των πολιτικών όχι απλώς συγκεκριμένη αλλά και πειστική, η Ελληνική στάση είναι Βαρουφακική: "Give us time and give us space". Που στην πραγματικότητα έχει την ακόλουθη απόδοση: "Δώστε μας χρόνο να σκεφθούμε τι θέλουμε/Δώστε μας περιθώρια μέχρις ότου εσείς (οι "εταίροι") σκεφθείτε τι θα μπορούσατε να δώσετε/πού και πώς θα μπορούσατε να χαλαρώσετε ένα κακοσχεδιασμένο και εκ του αποτελέσματος αποτυχημένο Πρόγραμμα, στο οποίο εμείς ζούμε και πνιγόμαστε (και το βλέπετε) εδώ και 5 χρόνια".
    Στην πιεστική απαίτηση των "εταίρων" για νούμερα, για στοιχεία , η Ελληνική πλευρά αντιπαρατάσσει ενδιαφέρουσες διαβεβαιώσεις, όπως για δημοσιονομική ισορροπία, ή πάλι για (ήπιο) πρωτογενές πλεόνασμα. Το πρόβλημα πού είναι; Έρχεται η δική μας διαβεβαίωση, π.χ. του τύπου: "Η αύξηση του κατώτατου μισθού θα διαρρυθμιστεί χρονικά, αλλά δεν έχει και δημοσιονομική επίπτωση, άσε που θα σημάνει πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές, άρα... μείωση των απαιτήσεων του Ασφαλιστικού από τον Προϋπολογισμό". Η άλλη πλευρά σπεύδει να παρατηρήσει: "Ωραία, όμως έχετε υπολογίσει πόσο η αύξηση κατωτάτων θα σημάνει σε αύξηση π.χ. του επιδόματος ανεργίας; Και πόσο στα επιδόματα μητρότητας; Πόσο και πώς θα "περάσει" στον υπολογισμό των συντάξεων; Α, ναι, και με τις υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές, πώς την βλέπετε την εισπραξιμότητα;"
    Αυτού του είδους την προσέγγιση, πάτε την τώρα και απλώστε την σ' όλο το φάσμα των Προγραμματικών όπως θα μεταφράζονται σε Πρόγραμμα - όχι πλέον "Θεσσαλονίκης", αλλά "ηπίως ψαλιδισμένο" ώστε να φαντάζει συμβατό με μια συζήτηση Eurogroup...
    Ή δείτε πάλι, την προσέγγιση να ζητηθεί η συμβολική αντικατάσταση της Τρόικας - η οποία και μισήθηκε, αλλά και απέτυχε ως "ελεγκτής" - με κάτι "άλλο". Σαν στοιχείο αυτού του "άλλου" κάποια στιγμή συζητήθηκε (όχι δε μόνον στην Αθήνα) και ο ΟΟΣΑ. Τον οποίο, βέβαια, γνώρισε πρόσφατα η ελληνική κοινή γνώμη ως εμπνευστή του διαβόητου toolkit/της εργαλειοθήκης: έκανε περισσότερο κακό η συζήτηση γύρω από το ζήτημα αυτό, έτσι όπως έγινε, παρά ο,τιδήποτε άλλο στο μέτωπο των μεταρρυθμίσεων.
    Ο ΟΟΣΑ, οργανισμός με εγγενώς διακρατική υφή, ενώ έχει και γνώση και λόγο - και δεν διστάζει να εκφραστεί με σαφήνεια και ένταση - δεν έχει συσχετισθεί με την γεύση επιβολής του ΔΝΤ και των Βρυξελλών. Εχει δε πρόσφατα "γνωρίσει" (με αφορμή το toolkit) την Ελληνική πραγματικότητα απο κοντά, έχει παίξει ρόλο υποβοήθησης των συνεννοήσεων ο Γενικός Διευθυντής του Ανχελ Γκουρία, που θάναι (στις 11 Φεβρουαρίου, κι αυτός!) στην Αθήνα.
    Όμως , με εμάς να αναζητούμε τον όποιο δρόμο περπατώντας, χρειάζεται παρόμοιες τομές να τις προωθήσει η "άλλη πλευρά". Καθώς και να παρατείνει (με δική της πρωτοβουλία;) τον χρόνο που τελειώνει.
    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

     

    Το κείμενο του Α.Δ.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΙΔΗ  δημοσιεύτηκε στη ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ 9.2.2015

    Καταμέτρηση Άρθρων:
    0